Μια γλώσσα που καθρεφτίζει αλλαγές σε ήθη και αντιλήψεις

Αντίθετα με τον Μαχφούζ, τα έργα της πιο πρόσφατης αραβόφωνης πεζογραφίας αναφέρονται σε ζητήματα, ιδέες, σκέψεις, χαρακτήρες ανθρώπων και κοινωνικές καταστάσεις ενός κόσμου που απέχει πια από τον ποιητικό ρεαλισμό της αστικής ζωής του Μαχφούζ. Διαφέρουν αρκετά στον τρόπο που προσεγγίζουν τα θέματα αυτά, καθώς δεν περιορίζονται στη ρεαλιστική αποτύπωση της κοινωνίας της μεγαλούπολης και των ανθρώπινων τύπων της. Ξεφεύγουν αρκετά από τα όσα είχαμε συνηθίσει να διαβάζουμε έως τώρα και, επίσης, ξεφεύγουν αρκετά από τους παραδοσιακούς τρόπους αφήγησης. Ετσι, η τάση της εσωστρέφειας και του υπαινιγμού που ήταν το κύριο χαρακτηριστικό της πεζογραφίας του παρελθόντος, στα σύγχρονα βιβλία έχει αρχίσει να φθίνει σιγά σιγά και να αντικαθίσταται από την αμεσότητα του λόγου, την ευκρίνεια και την καθαρότητα. Οχι μόνο ως προς τις περιγραφές, αλλά κυρίως ως προς τις ιδέες που προβάλλουν.

Κάτι που ασφαλώς έχει άμεση σχέση με το ότι η σύγχρονη αραβική λογοτεχνία τα τελευταία χρόνια εγκαταλείπει τον παραδοσιακό της χαρακτήρα, ζητώντας πλέον να ικανοποιήσει ένα ευρύτερο αναγνωστικό κοινό. Στο γεγονός αυτό συνέβαλε σημαντικά και η κατάργηση της λογοκρισίας τα τελευταία χρόνια. Γι΄ αυτό και η αραβική λογοτεχνία παρουσιάσει εντυπωσιακή άνοδο παντού. Αλλά η σπουδαιότερη κατάκτηση των σύγχρονων αράβων λογοτεχνών είναι ο χειρισμός μιας νέας, πιο καίριας γλώσσας· μιας γλώσσας που καθρεφτίζει τις αλλαγές στα ήθη, στις νοοτροπίες και στις αντιλήψεις.

Η Πέρσα Κουμούτση είναι συγγραφέας και μεταφράστρια από τα αραβικά