«Τελειώσαμε, είμαστε φαντάσματα»

ΜΕ ΤΟ «ΦΕΥΓΕΙ ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ», ΓΡΑΜΜΕΝΟ ΤΟ 2007, Ο 76ΧΡΟΝΟΣ
ΦΙΛΙΠ ΡΟΘ ΟΛΟΚΛΗΡΩΝΕΙ ΤΟΝ ΚΥΚΛΟ ΤΩΝ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΩΝ
ΤΟΥ ΜΕ ΗΡΩΑ ΤΟΝ ΝΕΪΘΑΝ ΖΟΥΚΕΡΜΑΝ, ΣΕ ΕΝΑ ΣΥΓΚΙΝΗΤΙΚΟ ΚΑΙ ΑΥΤΟΣΑΡΚΑΣΤΙΚΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ΠΟΥ ΜΙΛΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΗ, ΤΗ ΦΘΟΡΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΟΧΗ ΤΗΣ ΜΥΘΟΠΛΑΣΙΑΣ
Ο Αμερικανοεβραίος συγγραφέας Νέιθαν Ζούκερμαν, αποτραβηγμένος στα βουνά του Μπέρκσιρ, διακόσια χιλιόμετρα από τη Νέα Υόρκη, ζει μοναχικά, χωρίς τη χρήση της τεχνολογίας. Χωρίς να «έχω κανέναν αγαπημένο στη ζωή μου», ομολογεί. Γνωστοί και φίλοι χάνονται γύρω του, ενώ ο ίδιος, ύστερα από επέμβαση αφαίρεσης καρκίνου στον προστάτη, πάσχει από ανικανότητα και ακράτεια. Μια ελπίδα για ιατρική βοήθεια, τουλάχιστον της δεύτερης πάθησης που τον αναγκάζει να κυκλοφορεί με πάμπερς, τον φέρνει στη Νέα Υόρκη, έντεκα χρόνια μετά.

Βρισκόμαστε στο 2004, παραμονές των εκλογών στην Αμερική. Σαν τον Ριπ Βαν Ουίκλ, τον μυθιστορηματικό ήρωα που ξυπνάει για να βρεθεί σε μια άλλη πραγματικότητα, έτσι και ο Ζούκερμαν ξαναβρίσκεται σε μια πόλη, επίσης τραυματισμένη μετά την επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου.

Στη «Νew Υork Review of Βooks» διαβάζει μια αγγελία που του ελκύει την προσοχή: ένα ζευγάρι διανοουμένων ενδιαφέρεται να ζήσει μακριά από τη μητρόπολη, ανταλλάσσοντας το διαμέρισμά τους στην καρδιά του Μανχάταν με ένα εξοχικό. Ο Ζούκερμαν τους συναντάει και πέφτει πάνω στον Μπίλι Ντάβιντοφ, εβραϊκής καταγωγής και την καθολική Τζέιμι Λόγκαν, γόνο Τεξανών πετρελαιοπαραγών και ψηφοφόρων του Μπους. Η τριαντάχρονη Τζέιμι είναι σε κατάσταση πανικού μετά την τρομοκρατική επίθεση στους Πύργους, θέλει να αποτραβηχτεί από τα κοσμικά για έναν χρόνο, να αποφύγει την ηλιθιότητα και την πολιτική διαφθορά των ημερών. Είναι αρκούντως γοητευτική ώστε να διεγείρει τις φαντασιώσεις του Ζούκερμαν που, γυρίζοντας στο ξενοδοχείο του, αρχίζει να γράφει ένα έργο με τολμηρούς διαλόγους, το «Εκείνη και Εκείνος», που παρεμβάλλεται στη ροή του κανονικού κειμένου και με το οποίο προφανώς εκτονώνεται ελλείψει άλλης σωματικής διεξόδου.

Η ευκαιρία
Όμως η Τζέιμι έχει έναν φίλο, επίδοξο λογοτέχνη σαν κι εκείνη, τον εικοσιοκτάχρονο Κλάιμαν, ο οποίος βρίσκει την ευκαιρία να προσεγγίσει τον Ζούκερμαν ζητώντας βοήθεια για να ολοκληρώσει τη βιογραφία του ξεχασμένου συγγραφέα του 20ού αιώνα, του Λόνοφ. Στα χέρια του κρατάει το τελευταίο ημιτελές έργο του Λόνοφ, που του έχει δώσει η Έιμι Μπελέτ, μια γηραιά κυρία με καρκίνο στον εγκέφαλο. Να που ξεπροβάλλει το παρελθόν για μια ακόμη φορά. Το 1956, ο νεαρός συγγραφέας Ζούκερμαν συνάντησε τον Λόνοφ και τη σύζυγό του μαζί με μια νεαρή φοιτήτρια, την Έιμι. Η μικρή σχετιζόταν με τον Λόνοφ που έβαλε στόχο στη ζωή του να εξαφανιστεί μαζί με το έργο του. Η τότε γητεύτρα σήμερα είναι μια ετοιμόρροπη γριούλα που την εκμεταλλεύεται ο λυσσασμένος για λογοτεχνικές ίντριγκες Κλάιμαν.

Η σύγκρουση του Κλάιμαν με τον Ζούκερμαν δεν σχετίζεται μόνο με την προστασία της υστεροφημίας του Λόνοφ, αφού στη βιογραφία θα αποκαλυπτόταν ένα τρομερό οικογενειακό μυστικό, αλλά και με την επίγνωση της αντρικής υπεροχής του Κλάιμαν απέναντι στην Τζέιμι με την οποία είχαν μια σύντομη ερωτική σχέση. Ο Ζούκερμαν πιστεύει ότι αυτή η ύστατη μάχη θα τον αναζωογονήσει, όμως η μάχη που δίνεται γίνεται περισσότερο στο μυαλό του παρά στο σώμα και στην ψυχή.

Κατά βάθος είναι ένας ακυρωμένος άντρας, ένας συγγραφέας που ταλαντεύεται ανάμεσα στη ζωή και στον θάνατο, στην αλήθεια και τη μυθοπλασία. Περισσότερο διάλογο έχει ανοίξει με τη Γραμμή της σκιάς του Τζόζεφ Κόνραντ, που τη χρησιμοποιεί ως είδος λογοτεχνικού σεμιναρίου για τη ζωή και τη νεότητα, παρά με την κοινωνία της τρομολαγνείας και του μίσους.

Ο Λόνοφ, που ο Ζούκερμαν θαύμαζε, είχε πει: «Αναγνώστες και συγγραφείς, τελειώσαμε, είμαστε φαντάσματα που παρακολουθούμε το τέλος της εποχής της λογοτεχνίας…». Αναρωτήθηκαν αρκετοί αν αυτή η φυσική κατάρρευση του Ζούκερμαν αντιστοιχεί με μια τάση κειμενικής αποδιάρθρωσης του μυθιστορήματος (μεταφρασμένου καίρια από την Κατερίνα Σχινά). Ο Ροθ φαίνεται να κλείνει ορισμένους κύκλουςτουλάχιστον την εποποιία του Ζούκερμαν-, ο οποίος εμφανίζεται σε οκτώ προηγούμενα μυθιστορήματα. Η τριλογία Ζούκερμαν Δεσμώτης (Εκδ. Πόλις) είναι η σημαντικότερη καθώς, εκεί στον πρώτο εξαίσιο τόμο, Ο συγγραφέας-φάντασμα , εισέρχεται ο νεαρός Ζούκερμαν για πρώτη φορά στη λογοτεχνική σκηνή.

Ρhilip Roth

ΦΕΥΓΕΙΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ

[ΕXITGΗΟSΤ]

ΜΤΦ-ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΧΙΝΑ, ΕΚΔ. ΠΟΛΙΣ 2009, ΣΕΛ.
323, ΤΙΜΗ: 17 ΕΥΡΩ