Δεν πρέπει να αποσιωπάται η Ιστορία

#Τη νύχτα της 13ης Μαΐου έγιναν στο εβραϊκό νεκροταφείο Θεσσαλονίκης βανδαλισμοί. Οπως κατήγγειλε το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο βεβηλώθηκαν τάφοι με συνθήματα προτροπής στη βία. Θα πρέπει να είναι λίγοι, μάλλον διαταραγμένοι άνθρωποι. Υπέγραφαν με αγκυλωτούς σταυρούς αλλά και το ναζιστικό σύνθημα, γραμμένο μάλιστα γερμανικά, «Juden raus» (!). Ωστόσο, από πού αντλούν οι πιθανότατα διαταραγμένοι άνθρωποι την εμμονή για τέτοιες α κρότητες; #Με αυτό το ερώτημα, ήρθε στο μυαλό μου η ιστορία όχι αυτού του σύγχρονου, αλλά του παλαιού εβραϊκού νεκροταφείου, μνημείου της Θεσσαλονίκης που εξαφανίστηκε. Και αναρωτήθηκα πόση σχέση έχουν αυτά τα επικίνδυνα για όλους φαινόμενα με τη διπλή του εξαφάνιση. Το εβραϊκό νεκροταφείο Θεσσαλονίκης, μεγάλης ιστορικής και αρχαιολογικής αξίας από τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες, ήταν σπουδαιότερο και πολύ μεγαλύτερο από άλλα στην Ευρώπη, όπως το αντίστοιχο και διάσημο ιστορικό κόσμημα της Πράγας. Πώς εξαφανίστηκε; #Στις 6 Δεκεμβρίου 1942 οι δημοτικές αρχές και ο επιτετραμμένος των ναζί στη Θεσσαλονίκη Μαξ Μέρτεν βρισκόταν στο νεκροταφείο με παρόντες εκπροσώπους της εβραϊκής κοινότητας, όπου έγινε «συμφωνία» μερικής απαλλοτρίωσης. Μόλις αποχώρησαν, εκατοντάδες εργάτες της δημοτικής αρχής άρχισαν να σκάβουν ένα γύρω τους τάφους.

Σε δύο εβδομάδες μνημειακά και επιγραφικά κειμήλια εξαφανίστηκαν. Αλλα δόθηκαν στις δυνάμεις κατοχής, άλλα λεηλατήθηκαν, άλλα καταστράφηκαν. Απέμειναν σωροί από εκταφέντα οστά, χώματα και ερείπια.

#Λίγα χρόνια αργότερα στον ίδιο χώρο χτίστηκε το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Μερικά απομεινάρια από επιτύμβιες στήλες βρίσκονται σήμερα στο νέο εβραϊκό νεκροταφείο και μερικά στην Αμερικανική Αγροτική Σχολή. Δεν υπάρχει πουθενά στον χώρο του Πανεπιστημίου καμία ένδειξη, ούτε υπάρχει στην ιστορία του καμία μνεία ότι εκεί βρισκόταν μέχρι το 1942 και επί δύο χιλιετηρίδες το εβραϊκό νεκροταφείο.

#Ενα ιστορικό και αρχαιολογικό κόσμημα της πόλης καταστράφηκε επί ναζιστικής κατοχής. Πώς γίνεται το παλαιότερο ανώτατο πνευματικό ίδρυμα της πόλης να συμβάλει στην εξαφάνιση του μνημείου από την ιστορία της και τη μνήμη της, σήμερα; Τι σημαίνει αυτό;

Κανένα εβραϊκό νεκροταφείο στην Ευρώπη δεν εξαφανίστηκε ούτε υλικά ούτε συμβολικά. Τι σημαίνει; Πού οδηγεί;