Η άλλη Ελλάδα

Το μοναδικό στην Ευρώπη – μαζί με των Συρακουσών – Κέντρο Ερευνας του Αρχαίου Ελληνικού Δράματος «Δεσμοί», τώρα λόγω της γενικής απαξίωσης του πολιτισμού δεν έχει ούτε τους δέκα θεατρολόγους που εξέδωσαν το υπέροχο αφιέρωμα στην Επίδαυρο (αρχαιολογικός χώρος και Επιδαύριο) ούτε μπορεί να καλύψει το ενοίκιο του κτιρίου που στεγάζει το αρχείο του, τη βιβλιοθήκη του, το κέντρο τεκμηρίωσης με τη βάση δεδομένων ούτε βέβαια τις αίθουσες που φιλοξενούν τα σεμινάριά του. Πάει η εποχή που οργάνωνε διεθνή συνέδρια (στην Κομοτηνή με θέμα «ο Χορός στο αρχαίο δράμα» με τριάντα ξένους συνέδρους, στην Αθήνα με θέμα «μετάφραση του αρχαίου δράματος σ’ όλες τις γνωστές γλώσσες του κόσμου» με εξήντα συνέδρους, στο Ναύπλιο με θέμα «έπος και αρχαίο δράμα» με σαράντα ξένους συνέδρους), ημερίδες στη Στοά του Βιβλίου με ανάλυση του κώδικα σκηνοθεσίας στην ερμηνεία του αρχαίου δράματος ελλήνων σκηνοθετών. Οι «Δεσμοί» ήταν επί δέκα έτη οι οργανωτές συνεδρίων στα Αισχύλεια της Ελευσίνας με θέματα: η Μετάφραση, η Σκηνοθεσία, η Υποκριτική, η Σκηνογραφία και Ενδυματολογία, η Μουσική, η Χορογραφία στο αρχαίο δράμα στην Ελλάδα και ένα διεθνές συμπόσιο με θέματα «το σώμα στο αρχαίο δράμα» και «ο Αισχύλος ως δραματουργός».

Στο συνέδριο για τη μετάφραση στις γλώσσες του κόσμου οι «Δεσμοί» φιλοξένησαν και τον μοναδικό μεταφραστή του Σοφοκλή στα αλβανικά που μετέφρασε τον τραγικό στη φυλακή ως αντιφρονών. Ενώ είχε διδαχθεί τα ελληνικά, αρχαία και νέα, από φυλακισμένους βορειοηπειρώτες ιερείς!

Στο ίδιο συνέδριο έκαναν εισηγήσεις φιλόλογοι ιστορικοί του θεάτρου και μεταφραστές από τη Νοτιοαφρικανική Ενωση, έγχρωμοι, που μετά την κατάλυση του απαρτχάιντ μετέφρασαν «Αντιγόνη», όπου στην παράσταση, την πρώτη της νέας δημοκρατίας του Μαντέλα, τον Κρέοντα υποδυόταν λευκός και την Αντιγόνη μαύρη ηθοποιός!

Τώρα οι «Δεσμοί» επαιτούν το ενοίκιό τους και οργανώνουν μεταπτυχιακά σεμινάρια για ηθοποιούς ειδίκευσης στο αρχαίο δράμα, όπου οι διδάσκοντες προσφέρουν αμισθί τη δουλειά τους για να πληρωθεί η ΔΕΗ κ.τ.λ.

Πριν από χρόνια είχε προταθεί επισήμως στο υπουργείο Παιδείας να γίνουν με εργασία διδακτόρων Θεατρολογίας υπό την εποπτεία των καθηγητών Νίκου Χουρμουζιάδη, Γιώργη Γιατρομανωλάκη και του υπογράφοντος δυο εκδόσεις και να τυπωθούν από τον Οργανισμό Εκδόσεως Σχολικών Βιβλίων:

α) Ενας οδηγός μετά παραδειγμάτων με νεοελληνικές μεταφράσεις όλων των σωζόμενων τραγωδιών και κωμωδιών προς χρήσιν των φιλολόγων της ελληνικής εκπαίδευσης.

β) Μια αυστηρή ανθολογία διδακτορικών, μελετών, πραγματειών, επιφυλλίδων ελλήνων ειδικών, μεταφρασμένων στα αγγλικά, για να πληροφορήσουμε το ξένο κοινό και τα ξένα κέντρα για σημαντικές και πρωτότυπες προτάσεις Ελλήνων πάνω στα προβλήματα του αρχαίου θεάτρου.

Και για τις δύο αυτές προσφορές οι «Δεσμοί» βρήκαν βουλωμένα αυτιά. Και ας είχαν προσκομίσει ντοκουμέντα του αρχείου τους πως απληροφόρητοι εκπαιδευτικοί (ελλείψει βιβλιοθηκών στην επαρχία) δίδασκαν για να μετάσχουν στους διαγωνισμούς αρχαίου δράματος του υπουργείου μεταφράσεις – λυτάρια της παραπαιδείας, γιατί αυτά έφταναν στα βιβλιοπωλεία των επαρχιών! Στην πρώτη περίπτωση θα πληρώνονταν δύο θεατρολόγοι, ενώ οι επόπτες θα εργάζονταν αμισθί, και στη δεύτερη μόνο οι μεταφραστές στα αγγλικά.

Ο σκηνοθέτης Λούο από την Κίνα (γιος του μεταφραστή του Σοφοκλή στα κινέζικα) που ανέβασε έξοχα μια πρωτότυπη «Μήδεια» με τον κώδικα της Οπερας του Πεκίνου (την είδαμε πριν από χρόνια κι εδώ) έχει κόρη στην Ελλάδα που έχει κυκλοφορήσει «μέθοδο εκμάθησης της κινεζικής» σε δύο τόμους. Μέσω αυτής της δασκάλας και εκπροσώπου της χώρας της προώθησα την πρόταση να ανέβει για ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ στην Κίνα νεοελληνικό θεατρικό έργο. Ηταν η τριλογία του Καμπανέλλη «Το δείπνο» που έχει θέμα της αρχαίο μυθικό υλικό (Ατρείδες, Οιδίποδας, Αντιγόνη). Ο Λούο μετέφρασε το έργο και στάθηκε αδύνατο μέσω των ελληνικών κέντρων εξαγωγής πολιτισμού (λόγω ελλείψεως κονδυλίων) να βρεθεί τρόπος να ενισχυθεί οικονομικά το μοναδικό αυτό εγχείρημα. Ο πείσμων κινέζος σκηνοθέτης κατόρθωσε να βρει πόρους και ο Καμπανέλλης έφυγε από τη μίζερη ελληνική πολιτεία με την ικανοποίηση πως ακούστηκε σε ένα κοινό ενάμισι δισεκατομμυρίου ανθρώπων η ελληνική δραματουργία.

Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα σε ισότιμη συνεργασία χρηματοδότησης με τις τράπεζες των κρατών καλύπτει κάθε χρόνο έναν θεσμό στη Φρανκφούρτη, όπου με τη σειρά εισόδου στην ΕΕ ένα από τα είκοσι επτά κράτη-μέλη για έναν μήνα (τον Δεκέμβριο) οργανώνουν μια προβολή του σύγχρονου πολιτισμού τους. Η σειρά της Ελλάδας ήταν το 2007. Με την αμέριστη συμπαράσταση του τότε διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος ο ελληνικός μήνας παρουσίασε το «Αξιον εστί» των Ελύτη – Θεοδωράκη στην Οπερα της Φρανκφούρτης, τα μελοποιημένα τραγούδια του Καβάφη από τον Δημήτρη Μητρόπουλο και έργα Χατζιδάκι από την Ορχήστρα των Χρωμάτων, τα Χορικά είκοσι αρχαίων τραγωδιών από μετάφραση μελοποιημένα από δέκα έλληνες συνθέτες από τη Σπείρα Σπείρα, χορό από την Παπαδαμάκη και τη Στελλάτου, προβολές ελληνικών ταινιών, ημερίδα με έλληνες συγγραφείς μεταφρασμένους στη Γερμανία.

Ο ελληνικός μήνας αναδείχτηκε ο ουσιαστικότερος από τα στελέχη της Ενωσης.

Στο επόμενο κείμενό μου θα προτείνω ένα επιθετικό πρόγραμμα εξαγωγής νεοελληνικού πολιτισμού στην Ευρώπη που άκριτα και αστόχαστα απληροφόρητη μας απαξιώνει.