Ενας απρόθυμος επαναστάτης

Τον Φεβρουάριο της περασμένης χρονιάς ο διασημότερος Αιγύπτιος παρακολουθούσε τον αγώνα των συμπατριωτών του από έναν εξώστη. Σε μια αντιστροφή των ρόλων, ο Ομάρ Σαρίφ έβγαινε κάθε πρωί στο μπαλκόνι του ξενοδοχείου «Σεμίραμις» για να έχει ανεμπόδιστη θέα προς την εξέγερση της Πλατείας Ταχρίρ. Η ιεροτελεστία κρατούσε έως το βράδυ στη σουίτα-καταφύγιο, με τη συνοδεία ενός ουίσκι αραιωμένου με νερό. «Ηταν η πιο ωραία επανάσταση που έχω ζήσει», δήλωνε τότε ο διάσημος ηθοποιός, ο οποίος το 1952 έζησε επίσης στο Κάιρο την ανατροπή του βασιλιά Φαρούκ από την Πλατεία της Απελευθέρωσης.

Μακριά από το πρότυπο του παρεμβατικού καλλιτέχνη, ο Ομάρ Σαρίφ ταυτίστηκε με ορισμένους από τους πιο «ηρωικούς» ρόλους στην ιστορία του παγκόσμιου κινηματογράφου. Το Χόλιγουντ της χρυσής εποχής εκτίμησε από νωρίς το κράμα της εξωτικής αρρενωπότητας και της αυστηρής πραότητας που ταίριαζε γάντι στις τεχνικολόρ ταινίες εποχής. Γι’ αυτό μετά τους πρώτους ρολάκους στην αιγυπτιακή βιομηχανία ο… σεΐχης Σερίφ Αλί ήρθε για να μείνει. Ηταν το διεθνές ντεμπούτο του, και μάλιστα στο πλάι του «Λόρενς της Αραβίας» (από μια ειρωνεία της τύχης, ο Πίτερ Ο’ Τουλ κλείνει εφέτος επίσης τα 80 του χρόνια). Η κατάκτηση της παγκόσμιας φήμης άργησε μόλις τέσσερα χρόνια. Ως πρωταγωνιστής στον «Δρα Ζιβάγκο» ήταν το ιδανικό αντίβαρο απέναντι στο αφοπλιστικό βλέμμα της Τζούλι Κρίστι. Τρία χρόνια αργότερα ενσάρκωσε τον Τσε Γκεβάρα στην ταινία «Che!» του Ρίτσαρντ Φλάισερ, όπου τα ανατολίτικα φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά του επισκίαζαν τον λατινογενή θρύλο του κεντρικού χαρακτήρα (ο πραγματικός εκτροχιασμός, βέβαια, ήταν ο αγνώριστος Τζακ Πάλανς στον ρόλο του Φιντέλ Κάστρο!).

Ο φίλος της ελίτ

O κόσμος του Ομάρ Σαρίφ δεν ήταν ποτέ επαναστατικός. «Δεν είμαι πολιτικοποιημένος», δήλωνε πέρυσι στο BBC. «Στις εφημερίδες διαβάζω περισσότερο τις σελίδες με τα αθλητικά. Ωστόσο είμαι πάντα υπέρ των νέων και υπέρ του λαού. Αυτό που θέλει ο λαός είναι πιο σημαντικό από αυτό που θέλει η κυβέρνηση». Η δήλωσή του για την απομάκρυνση του «πατερούλη» Μουμπάρακ έκανε τον γύρο του κόσμου και πρόλαβε να μπει στο ντοκιμαντέρ «We are Egypt» της Λιλί Πακέτ, μαζί με τις μαρτυρίες δεκάδων διανοουμένων και επιστημόνων της Αιγύπτου. «Ο Χόσνι Μουμπάρακ είναι 30 και παραπάνω χρόνια στην εξουσία. Ε, φτάνει πια», είχε δηλώσει τότε ο ηθοποιός εκφράζοντας τον φόβο του και για το 20% που έλεγχαν οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι. Η απρόσμενη στήριξη προς τους επαναστάτες προερχόταν από έναν πρώην φίλο της αιγυπτιακής ελίτ, ο οποίος απολάμβανε απόλυτη ελευθερία μετακίνησης επί καθεστώτος Μουμπάρακ. Ο πιο γνωστός φίλος του, εξάλλου, ήταν ο αμφιλεγόμενος αιγυπτιολόγος Ζάχι Χαβάς, ο οποίος διορίστηκε υπουργός Αρχαιοτήτων την έκτη ημέρα της εξέγερσης. Στα μάτια της ανώτερης τάξης ο Ομάρ Σαρίφ ενσάρκωνε με τον καλύτερο τρόπο το μοντέλο του κοσμοπολίτη που κατέκτησε τις ανέσεις του δυτικού μοντέλου. Μια παγκόσμια διασημότητα, αλλά και ένας μόνιμος ταξιδιώτης στην ίδια του την πατρίδα. Τα τελευταία σαράντα χρόνια το ξενοδοχείο «Σεμίραμις» είναι ο ιδιωτικός του παράδεισος στο Κάιρο, κάθε φορά που αφήνει πίσω του το ξενοδοχείο «Κλάριτζ» του Παρισιού. Σε πείσμα των σαλαφιστών, που απαγορεύουν αυστηρά την κατανάλωση αλκοόλ και τα τυχερά παιχνίδια, ο σταρ μπορεί να περηφανεύεται ότι ποτέ δεν εγκατέλειψε την αγαπημένη του ρουλέτα.

Ο μουσουλμάνος που αγάπησε

μια Εβραία

Δεν είναι η πρώτη φορά που η κινηματογραφική φήμη ανταγωνίζεται τη δημόσια περσόνα του. «Ισως τελικά αυτή η φήμη να ήταν και η μεγαλύτερη ατυχία μου», δήλωσε πριν από λίγες ημέρες στη γερμανική εφημερίδα «Zeit», υπενθυμίζοντας ότι επί τέσσερις δεκαετίες αλλάζει τα δωμάτια ξενοδοχείων σαν τα πουκάμισα. Στην πιο ταιριαστή αντιστοιχία τέχνης και ζωής, ο Γουίλιαμ Γουάιλερ τον είχε επιλέξει για συμπρωταγωνιστή της Μπάρμπρα Στράιζαντ στο «Αστείο κορίτσι», ταινία που αφηγείται την αυτοαπομόνωση ενός παίκτη του πόκερ. Ο ίδιος ο Σαρίφ θα αναδειχθεί παγκόσμιος πρωταθλητής μπριτζ το 1973, ενώ η συνεργασία του με τη Στράιζαντ στον απόηχο του Πολέμου των Εξι Ημερών θα εξοργίσει την αιγυπτιακή κυβέρνηση. Η είδηση ότι η σχέση των δύο ηθοποιών -μιας υποστηρίκτριας του Ισραήλ και ενός μουσουλμάνου – συνεχίζεται εκτός κινηματογραφικών γυρισμάτων έριξε λάδι στη φωτιά: πολλοί συμπατριώτες του τον απείλησαν με άρση της αιγυπτιακής υπηκοότητας, γεγονός που αποσοβήθηκε στο παρά πέντε. Ο Σαρίφ δεν μπόρεσε έκτοτε να ξεπεράσει τους φόβους του. Το 1975 αρνήθηκε τη συμμετοχή του στο σίκουελ «Funny lady» του Χέρμπερτ Ρος και διέκοψε τα ταξίδια στο Κάιρο πιστεύοντας ότι οι νέοι κανονισμοί της βίζας που είχε επιβάλει ο Νάσερ θα εμπόδιζαν τη μετακίνησή του προς τη Δύση. Μόνο αργότερα θα επιλέξει την πρωτεύουσα της Αιγύπτου ως κύρια κατοικία, για να περνά εκεί το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου μαζί με τον γιο του, αλλά και τα δύο εγγόνια του, Ομάρ τζούνιορ και Καρίμ.