Ο Σαίξπηρ παίζει κάντρι

Θερμά υποδέχτηκε το ελληνικό κοινό το βρετανοαμερικανικό «Χειμωνιάτικο παραμύθι» του Σαμ Μέντες με τον Ίθαν Χόουκ
Ένα πολύ καλό κλείσιμο έκανε το Φεστιβάλ Επιδαύρου 2009: το σαιξπηρικό «Χειμωνιάτικο παραμύθι» σε σκηνοθεσία του… οσκαρούχου Σαμ Μέντες και πολύ κόσμο συγκέντρωσε- περισσότερα ίσως από 8.000 άτομα στην πρεμιέρα της Παρασκευής- και πολύ άρεσεέστω και αν δεν έλειψαν οι αντιρρήσεις.

Ένα απλό χαμηλό σανιδένιο πατάρι, βαμμένο μοβ- ροζ, και πάνω και πίσω του ένα απλό, εξαιρετικά καλόγουστο σκηνικό- ένα δωμάτιο με λίγα έπιπλα, αορίστως μεταξύ σύγχρονου και κλασικού. Και όλο πάνω σε ένα δεύτερο, ακόμα πιο χαμηλό αλλά πλατύτερο, πατάρι που ακουμπούσε στην ορχήστρα, γεμάτο από κηροστάτες με αναμμένα κεράκια. Ήταν ο λιτός σκηνικός χώρος για την παραμυθένια ρομαντική τραγικωμωδία.

Με αναμμένα τα κεράκια μέσα στο σκοτάδι άρχισε η παράσταση και με τον μικρό Μαμίλιο, γιο του βασιλιά της – σαιξπηρικής…- Σικελίας Λεόντιου (Σάιμον Ράσελ Μπιλ) και της, για δεύτερη φορά, εγκύου όμορφης γυναίκας του Ερμιόνης (Ρεμπέκα Χολ), να μιλάει για ένα λυπητερό χειμωνιάτικο παραμύθι που έχει να μας πει…

Το παραμύθι ξεκίνησε με τη ζήλεια να τρώει τα σωθικά του Λεόντιου που φαντάζεται- ένας Οθέλλος που δεν χρειάζεται Ιάγο, τον έχει μέσα του, και που γίνεται γελοίος- πως η γυναίκα του τον απατά με τον επί μακρόν φιλοξενούμενό τους στενό φίλο του Πολύξενο (Τζος Χάμιλτον), βασιλιά της γειτονικής- σαιξπηρικής…- Βοημίας – και πως ο νέος καρπός της κοιλίας της δεν είναι παρά καρπός μοιχείας. Το κοινό αντιδρούσε με γέλιο και όχι με χάχανα στο λεπτά ισορροπημένο χιούμορ αυτού του κοντόχοντρου, με τα μικρά δαχτυλάκια Λεόντιου. Ο οποίος δεν πείθεται ούτε όταν στη δίκη στην οποία παραπέμπει την Ερμιόνη – ο Πολύξενος το σκάει για να γλιτώσει- φτάνει ο χρησμός που έχει ζητήσει από τον… Απόλλωνα και τοσαιξπηρικό…- Μαντείο των Δελφών, χρησμός που αθωώνει την Ερμιόνη την οποία θερμά υπερασπίζεται η πιστή της Παυλίνα (Σινάιντ Κιούσακ). Έτσι κι αλλιώς όμως είναι αργά: ο μικρούλης Μαμίλιος πεθαίνει από λύπη για τα όσα βλέπει να τραβάει η μάνα του, η Ερμιόνη, όπως όλοι πιστεύουν, τον ακολουθεί και το πρόωρα γεννημένο κοριτσάκι της- το «μπάσταρδο»- ο Λεόντιος ζητάει να το εγκαταλείψουν στην ερημιά για να πεθάνει- μία συναρπαστική σκηνή δισταγμών.

Το μωρό, που ο αυλικός ο οποίος ανέλαβε να το εγκαταλείψει σε μιασαιξπηρική…- ακτή (!) της Βοημίας του δίνει το όνομα Περντίτα (Χαμένη), το περιμαζεύει και το υιοθετεί ένας Γέρος Τσοπάνης (Ρίτσαρντ Ίστον) που το βρίσκει, μαζί με τον τρελιάρη γιο του Νεαρό Βοσκό (Τομπάιας Σίγκαλ), σε «πακέτο» με ένα κουτί φλουριά.

Ο ίδιος ο Γέρος Τσοπάνης μεταμορφώνεται στον Χρόνο που μας συνδέει με το μέλλον: έχουν περάσει δεκάξι χρόνια και η Περντίτα (Μόρβιν Κρίστι) είναι μία όμορφη βοσκοπούλα που την έχει ερωτευτεί ο πρίγκιπας Φλοριζέλ (Μάικλ Μπράουν), ο γιος του Πολύξενου. Τότε κάνει την εμφάνισή του ο μπαγαμπόντης, αλητάκος, πορτοφολάς Αυτόλυκος- ο Ίθαν Χόουκ, με μπότες και παντελόνι καουμπόικο και κιθάρα στο χέρι, που τραγουδάει τις μπαλάντες του. «Βοημικό» γλέντι, ατμόσφαιρα κάντρι και κινηματογραφικού μιούζικαλ «Επτά νύφες για επτά αδέλφια» και ο Αυτόλυκος θα επανέλθει με γυαλάκια στυλ Τζον Λένον και ημίψηλο για να τραγουδήσει και να κλέψει κι άλλα πορτοφόλια. Το ερωτευμένο ζευγάρι, που τον ανάρμοστο έρωτά του δεν δέχεται ο Πολύξενος, θα καταφύγει στη Σικελία και στον μετανιωμένο και απαρηγόρητο Λεόντιο. Εκεί θα αποκαλυφθεί η ταυτότητα της Περντίτα και η Παυλίνα θα παρουσιάσει σε όλους ένα άγαλμα της Ερμιόνης «σαν ζωντανό». Που όντως θα ζωντανέψει μέσα στη γενική συγκίνηση. Είναι η ίδια η Ερμιόνη που δεν είχε πεθάνει και κρυβότανε: ευτυχές (;) τέλος.

Το χειροκρότημα που ξέσπασε ήταν θερμότατο με «μπράβο» πολλά και ολόκληρη σχεδόν την Επίδαυρο όρθια να τιμά τους ηθοποιούς που βγήκαν, όλοι μαζί, αρκετές φορές, με τον Ίθαν Χόουκ ενθουσιασμένο να πετάει ψηλά το καπέλο του.

Την παράσταση παρακολούθησαν, ανάμεσα σε άλλους, ο Τζέρεμι Άιρονς του οποίου σύζυγος είναι η Σινάιντ Κιούσακ και ο Γερμανός σκηνοθέτης Τόμας Όστερμάιερ.

Άλλος ένας σταρ ήταν παρών στην παράσταση του Σαββάτου: ο Κέβιν Σπέισι, καλλιτεχνικός διευθυντής του συμπαραγωγού κορυφαίου βρετανικού θεάτρου «Ολντ Βικ».

Το χειροκρότημα που ξέσπασε ήταν θερμότατο με «μπράβο» πολλά και ολόκληρη σχεδόν την Επίδαυρο όρθια να τιμά τους ηθοποιούς

Ηθοποιοί- σταρ, σημειώσατε 1

Ο Σαμ Μέντες είχε μία έξυπνη ιδέα: να δώσει με τους Βρετανούς ηθοποιούς του τις τρεις πρώτες και την πέμπτη πράξη του έργου- τις «σικελικές» – και με τους Αμερικανούς την τέταρτη- τη «βοημική»-, έστω και αν ήταν η πιο αδύναμη υποκριτικά, ελεύθερα διαφοροποιώντας το ελεύθερο ύφος του Σαίξπηρ. Και φώτισε και μας αποκάλυψε, κατά τη γνώμη μου, μέσα σε ένα έξοχο φωτιστικό και ηχητικό περιβάλλον, το ιδιαίτερα σύνθετο έργο- ένας «Οθέλλος» μέσα από κωμικό πρίσμα- ισορροπώντας τις τραγικές με τις κωμικές νότες του. Χωρίς να αμελήσει τον ρομαντικό λυρισμό του- με αποκορύφωμα την τελευταία σκηνή, από τις ωραιότερες του Σαίξπηρ, της «ανάστασης» του αγάλματος της Ερμιόνης: ένα απόσταγμα λεπτής συγκίνησης. Και όλα αυτά με όργανα ικανότατους ηθοποιούς. Πρώτοι τη τάξει, ο εκπληκτικός ρολίστας Σάιμον Ράσελ Μπιλ και η νεαρή αλλά συγκλονιστική- ειδικά στη σκηνή της δίκης της Ερμιόνης- Ρεμπέκα Χολ. Βρήκα γεμάτο ενέργεια και με χιούμορ αλλά με μία εύκολη, επιδεικτική υποκριτική, τον Ίθαν Χόουκ.