Οσκαρ στην οθόνη, στα ταµεία

Τα στοιχεία συντριπτικά. Το µέλλον γκρίζο, σχεδόν µαύρο. Το σινεµά των 400 πανελλαδικά – αιθουσών – ξεφουσκώνει. Το 2010 σε ελεγχόµενη πτώση εισιτηρίων 7%. Οµως από τον Αύγουστο µέχρι τον Φεβρουάριοανεξέλεγκτη πτώση 23%. Ουδείς γνωρίζει τι πρόκειται να συµβεί από εδώ και µπρος
Πρώτος παράγοντας ο τροϊκός πόλεµος και τα αδυσώπητα µέτρα του ∆ιεθνούς Νοµισµατικού Ταµείου. «Οχι ακριβώς», ισχυρίζονται παράγοντες της κινηµατογραφικής αγοράς. «Βασική αιτία η ποιότητα των ταινιών». Τι εννοούν; Οχι φυσικά τις λεγόµενες «καλλιτεχνικές». Παίζουν ρόλο κι αυτές. Εννοούν τις λεγόµενες «εµπορικές». Από τη στιγµή δηλαδή που δεν ικανοποιούν τον θεατή, βυθίζουν τα ταµεία στον πάτο του βαρελιού.

Τα παραδείγµατα πολλά. Ας πούµε «Ο τουρίστας» µε πρωτοκλασάτο καστ από Αντζελίνα Ζολί και Τζόνι Ντεπ. Η οροφή αυτής της γκλαµουράτης ιστορίας κατέληξε στα 255.000 εισιτήρια. Τηρουµένων των περσινών αναλογιών, peanuts.

Γιατί; Απλό. Ακριβώς το ίδιο διάστηµα της περσινής χρονιάς (από 16 Αυγούστου µέχρι µέσα Φεβρουαρίου) οι δέκα πρώτες ταινίες είχαν κόψει το 33% του συνολικού αριθµού εισιτηρίων. Οι είκοσι πρώτες το 48% ολόκληρης της χρονιάς. Σχεδόν τα µισά εισιτήρια από είκοσι τίτλους στο σύνολο των 311 που προβλήθηκαν ετησίως.

Απίστευτο µονοπώλιο από τα λεγόµενα «blockbusters». Φέτος οι δέκα πρώτες σε εισπράξεις, µόλις το 23%.

Τι είχε συµβεί πέρυσι που δεν συνέβη φέτος; Το «Avatar» των 940.000

εισιτηρίων καθώς και µερικές ελληνικές παραγωγές, όπως η «Νήsos». Χωρίς λοιπόν κάποια «κανόνια» χολιγουντιανά και ελληνικούς χαβαλέδες που να σπάνε το φράγµα των 200.000 εισιτηρίων, ο πάτος τουβαρελιού είναιανοικτός. Απόδειξη; Μέχρι στιγµής τοπ ταινία made in Greece το «Ζητείταικλέφτης». Με το ζόρι 185.000 εισιτήρια. ∆εύτερο παράδειγµα. Από την «καλλιτεχνική» πλευρά. Ο «Κυνόδοντας» του Γιώργου Λάνθιµου είχε κόψει 35.000 εισιτήρια. Το «Attenberg» της Αθηνάς Ραχήλ Τσαγγάρη – πάνω-κάτω της ίδιας αισθητικής και για το ίδιο κοινό – µόλις 11.000. Τουτέστιν, το 1/3. Στην ελεύθερη πτώση και οι δύο αγκαλιά. Και οι εµπορικοί και οι καλλιτεχνικοί. Μια ιστορία παλιά. Η άνοδος της αγοράς λειτουργεί και σαν εφαλτήριο των καλλιτεχνικών παραγωγών. Η κάθοδος συµπαρασύρει τα πάντα.Παράδειγµα;Μέχρι στιγµής τοπ καλλιτεχνική ταινία η ιταλική «Είµαι ο έρωτας» («Io sono l’ amore»)µε 50.000 εισιτήρια. Κάπου τα µισά από άλλες χρονιές.

Αν δεν πουλάει το Χόλιγουντ, δεν πουλάνε οι αίθουσες, εποµένως σε ελεύθερη πτώση η αγορά. So simply. Για να καταλάβετε, τα τέσσερα θηριώδη γραφεία διανοµής από το σύνολο των (περίπου) δώδεκα εκατοµµυρίων εισιτηρίων ετησίως «καταβροχθίζουν» τα 11.500.000. Χονδρικά. Ποια είναι αυτά; Odeon, Village, Audio Visual και UIP. Τα υπόλοιπα που είναι περίπου 18 αρκούνται στο µισό εκατοµµύριο. Λέω «περίπου» γιατί όλο και κάποιο νέο γραφείο εµφανίζεται και κάποιο άλλο, προσωρινά, «εξαφανίζεται».

Από µια χολιγουντιανή υπερπαραγωγή ωφελούνται πρωτίστως οι κινηµατογράφοι. Κυρίως τα multiplex. Οι διανοµείς, οι µεσάζοντες δηλαδή, κατακρατούν µόλις το 10% από τον τζίρο. Αφαιρουµένου φυσικά του ΦΠΑ, το οποίο από 9 ανέβηκε – µε τα σκληρά µέτρα – στο 13%, και του Φόρου ∆ηµοσίων Θεαµάτων. Το net του κάθε εισιτηρίου των 8 ευρώ, µετά την αύξηση του ΦΠΑ, κατέληξε στα 6,3 ευρώ. Απ’ αυτά – χονδρικά και ανάλογα µε τη συµφωνία – ταµισά καταλήγουν στο ταµείο του αιθουσάρχη. Τα υπόλοιπα, περίπου 3 ευρώ, στον διανοµέα. Από αυτά, όπως είπαµε, ο διανοµέας κρατάει µόνο το 10% (τα υπόλοιπα τα επιστρέφει στον παραγωγό του Χόλιγουντ, αφού αφαιρέσει τα ποσά που ξόδεψε για τη διαφήµιση τηςταινίας). Το «Avatar», ας πούµε, έπιασε έναν τζίροτης τάξεως των3,6 εκατοµµυρίων ευρώ. Απ’ αυτάστην τσέπη του έλληνα επιχειρηµατία διανοµέα υπολογίζεται ότι κατέληξε κάτι σαν 300.000 ευρώ. Απότον «Τουρίστα», την πιο εµπορική µέχρι στιγµής ταινία,θα καταλήξουν 75.000 ευρώ.

«Κατ’ αρχάς», λένε παράγοντες της αγοράς, «τα αµερικανικά ταµεία είχαν πέρυσι αντίστοιχη πτώση µε την Ελλάδα. Κάπου στο 7%. Από φέτος ανακάµπτουν.

Γιατί; Επειδή ανακάµπτει η αµερικανική οικονοµία. Η δική µας όµως δεν θα ανακάµψει για τα επόµενα δύο χρόνια. Τουλάχιστον. Εποµένως όλα είναι ρευστά».

Η αµερικανική κρίση του 2008 επηρέασετις επενδύσεις, συµπίεσε τις παραγωγές. Ετσι οι ταινίες που εµείς βλέπουµε την περίοδο 2010-2011 είναι από παραγωγές που γυρίστηκαν εκείνη την κρίσιµη χρονιά. Πράγµα που σηµαίνει ότι στο άµεσο µέλλον οι αµερικανικές παραγωγές θα βελτιωθούν γιατί θα έχουν γυριστεί σε ένα καλύτερο και πιο σταθερό περιβάλλον. Τι σηµαίνει αυτό πρακτικά; Μια ελπίδα. Μια ελπίδα σε δύο µέρη. Το πρώτο θα παιχτεί µέχρι το τέλος του Απριλίου. Οταν τυπικά τελειώνει η «χειµερινή» και σχεδόν ανοίγει η αυλαία της καλοκαιρινής περιόδου. Μέχρι τότε, λοιπόν, οι αίθουσες ευελπιστούν από τις αµερικανικές και αγγλόφωνες επερχόµενες παραγωγές να εξαφανίσουν ένα µέρος από την πτώση του 23%. Ποιες είναι αυτές οι ταινίες;

«Dream house» µε Ντάνιελ Κρεγκ, «Beever» µε Τζόντι Φόστερ – Μελ Γκίµπσον, «How do you know» µε Τζακ Νίκολσον, «Sucker punch» του Ζακ Σνάιντερ των «300», «Conspirator» του Ρόµπερτ Ρέντφορντ και «Just go with it» µε Τζένιφερ Ανιστον. Θα το καταφέρουν; Who knows. Εκ γενετής το σινεµά πορεύεται µε την αβεβαιότητα, το απρόβλεπτο και την ανατροπή.

Ακόµα πιο εµπορικοί οι τίτλοιοι καλοκαιρινοί. Από αρχές Μαΐου δηλαδή: «Πειρατές της Καραϊβικής 4», «Hangover 2», «X-Men», «Transformers», το τελευταίο επεισόδιο του «Χάρι Πότερ», «Kung Fu Panda», «Green lantern». Σχεδόν τα 2/3 των αιθουσών έχουν εναποθέσει τις ελπίδες τους και τα ρέστα τους σ’ αυτά τα επτά χαρτιά.

Οι δύο πρώτες ξένες ταινίες σε εισπράξεις τη φετινή σεζόν είναι οι «Inception» (422.000
εισιτήρια) και «Toy Story 3» (300.000). Οι δύο πρώτες ελληνικές είναι οι «Ζητείται ψεύτης» (185.000) και «Ρόδα, τσάντα και κοπάνα» (122.000)

Ακριβό το ελληνικό εισιτήριο

Κι αν ο ΦΠΑ από 13% καταλήξει στο 23%; Αυτός είναι ο φόβος της αγοράς. «Τότε δεν θα µπορέσουµε να αφοµοιώσουµε τη διαφορά όπως κάναµε στο παρελθόν που ο ΦΠΑ από 9 ανέβηκε στο 13%». Με απλά λόγια, θα ακριβύνει το εισιτήριο, γεγονός που θα αποµακρύνει ένα µέρος του κοινού. Αλλωστε η διασκέδαση µε πίτσα, φίλους και κάποια ταινία κατεβασµένη από το Ιντερνετ ή από DVD είναι το προσφιλές σπορ των ηµερών.

Το πιο σουρεαλιστικό, όπως συµβαίνει στα περισσότερα προϊόντα, το ελληνικό εισιτήριο, από τα ακριβότερα στην ευρωζώνη. Παράδειγµα; Η Πορτογαλία. Με πληθυσµό όσο και ο ελληνικός. Οµως το κόστος του εισιτηρίου είναι µισό. Κάπου στα τέσσερα ευρώ.

Κι έτσι ο συνολικός αριθµός, περίπου είκοσι εκατοµµύρια εισιτήρια ετησίως, δηλαδή σχεδόν διπλάσιος από τον ελληνικό των δώδεκα εκατοµµυρίων. «Εντάξει», επιµένουν οι παράγοντες της αγοράς, «αλλά ο τζίρος είναι ίδιος µε των ελληνικών αιθουσών».

Τι σηµαίνει αυτό; Κάτι εντελώς καπιταλιστικό. Αφού στο τέλος θα λαµβάνουµε τον ίδιο τζίρο µε τον Πορτογάλο, τότε γιατί να πουλάµε το εισιτήριο πιο φτηνά; Μα γιατί θα µπαίνουν στις αίθουσες διπλάσιοι θεατές.

Ναι – σου λένε –, έτσι φαίνεται, αλλά έτσι µπορεί να µην είναι. Και αν το πριονίσουµε στο µισό και στο τέλος κάνουµε µια τρύπα στο νερό; Τότε το σενάριο θα είναι εφιαλτικό. Γιατί θα είναι αδύνατον να το διπλασιάσουµε και να επιστρέψουµε στο παρελθόν.

Τουτέστιν, όπως µε την ευρύτερη οικονοµία, έτσι κι εδώ: τοπίο στην οµίχλη και ο σώζων εαυτόν σωθήτω!