…και οι απαρχές του Μουσείου του Λούβρου

Αν ζούσε σήμερα ο Βιβάν Ντενόν, τα τηλεοπτικά παράθυρα θα έπαιρναν φωτιά από καταγγελίες ότι ήταν κλέφτης, αρχαιοκάπηλος, οπορτουνιστής και έκφυλος… Μόνο κερδοσκόπο δεν θα μπορούσαν να τον χαρακτηρίσουν. Ο Ντενόν ήταν όμως ένας γνήσιος άνδρας του 18ου αιώνα που ήξερε να απολαμβάνει ό,τι προσφέρει την απόλαυση και είχε γεννηθεί πολύ νωρίς για να γευτεί τα δώρα της μετάνοιας. Την εποχή (1812) κατά την οποία ο Ελγιν πουλούσε στη βρετανική κυβέρνηση τα Γλυπτά που είχε αποσπάσει – με τη συμφωνία των οθωμανικών Αρχών – από τον Παρθενώνα, εκείνος ολοκλήρωνε το όραμά του: ένα κεντρικό ευρωπαϊκό μουσείο, οργανωμένο σε μια πτέρυγα του αυτοκρατορικού ανακτόρου του Λούβρου, το οποίο πάντρευε την τέχνη της Δύσης και της Ανατολής συγκεντρώνοντας τα πιο εκλεπτυσμένα τρόπαια από τις κτήσεις του Ναπολέοντα. Η τέχνη δεν ήταν λοιπόν επένδυση για εκείνον. Ηταν μία από τις πολιτικές του ευ ζην. Οπως επεσήμανε ο Ανατόλ Φρανς αρκετά αργότερα (1889), ο Ντενόν «ήταν καλοπροαίρετος». Αλλά δεν ένιωθε «την ανησυχία και τον πόνο. (…) Του έλειπε ότι δεν είχε πει ποτέ “ε, όχι!”».

Ο Βιβάν Ντενόν είναι 50 χρονών όταν το 1798 ακολουθεί τον Βοναπάρτη στην Αίγυπτο σχολιάζοντας και αποτυπώνοντας σε σχέδια τις νικηφόρες μάχες του. Το υλικό αυτό θα γίνει βιβλίο («Ταξίδι στην Κάτω και την Ανω Αίγυπτο κατά τη διάρκεια των εκστρατειών του στρατηγού Βοναπάρτη») και θα κάνει 42 εκδόσεις! Το 1802 έχει πια κερδίσει την εμπιστοσύνη του και διορίζεται γενικός διευθυντής των Μουσείων του Παρισιού, οπότε δημιουργεί στο Λούβρο το νέο μουσείο που θα ονομάσει αργότερα «Μουσείο Ναπολέοντα», με πρώτα εκθέματα τους αιγυπτιακούς θησαυρούς. Και όσο διαρκεί η αλαζονική εποποιία του Ναπολέοντα, εκείνος, χωρίς ηθικούς ενδοιασμούς, λαφυραγωγεί μουσεία ή ανάκτορα της Γερμανίας, της Ισπανίας, της Ιταλίας κ.ά. διαλέγοντας τα έργα τέχνης που θα δοξάσουν τον αυτοκράτορα. Οταν μάλιστα αναγορεύεται διευθυντής Τεχνών, αυτός που είχε σχεδιάσει τις στολές των αξιωματούχων της Τρομοκρατίας, προσδιορίζει τώρα το αιγυπτιακό ύφος της ανακτορικής επίπλωσης, κάνει παραγγελίες γλυπτών ή πινάκων εδραιώνοντας μια γενιά νέων καλλιτεχνών, επιβλέπει την ανέγερση δημόσιων μνημείων όπως η Στήλη στην Πλατεία Βαντόμ. Αρχίζει έτσι να διαμορφώνει την αισθητική της νέας, αστικής, γαλλικής κοινωνίας.

Η Συνθήκη της Βιέννης μετά το Βατερλώ (1815) θα υποχρεώσει όμως τον 68χρονο Ντενόν να επιστρέψει τους κλεμμένους θησαυρούς. Κι εκείνος θα παραιτηθεί από τα δημόσια αξιώματά του και θα παρηγορηθεί με την εντυπωσιακή προσωπική συλλογή του από αρχαία μαρμάρινα γλυπτά, ελληνικά αγγεία, έργα του Τζότο κ.λπ. Ομως κι αυτοί οι πολύτιμοι θησαυροί θα διασκορπιστούν αμέσως μετά τον θάνατό του (1825), καθώς θα πουληθούν σε δημοπρασίες. Η ειρωνεία είναι ότι το 1821 θα φτάσει στο Λούβρο η Αφροδίτη της Μήλου και θα μείνει εκεί επειδή δεν θα υπάρχει ακόμη ελληνικό κράτος να την διεκδικήσει! Η Νίκη της Σαμοθράκης θα φτάσει το 1864, με άδεια των Οθωμανών στους οποίους ανήκε τότε το νησί…