ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΔΕΙΤΕ

Τον Φάρο Τουρλίτη
Κατηφορίζοντας από τα σκαλιά της Πλατείας Ρίβας προς τη θάλασσα και την Καμάρα, θα μπορέσετε να δείτε τον φάρο Τουρλίτη ο οποίος αποτελείται από κυλινδρικό πύργο ύψους 7 μέτρων. Βρίσκεται στην είσοδο του λιμανιού της Χώρας, γαντζωμένος πάνω σε βράχο καταμεσής του πελάγους και είναι μοναδικός για τη θέση του σε όλη την Ελλάδα. Κατασκευάστηκε το 1887, αλλά ανακατασκευάστηκε πριν από μερικά χρόνια.

Την Πλατεία της Ρίβας
Στην άκρη της χερσονήσου της Χώρας βρίσκεται η Πλατεία της Ρίβας. Για να φθάσετε εδώ θα διασχίσετε την παλαιά Χώρα μπαίνοντας από την Πόρτα της Πλατείας Καΐρη. Οι δρόμοι στενεύουν.

Τα σπίτια είναι του 18ου19ου αι. και έχουν αντικαταστήσει αυτά της περιόδου της φραγκοκρατίας τα οποία ήταν οχυρωμένα για την προστασία από τους πειρατές. Στην Πλατεία Ρίβας βρίσκονταν αρχοντικά των Εμπειρίκων, τα οποία όμως καταστράφηκαν από τους Γερμανούς το 1943.

Σήμερα χαρακτηριστικό της πλατείας είναι το άγαλμα του Αφανούς Ναύτη ο οποίος από τη δεκαετία του ΄50 χαιρετάει με τον σάκο στον ώμο. Το χάλκινο άγαλμα είναι έργο του Μιχάλη Τόμπρου.

Το Μέσα Κάστρο
Στην άκρη της χερσονήσου όπου έχει αναπτυχθεί η Χώρα, και μόλις… δύο μέτρα από αυτήν, βρίσκεται η νησίδα όπου κατά την περίοδο του Δάνδολου (1207- 1233) κτίστηκε το Κάτω ή Μέσα Κάστρο το οποίο καταστράφηκε ολοσχερώς στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο από τη γερμανική αεροπορία. Είχε τέσσερις πύργους και συνδεόταν με την πόλη με τοξωτή γέφυρα, την Καμάρα, της οποίας απομεινάρια υπάρχουν ακόμα. Η είσοδος στην πόλη γινόταν κυρίως από μία πύλη, τη λεγόμενη Πόρτα που θα συναντήσετε στην πλατεία Καΐρη, η οποία τότε ήταν θωρακισμένη και οχυρωμένη με πολεμίστρες και επάλξεις.

Την Παναγιά τη Θεοσκέπαστη
Είναι η πολιούχος του νησιού και είναι τρίκλητη βασιλική με εντυπωσιακό ξυλόγλυπτο τέμπλο. Βρίσκεται στη νότια πλευρά της Πλατείας Καΐρη πάνω από την παραλία Παραπόρτι. Πριν μυηθείτε στο εσωτερικό της εκκλησίας αφήστε την τοπική παράδοση να σας πει πως κάποτε ένα πλοίο κινδύνευε από θαλασσοταραχή, αλλά σώθηκε από θαύμα και ο καπετάνιος δώρισε το φορτίο του (ξυλεία) για τη στέγη της εκκλησίας. Τον Πύργο του Αγίου Πέτρου
Πρόκειται για κυλινδρικό πύργο του 4ου- 3ου αι. π.Χ. και βρίσκεται κοντά στο ομώνυμο χωριό. Είναι κατασκευασμένος από σχιστόλιθο και ορθώνεται στο μέσο μιας πλαγιάς έχοντας οπτική επαφή με το θαλάσσιο πέρασμα μεταξύ της δυτικής ακτής των Γαυρονήσιων, αλλά και προς τη Γυάρο, την Τζια, την Κύθνο και τη Σύρο. Έχει ύψος 20 μέτρα, διάμετρο βάσης 9,40 μέτρα και άνοιγμα εισόδου μόλις 1,5 μέτρο. Στο εσωτερικό του σώζεται μέρος της ελικοειδούς σκάλας που οδηγούσε στους υπόλοιπους ορόφους, η οποία υπολογίζεται ότι ήταν τουλάχιστον πέντε, ενώ ίχνη μαρτυρούν ότι πλέον χρησιμοποιείται από τους ντόπιους για περιστασιακό μαντρί. Κοντά στη βάση του βρίσκεται πέτρινο εκκλησάκι το οποίο αντίθετα από τον πύργο διακρίνεται από μακριά εξαιτίας του λευκού του χρώματος. Ήταν πιθανότατα οχυρό με φρουρά, το οποίο φύλαγε τη γύρω περιοχή, αλλά και παρατηρητήριο, μέλος του δικτύου των «φρυκτωριών» των Κυκλάδων, πύργων απ΄ όπου έστελναν σήμα με τη χρήση δαδιών.

Την Παλαιόπολη
Ο κεντρικός δρόμος περνά από την Παλαιόπολη, η οποία είναι κτισμένη και από τις δύο πλευρές του δρόμου, στη μέση της πλαγιάς του βουνού Πέταλο. Το τοπίο έχει άγρια φυσική ομορφιά και με λίγη προσοχή θα μπορέσετε να δείτε τον καταρράκτη που τα νερά του πέφτουν με δύναμη από ψηλά χαράζοντας τον βράχο που βρίσκεται πάνω από το χωριό.

Τα μονοπάτια (υπάρχει σήμανση) θα σας οδηγήσουν στην παραλία, στον χώρο όπου η ανασκαφή βρίσκεται σε εξέλιξη, ενώ μέσα στο νερό θα δείτε υπολείμματα του βραχίονα του αρχαίου λιμανιού. Η αρχαία πόλη γνώρισε μεγάλη ακμή, κάτι που μαρτυρούν τα σπουδαία ευρήματα όπως είναι ο Ερμής της Άνδρου που βρέθηκε το 1832, αλλά και το γυναικείο άγαλμα τύπου της Μεγάλης Ηρακλειώτισσας (που σήμερα εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Χώρας). Μεταγενέστερη ανασκαφή αποκάλυψε επίσης την Αγορά της Παλαιόπολης, ενώ ευρήματα θα δείτε στο Αρχαιολογικό Μουσείο του οικισμού όπου ξεχωρίζει η σαρκοφάγος με αετωματικό κάλυμμα ρωμαϊκής εποχής και τα ευρήματα από την αρχαία πόλη (08.30- 15.00, καθημερινά εκτός Δευτέρας, τηλ. 22820 41985).

Το κάστρο της Φανερωμένης
Από τη Χώρα πηγαίνοντας νότια, ο δρόμος ξετυλίγεται στην ενδοχώρα έως ότου λίγο πριν κατηφορίσει προς τον όρμο Κορθίου, θα σας τραβήξει την προσοχή βραχώδης λόφος. Σε αυτό το φυσικό υπόβαθρο από βράχους και σε υψόμετρο 585 ήταν κτισμένη η ισχυρότερη μεσαιωνική πόλη του νησιού έχοντας εκτός από φυσική οχύρωση και εκπληκτική θέα. Το κάστρο της Φανερωμένης ή Επάνω Κάστρο, που προστάτευε την πόλη, είχε τείχος πλάτους δύο μέτρων, ενώ στο εσωτερικό σώζονται ερείπια σπιτιών, δεξαμενών και υδραγωγείων, καθώς και η εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου ή Φανερωμένης, η οποία γιορτάζει τον Δεκαπενταύγουστο. Η πρόσβαση γίνεται από τον τσιμεντόδρομο λίγο πριν από τον οικισμό Κοχύλου, ο οποίος φθάνει έως τους πρόποδες του Επάνω Κάστρου και μετά από το μονοπάτι με τα περίπου 120 σκαλιά.

Το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή
Η παλιά πτέρυγα ιδρύθηκε το 1979 και στεγάζει μόνιμα δημιουργίες του ντόπιου γλύπτη Τόμπρου, αλλά και έργα του διάσημου Τάκι και των Φασιανού, Ζογγολόπουλου, Τσαρούχη κ.ά. Η καινούργια πτέρυγα φιλοξενεί περιοδικές εκθέσεις σημαντικών καλλιτεχνών που αποτελούν σπουδαία γεγονότα για όλη την Ελλάδα (τηλ. 22820 22444, www.moca-andros.gr. Το καλοκαίρι είναι ανοιχτό από τις 18.00 έως τις 20.00, εκτός Κυριακής και Τρίτης). Στο Ίδρυμα Πέτρου και Μαρίκας Κυδωνιέως, αξίζει να δείτε την έκθεση «Πλόες» (με τον υπότιτλο «Φως της Γης και του Ουρανού», έως τις 30/9), με έργα του Χάρη Λάμπερτ. Επίσης, επισκεφτείτε το: Αρχαιολογικό Μουσείο Χώρας όπουεντυπωσιάζει ο Ερμής της Άνδρου από την Παλαιόπολη, (08.30- 15.00, κλειστό Δευτέρα τηλ. 22820 23664), αλλά και το Ναυτικό Μουσείο όπου ξεδιπλώνεται η ναυτική Ιστορία του νησιού (τηλ. 22820 22264). Την Καΐρειο Βιβλιοθήκη
Το υπέροχο κτίσμα βρίσκεται στη Χώρα και είναι της οικογένειας Καμπάνη. Εκεί θα δείτε το αναγνωστήριο, το τηλεσκόπιο, το ράσο και την ιδιωτική βιβλιοθήκη του Θεόφιλου Καΐρη, αλλά και εκατοντάδες άλλα βιβλία (35.000 τόμοι για την ακρίβεια) για την Άνδρο και την ιστορία της (ανοικτά 10.30- 13.30 και 18.30- 20.30 καθημερινά, τα Σάββατα μόνο πρωί και τις Κυριακές κλειστά).

Τα χωριά Μεσαριά- Λάμυρα- Στραπουριές- Μένητες- Αλαδινό
Θα τα γνωρίσετε ακολουθώντας μια μικρή διαδρομή στην καρδιά του νησιού. Έχει μήκος περίπου 14 χιλιόμετρα και θα δείξει με σαφή τρόπο στους εκδρομείς του Σαββατοκύριακου την ξεχωριστή ομορφιά του νησιού. Ερχόμενοι από τη Χώρα αρχικά θα συναντήσετε τη διακλάδωση που θα σας οδηγήσει δεξιά προς τα Λάμυρα. Τα χωριά συνδέονται με παλιά μονοπάτια, αλλά και ο δρόμος που ακολουθείτε θα σας οδηγήσει διαδοχικά σε αυτά. Στους ολάνθιστους κήπους στα Λάμυρα, στις Στραπουριές με την οργιώδη βλάστηση, τις δροσερές πηγές και τους παλιούς, αλλά ερειπωμένους πλέον νερόμυλους.

Από εκεί θα οδηγηθείτε στο χωριό Μένητες που κρύβεται μέσα στα πλατάνια, τα κυπαρίσσια, τις αμυγδαλιές και τις λεμονιές. Ακολουθώντας τον δρόμο προς το χωριό, θα καταλήξετε σε κατάφυτο πλάτωμα αδιέξοδο για τα αυτοκίνητα που κλείνει μια ρεματιά. Εδώ όμως σας περιμένει το κελάρυσμα των νερών από τις πηγές και τις μαρμάρινες λεοντοκεφαλές. Πιο κάτω βρίσκεται η Μεσαριά που αποκαλούνταν και αρχοντοχώρι, γιατί εκεί ήταν κτισμένα πολλά πυργόσπιτα όπως αυτό του Λορέντζου Καΐρη 18ος19ος αι. Αξιόλογος είναι και ο ναός του Ταξιάρχη Μιχαήλ με το μαρμάρινο γλυπτό τέμπλο που κτίστηκε το 1158 επί αυτοκράτορα Κομνηνού.

Από τη Μεσαριά αρχίζει και η διακλάδωση για το Αλαδινό. Στην άκρη του μικρού οικισμού θα δείτε το μονοκάμαρο πέτρινο γεφύρι που ενώνει τις όχθες του Μεγάλου Ποταμού. Είναι ένα από τα 40 που υπάρχουν στο νησί και θεωρείται πως το έχτισαν Ηπειρώτες μάστορες.