Ήθελαν τη μαμά τους να μαγειρεύει

Πώς ζουν σήμερα αυτά τα παιδιά; Η Βιρζινί Λινάρ αναδεικνύει τις ομοιότητες ανάμεσά τους και κυρίως την αναζήτηση της κανονικότητας σε αντίθεση με τον «εναλλακτικό» τρόπο διαπαιδαγώγησής τους. Δεν περιφέρονται γυμνοί στο σπίτι, και είναι μονογαμικοί. Αποφεύγουν τις πορείες και την πολιτική στράτευση, εκτός από λίγους που θέλησαν να αποδείξουν στους γονείς τους πως και αυτοί μπορούσαν να κάνουν την επανάστασή τους. Μισούν την ακαταστασία και την απουσία κανόνων και ιεραρχίας. Είναι τα παιδιά που ήθελαν τη μαμά τους να μαγειρεύει, που αντιπαθούσαν τους συντρόφους που κοιμούνταν στο πάτωμα, την παντελή έλλειψη καθαριότητας και το ότι οι γονείς τους τα ενθάρρυναν να είναι αντιεξουσιαστές στο σχολείο. Με άλλα λόγια, τα παιδιά αυτά φέρονται να αγκαλιάζουν τις καθιερωμένες αστικές συνήθειες που είχαν εκλείψει από το σπίτι τους.

Από την άλλη, οι γονείς φέρονται να επέβαλαν την άποψη πως το ΄68 δεν μπορούσαν να το διαδεχτούν άλλες εξεγέρσεις. Έχοντας παλέψει για το δικαίωμα στον λόγο, σύμφωνα με τη γνωστή ρήση του De Certau, όταν τον κατέκτησαν θέλησαν να τον κρατήσουν πεισματικά για τον εαυτό τους. Οι μαρτυρίες αναδεικνύουν πολλά στοιχεία και για εκείνους τους γονείς που το φοιτητικό κίνημα τούς στοίχισε ακριβά, δεν γύρισαν σελίδα, δεν συμβιβάστηκαν. Παιδιά, για παράδειγμα, που οι γονείς τους έφυγαν στην εξοχή για να γίνουν αγρότες, που εγκατέλειψαν τις σπουδές τους για να δουλέψουν σε εργοστάσιο, που ήρθαν σε μόνιμη ρήξη με τις οικογένειές τους. Και φυσικά εδώ ανήκει και η απορία πολλών παιδιών σχετικά με τον ξαφνικό επαναστατικό παροπλισμό των γονιών τους όταν καταλάγιασε η συλλογική ευφορία και από τη μια μέρα στην άλλη σταμάτησαν οι πορείες, οι απεργίες, οι τοιχοκολλήσεις, οι συζητήσεις.

Γενιές- φαρμάκι
Η τρομακτική σιωπή του πατέρα σε σχέση με το τραυματικό παρελθόν φέρνει στον νου την ελληνική εμπειρία, όπως περιγράφεται σε όλη τη διαφορετικότητά της από τον Ηλία Μαγκλίνη στη νουβέλα του Η Ανάκριση, σχετικά με τον αριστερό πατέρα που βασανίστηκε στη χούντα και την οριακή του σχέση με την κόρη του σήμερα. Το παιδί ταλαιπωρείται από τη γονεϊκή εμπειρία, όχι όμως επειδή τη βίωσε, αλλά επειδή το τραύμα είναι κατά κάποιο τρόπο κληρονομικό και το βάρος της ιστορικής συμμετοχής μεταβιβάσιμο. Ο παππούς που ήταν στη Μακρόνησο και ο πατέρας στο ΕΑΤ-ΕΣΑ συνθέτουν ένα παρελθόν βίας, «γενιές- φαρμάκι», όπου το ανείπωτο βίωμα μεταδίδεται στις επόμενες γενιές μέσω της σιωπής. Το παρελθόν σωματοποιείται από την κόρη και ο αυτοβασανισμός γίνεται όχημα μνήμης αλλά και τέχνης. Η Μαρίνα βιαιοπραγεί πάνω στον εαυτό της, ανασυστήνοντας και αναπαριστώντας την οικογενειακή ιστορία ως περφόρμανς, ως playing out του τραύματος, χρησιμοποιώντας το ίδιο της το σώμα ως εργαλείο αφήγησης, κατανόησης και λύτρωσης. Στο τέλος, σε ένα είδος προκλητικής μετα-ανάκρισης πασχίζει να κάνει τον πατέρα της να μιλήσει για ένα παρελθόν που ο ίδιος θεωρεί σφραγισμένο, για το θέμα ταμπού των σεξουαλικών βασανιστηρίων, για το ότι στο ΕΑΤ-ΕΣΑ «πήγε στη ζούγκλα με τον Ταρζάν», για το ότι μετά την πτώση της χούντας παροπλίστηκε. Εδώ η αναζήτηση των καλά κρυμμένων μυστικών σχετικά με το τραυματικό παρελθόν- που ο χαρακτήρας της Μαρίνας μοιράζεται με τη Λινάρ- φτάνει στα όρια της εμμονής.

Ο Κωστής Κορνέτης διδάσκει Σύγχρονη Ελληνική και Ευρωπαϊκή Ιστορίαστο Πανεπιστήμιο Βrown.