Πλήθος αφηγηματικά τεχνάσματα

Η φιλόδοξη σύνθεση του Καλβίνο μυθοποιεί την ανάγνωση και αναδεικνύει τον αναγνώστη ως μυθιστορηματικό ήρωα. Τα αρχινισμένα μυθιστορήματα παίζουν με το αρχαίο δόλωμα της πλοκής που διαρκώς ανακόπτεται και ολοκληρώνονται ως ψηφίδες μιας ευρύτερης, καλειδοσκοπικής θέασης του κόσμου. Στο μυθοπλαστικό μάγμα ανακατεύονται εκδοτικοί οίκοι και μεταφραστές, νεκρές γλώσσες, μεταμφιέσεις και κάτοπτρα, τυπογραφικά σφάλματα, μυθιστορηματικές φόρμουλες, υπολογιστές που καταλογογραφούν τη χρήση των λέξεων και πολλά άλλα.

Η μετάφραση αποδίδει το πολυφωνικό κείμενο και τη σύνθετη απλότητα του Καλβίνο σε μια γλώσσα που λειτουργεί ως όργανο ακριβείας. Εύηχη και ελαστική, εύρυθμη και ανελέητα παιγνιώδης. Μόνη παρατήρηση: η «απρόσωπη έγκλιση» της σελίδας 223, που δεν σημαίνει κάτι στα νέα ελληνικά, θα πρέπει να αντικατασταθεί, όπως συνάγεται από τα συμφραζόμενα και τα νοούμενα της παραγράφου, από την απρόσωπη σύνταξη.

Ο Καλβίνο χρησιμοποιεί πλήθος αφηγηματικές τεχνικές και τεχνάσματα. Δυναμιτίζει την πλοκή, για να τη δέσει. Χωνεύει το συγγραφικό εγώ μέσα στο αναγνωστικό εσύ. Αναδεικνύει πως η απάτη της λογοτεχνίας είναι η ύψιστη αλήθεια της: «… γιατί “γράφω” σημαίνει κρύβω πάντα κάτι με τέτοιο τρόπο, ώστε ν΄ αποκαλυφθεί αργότερα».