Ο Ολλανδός Αμπντολάχ

Το 1988 ο Σάλμαν Ρούσντι έγραψε τους «Σατανικούς στίχους», ένα μυθιστόρημα στα αγγλικά εμπνευσμένο ως ένα σημείο από τη ζωή του Μωάμεθ, όπου αναφέρεται ότι οι προσευχές τριών ειδωλολατρικών θεοτήτων της Μέκκας έχουν παρεισφρήσει στο Κοράνι. Δέκα μήνες μετά, ο ιρανός ηγέτης Αγιατολάχ Χομεϊνί τον επικήρυξε επειδή προσέβαλε, λέει, τα θεία, με τις συνέπειες που γνωρίζουμε για τον αγγλο-ινδό συγγραφέα, ο οποίος για μία δεκαετία έζησε υπό αστυνομική προστασία. Είκοσι χρόνια αργότερα, το 2008, ένας πέρσης συγγραφέας έγραψε στα ολλανδικά μια μυθιστορηματική βιογραφία του Μωάμεθ όπου εκθέτει την ανθρώπινη πλευρά του Προφήτη και οι φανατικοί ισλαμιστές του Ιράν επανενεργοποίησαν την απαγόρευση εισόδου που τον βάραινε από το 1986. Πρόκειται για τον Κάντερ Αμπντολάχ, τον πέρση πολιτικό πρόσφυγα που έγινε ο δεύτερος δημοφιλέστερος συγγραφέας στην Ολλανδία, όταν το 2005 έγραψε για το όραμα, την παρεκτροπή και τον εκφυλισμό της ιρανικής «πράσινης» επανάστασης στο αυτοβιογραφικό μυθιστόρημά του «Το σπίτι της σιωπής». Δικός του ο τολμηρός «Αγγελιοφόρος του Αλλάχ» που μόλις κυκλοφόρησε στα ελληνικά (εκδ. Καστανιώτη, μτφρ. Γ. Ιωαννίδης).

«Σήμερα το Ισλάμ είναι η δεύτερη θρησκεία στην Ευρώπη», μας εξηγούσε προχθές, όταν με τον Ανταίο Χρυσοστομίδη τον συναντήσαμε στο σπίτι του στο Ντελφτ για την τηλεοπτική σειρά «Οι κεραίες της εποχής μας» (ΝΕΤ, παραγωγή S.M. art). «Ολοι μιλούν για τον Μωάμεθ – θυμηθείτε τον δανό γελοιογράφο που του ζωγράφισε μια βόμβα στο κεφάλι ή τον ολλανδό βουλευτή Γκερτ Βίλντερς που θέλει να κάψει το Κοράνι -, ωστόσο κανένας δεν τον γνωρίζει σε βάθος. Γι’ αυτό αποφάσισα να τον παρουσιάσω, αλλά με έναν τρόπο διαφορετικό από εκείνον των Αράβων ή των Ιρανών. Και πάντως πιο επικίνδυνο από εκείνον του Ρούσντι. Για μένα είναι ένας άντρας που είχε ένα όνειρο: να αλλάξει την κοινωνία της εποχής του!».

Ο Κάντερ Αμπντολάχ παρακολουθεί τον Μωάμεθ με τα μάτια του υποτιθέμενου έμπιστου χρονικογράφου του, ο οποίος αποτυπώνει τα όσα άκουσε από τα χείλη του και τα όσα είχαν καταγράψει οι οικείοι του. Αυτές οι «αυθεντικές» διηγήσεις θα «χτενιστούν» από τους επιγόνους του, θα σχολιαστούν προκειμένου να αποκτήσουν νόημα στα συμφραζόμενα της εποχής τους, θα χωριστούν σε 114 σούρες, και θα αποτελέσουν το Κοράνι. Με τη σειρά τους αυτές, εάν διαβαστούν με τη διαφορετική χρονολογική σειρά που προτείνει ο Αμπντολάχ, γίνονται ο οδηγός για τη βιογραφία του. Κι έτσι ο αναγνώστης γνωρίζει μία-μία τις γυναίκες του Μωάμεθ (ήταν 50άρης όταν ερωτεύτηκε τη 14χρονη κοκκινομάλλα Αϊσά), τη μεταστροφή του απέναντι στους Εβραίους, τα τεχνάσματά του για να εισχωρήσει στη σειρά των παλαιών προφητών, τις πονηριές προς τους στρατιώτες του για να καταλάβει τη Μέκκα και να καταργήσει την ειδωλολατρία, το δουλεμπόριο και την εμπορική διαφθορά («όποιος πεθάνει πάει κατευθείαν στον παράδεισο, όποιος ζήσει παίρνει χρυσό!»), κ.ο.κ. «Το Κοράνι είναι ένα υπέροχο βιβλίο αλλά πρέπει να διαβάζεται ως αρχαίο ποιητικό κείμενο και όχι ως θρησκευτικό βιβλίο, όχι ως νόμος», τονίζει ο Αμπντολάχ. «Διότι εάν προσπαθήσεις να διαμορφώσεις μια κοινωνία με το Κοράνι, εάν βασιστείς στους κανόνες του, δημιουργείς ένα Ιράν, κι έτσι καταστρέφεις τα πάντα».