Επιφυλλίδα

Αναισθήτως αναίσθητοι
Του Θανάση Θ. Νιάρχου

Σε γνωστό νοσοκομείο το απόγευμα της περασμένης Παρασκευής. Ο ηλικιωμένος επισκέπτης έχει μπερδευτεί και, με τον ευγενέστερο τρόπο, ρωτάει μια νοσηλεύτρια; προϊσταμένη; γιατρό; που κάτι σημειώνει σ΄ ένα χαρτί, στη «ρεσεψιόν» ενός ορόφου: «Με συγχωρείτε πάρα πολύ, θα μπορούσα να σας ρωτήσω κάτι;». Η απάντηση ακούγεται βλοσυρή, απότομη, κοφτή: «Πέστε μου τι θέλετε, δεν έχω χρόνο να σηκώσω το κεφάλι μου να σας δω». Ο ηλικιωμένος κάνει στροφή κι απομακρύνεται στον μακρύ, έρημο διάδρομο, που έκανε την απάντηση να ηχεί ακόμη πιο απάνθρωπη καθώς ουδείς άλλος υπήρχε, ασθενής ή συνάδελφος, με την πρόθεση να απασχολήσει, ή να ενοχλήσει, τη νοσοκόμο (ας της δώσουμε τελικά αυτή την ιδιότητα). Θα μπορούσε να σηκώσει το κεφάλι της και να πει: «Με συγχωρείτε, μπορείτε να περιμένετε δύο λεπτά;», ή, αφού κοιτάξει τον άνθρωπο που τη ρωτούσε, να επικαλεστεί την πολύωρα βασανιστική απασχόλησή της και να τον παραπέμψει ακόμη και σ΄ έναν άλλον όροφο. Η απάντησή της, όμως, έπρεπε να είναι περιφρονητική, για να καταλάβει ο άνθρωπος που τη ρωτούσε ότι καταχρηστικά κάνει τη δουλειά αυτή, ότι, αν και η ίδια θα έπρεπε να λείπει σε διακοπές, φταίει ο επισκέπτης με την ερώτησή του που δεν μπορεί να απουσιάσει.

Όσο κι αν «πήζει» κανείς στη δουλειά, ή όσο επείγουσα κι αν είναι αυτή, για να απαντάει υπολογισμένα απάνθρωπα στον οποιονδήποτε σημαίνει ότι την απάντηση την έχει οργανώσει στο σπίτι του και τη φέρνει έτοιμη ώστε να τη χρησιμοποιήσει μόλις του δοθεί ευκαιρία. Όταν πραγματικά ενοχλείσαι, θυμώνεις ή οργίζεσαι, απαντάς αυτοσχεδιαστικά, ίσως πιο βάρβαρα, πιο χυδαία, ποτέ όμως μ΄ έναν τρόπο που να δείχνει ότι στο πρόσωπο του ανθρώπου που σε ρωτάει περιφρονείς και αποστρέφεσαι την ανθρωπότητα ολόκληρη. Η νοσοκόμος είχε υπολογίσει τι ακριβώς θα έκανε τον άγνωστό της επισκέπτη στο νοσοκομείο να αισθανθεί άσχημα, αν και δεν της είχε φταίξει στο παραμικρό, ενώ φυσιολογικότερο θα ήταν να υπολογίσει ότι ο καθένας που εμφανίζεται και την ρωτά είναι ήδη αρκετά βεβαρημένος, έστω κι αν είναι επισκέπτης και όχι ασθενής. Δεν επιλέγει κανείς να πάει σ΄ ένα νοσοκομείο αντί να πάει βόλτα στο Ζάππειο. Για να δρασκελάς το κατώφλι του νοσοκομείου σημαίνει πως έχεις κάποιο πρόβλημα, μικρό ή μεγάλο. Να αισθάνεσαι ήδη, με το να πηγαίνεις σ΄ ένα νοσοκομείο, πως η ζωή δεν σε έχει καλομεταχειριστεί και να προστίθεται στην αίσθηση αυτή και η περιφρόνηση μιας νοσοκόμου, καθώς δεν αξίζει να «θυσιάσει» δευτερόλεπτα για να δει το πρόσωπό σου, ασφαλώς λογαριάζεις τα πάντα να έχουν συνωμοτήσει εναντίον σου. Μη γελιόμαστε: με τη συμπεριφορά των αγνώστων του καταξιώνεται ο οποιοσδήποτε, όχι με τα τσαλίμια γνωστών και φίλων.

Δεν θα επαναλάβουμε αυτό που λέγεται συχνά, ότι δεν γίνεται κανείς νοσοκόμος ή γιατρός αν έχει μια προδιάθεση να μισεί αντί να ενδιαφέρεται για τους άλλους. Θα σημειώσουμε κάτι που αποτελεί ακόμη πιο ανεξερεύνητο μυστήριο σε σχέση με τη συμπεριφορά της νοσοκόμου που θεωρούσε ως χάρη που θα του έκανε, το να σηκώσει, δηλαδή, το κεφάλι της για να δει καταπρόσωπο τον άνθρωπο που τη ρωτούσε, έστω όχι αγωνιωδώς. Πώς η ίδια αυτή νοσοκόμος θα είχε «ειδοποιηθεί», χωρίς να την έχει προηγουμένως κανείς ενημερώσει, ότι ο άνθρωπος που συμβαίνει να τη ρωτά είναι ένας, αίφνης, υπουργός ή ένα δημόσιο τηλεοπτικό ή κοσμικό πρόσωπο και θα είχε σπεύσει, όση δουλειά κι αν είχε, όχι μόνο να σηκώσει το πρόσωπό της, αλλά και να κουβεντιάσει για όσον χρόνο θα της παραχωρούσε το πρόσωπο αυτό; Πώς γίνεται, πλέον, ακόμη και οι τοίχοι ή ο αέρας να μεταφέρουν τη «δύναμη», την «εξουσία», ώστε να μεταβάλλεται η ατμόσφαιρα και να θέλει ο καθένας να τη μοιραστεί, φτάνει εκείνος που τον ρωτάει να είναι «επώνυμος», ενώ αντίθετα να νιώθει πως κάνει αγγαρεία, αν και υποχρεωμένος να απαντήσει, όταν ο άνθρωπος που τον ρωτάει είναι ένα «τίποτε»; Και, επιπλέον, πώς είναι δυνατόν ο δημόσιος βίος να σιάξει, όταν η κακοήθεια οργανώνεται σε τέτοιο βαθμό ώστε να κοστολογείται τόσο ακριβά το να σηκώσει κανείς το πρόσωπό του για να μιλήσει σ΄ έναν άνθρωπο; Η νοσοκόμος, που γι΄ αυτήν μιλήσαμε, θα ήταν αδύνατον να φανταστεί ή να υπολογίσει πως ενώ οργάνωνε την κακοήθειά της, συνέβαλε στην άνθηση ενός μηχανισμού που αποθεώνει την οργάνωση, ώστε τα αποτελέσματά της να μην μας φαίνονται όσο είναι καταστροφικά και εγκληματικά. Είτε πρόκειται για το σκάνδαλο της Ζίμενς είτε για τους εμπρησμούς.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η Λέξη».