ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Γύρω στις αρχές του ΄80, η ανακάλυψη του Ρώσου θεωρητικού Μιχαήλ Μπαχτίν από τους Δυτικούς ιστορικούς και φιλολόγους έδινε ένα περαιτέρω έναυσμα για τη μελέτη των μεσαιωνικών σωμάτων. Στο κεφαλαιώδες έργο του O Ραμπελαί κι ο κόσμος του, ο Μπαχτίν είχε ως αποκλειστικό αντικείμενο μελέτης το γήινο σώμα και το λαϊκό γέλιο που αμφισβητεί την εξουσία, ανατρέποντας τις ιεραρχίες και βεβηλώνοντας τα ιερά. Έτσι, αν για τον Φουκό το σώμα δήλωνε την πανταχού παρούσα εξουσία, για τον Μπαχτίν το (μεσαιωνικό) καρναβαλικό σώμα έγινε το κατ΄ εξοχήν σύμβολο πολιτικής και πολιτισμικής αντίστασης απέναντι στις καταπιεστικές εξουσίες. Σήμερα γνωρίζουμε πως τα πράγματα δεν ήσαν ακριβώς έτσι. Αλλά το γνωρίζουμε ακριβώς μέσα από τις μελέτες εκείνες που «πάτησαν», σε μεγάλο βαθμό, πάνω στο έδαφος του Φουκό και του Μπαχτίν.