Διαφορετικό ή πολυφορεμένο;

ΤΟ ΕΡΓΟ. Ο Χρεμύλος, φτωχός γεωργός που συνοδεύεται από τον πονηρό και καπάτσο δούλο του Καρίωνα, συμβουλεύεται το Μαντείο των Δελφών αν πρέπει ο γιος του να ακολουθήσει το δρόμο της εντιμότητας όπως και ο ίδιος, ο οποίος όμως, μ΄ αυτό τον τρόπο, δεν είδε προκοπή στη ζωή του, ή της αδικίας που οδηγεί στην επιτυχία και στον πλούτο. Ο θεός του συστήνει να ακολουθήσει τον πρώτο που θα συναντήσει μόλις βγει από το μαντείο. Αυτός είναι ένας τυφλός, κουρελιασμένος γέροντας που, τελικά όμως, αποκαλύπτεται πως είναι ο θεός Πλούτος. Ο Χρεμύλος τον παίρνει στο σπίτι του για να τον περιθάλψει και αποφασίζει να τον οδηγήσει στο Ασκληπιείο για να γιατρευτεί.

Η Πενία εμφανίζεται με επιχειρήματα κατά της… αποκατάστασης της όρασης του Πλούτου αλλά ο Χρεμύλος και οι άλλοι γεωργοί την ξαποστέλνουν από κει που ΄ρθε. Ο Πλούτος γιατρεύεται και δηλώνει πως θα πηγαίνει πια μόνο στους δίκαιους. Δίκαιοι και άδικοι παρελαύνουν για να βρουν το «δίκιο» τους. Ο καθένας αμείβεται αναλόγως. Στο τέλος ο Χρεμύλος επαναφέρει πανηγυρικά τον Πλούτο εκεί όπου ανήκε: στον οπισθόδομο του Παρθενώνα.

Τελευταία από τις σωζόμενες κωμωδίες του Αριστοφάνη, ο «Πλούτος» (388 π. Χ.) είναι το πρώτο βήμα της Αττικής Κωμωδίας από την Αρχαία στην Μέση περίοδό της: ο Χορός της είναι εμφανώς αποδυναμωμένος και η καυστική πολιτική σάτιρα έχει εξαφανιστεί ενώ αρχίζουν να προβάλλονται τύποι, όπως ο υπηρέτης Καρίων, αρχετυπικοί για το θέατρο που έρχεται. Ομως το έργο διατηρεί αμείωτη την διαχρονικότητά του. Το θέμα του- η άδικη κατανομή του πλούτου- καίει…

Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ. Ο σκηνοθέτης Διαγόρας Χρονόπουλος ανέτρεψε εντελώς την ιδεολογία του Αριστοφάνη. Εκμεταλλεύτηκε την επικαιρότητα, ασπάστηκε τον υπέρ φτώχειας φιλιππικό της Πενίας και την ανέδειξε σε πρωταγωνίστρια του έργου βάζοντάς την να είναι παρούσα σε όλη τη διάρκειά του και να υπονομεύει, με μικρές παρεμβάσεις- σπόντες- «παράσιτα», τους υπέρ πλούτου και ευημερίας λόγους του Χρεμύλου, του Χορού και των άλλων. Εξυπνη ιδέα αλλά κάπως δύσκολο να «εφαρμόσει» καλά- όταν μάλιστα η Πενία παραπέμπει στη Γουίνι από τις «Ευτυχισμένες μέρες» του Μπέκετ…σε όλο το κείμενο- μεταφρασμένο προσεκτικά και με φινέτσα από τον Γιάννη Βαρβέρη. Και το τέλος ηχεί ανυπόφορα διδακτικό. Η παράσταση, άλλωστε, που επέλεξε το ύφος της κωμωδίας μετ΄ ασμάτων, είναι ανάλαφρη, δεν γίνεται καμιά στιγμή λαϊκίστικη και φτηνιάρικη, αλλά δυστυχώς όλα τα ευρήματα που ο σκηνοθέτης έχει χρησιμοποιήσει παραπέμπουν σε λύσεις δοκιμασμένες και προ πολλού εξαντλημένες- κουραδόμαγκας Συκοφάντης, άντρας στο ρόλο της Γριάς, κυράτσα με μπιγκουντί και ρουμελιώτικη προφορά…- και καμία ανατρεπτική διάθεση δεν μεταφέρουν.

Κάπως θολές και ακατέργαστες οι χορογραφίες της Σοφίας Σπυράτου. Την ώθηση στην παράσταση δίνουν οι μουσικές του Χρήστου Λεοντή- τα δύο παλαιότερα (1994), πάντως, απολαυστικά τραγούδια, από τον «Πλούτο» του Μίμη Κουγιουμτζή με το «Θέατρο Τέχνης», που χρησιμοποιούνται δεν τα ξεπερνάει ο συνθέτης – και η δουλειά του Πάρι Μέξη. Τα ασπρόμαυρα, χάρτινα σκηνικά του, σωστά φωτισμένα από τον Λευτέρη Παυλόπουλο, σε αντίστιξη με τα μεθυστικά χρώματα που πλημμυρίζουν τα ευφάνταστα κοστούμια του- δεν βρήκα επιτυχημένο μόνο το δεύτερο του Πλούτου- αφήνουν μία αίσθηση κόμικ στην παράσταση και την καθιστούν χάρμα οφθαλμών. Απλώς στα κοστούμια θα χρειάζονταν κάποια αυτοσυγκράτηση- μία υπερβολή παρατήρησα.

ΟΙ ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ. Η Κάτια Γέρου και ο Αλέξανδρος Μυλωνάς σωστοί, δεν ξεφεύγουν από τα όριά τους. Με χιούμορ και διαφορετικός ο Δημήτρης Λιγνάδης. Η Μάνια Παπαδημητρίου αγνώριστη, κλέβει την παράσταση, δεν κατάλαβα όμως, πέραν της αγωνίας για «κάτι το διαφορετικό», τη λειτουργική ανάγκη για την οποία κλήθηκε γυναίκα να παίξει τον ρόλο του Καρίωνα. Από τους υπόλοιπους ξεχώρισα κυρίως τον πάντα σωστό Κώστα Βελέντζα, την Αναστασία Γεωργοπούλου- τάλαντο!-, τον Βασίλη Λέμπερο – έχει πολύ χιούμορ- και τον συνεπέστατο σε ό,τι του ζητήθηκε Λευτέρη Λουκαδή.

Εν ολίγοις
Μία παράσταση καλόγουστη που ψάχνει το διαφορετικό αλλά λιμνάζει στο πολυφορεμένο.

info

Η παράσταση του «Θεάτρου Τέχνης περιοδεύει: 27/8 Βριλήσσια (θέατρο «Αλίκη Βουγιουκλάκη»).
30/8 Αθήνα (Αττικό Αλσος).
3/9 Χαλάνδρι (Θέατρο Ρεματιάς).
6/9 Νέα Σμύρνη (Αλσος). 9/9 Νέα Μάκρη (Αμφιθέατρο Αθλητικού και Πολιτιστικού Αλσους). 10/9 Πετρούπολη (Θέατρο Πέτρας).
13/9 Πειραιάς (Βεάκειο). 16/9 Παπάγου (Δημοτικό Θέατρο Αλσους).