Ο τρόπος να γράψεις μια βιογραφία

Υπάρχουν τρεις τρόποι να τοποθετήσει κάποιος την ερευνητική λούπα πάνω στην Ιστορία και να φωτίσει πλευρές της οικοδόμησης σοσιαλιστικών καθεστώτων σε μια σειρά από κράτη, στον καμβά του 20ού αιώνα. Ο πρώτος τρόπος επιλέγει ως οπτική την επιφανειακή προσέγγιση, την αποσπασματική συνεκτίμηση ευρύτερων συνθηκών και τα επιπόλαια πορίσματα. Ο δεύτερος τρόπος έχει ως πυρήνα μια απλοϊκή μεθοδολογία που τέμνεται με την άχαρη δυτική προπαγάνδα και οδηγεί στο πόρισμα της ανωτερότητας του «δυτικού, δημοκρατικού καπιταλιστικού μοντέλου» έναντι των «εφιαλτικών κομμουνιστικών καθεστώτων». Ο τρίτος τρόπος τολμάει να περάσει την όχθη της κυρίαρχης άποψης και να αναμετρηθεί με όλες τις κοινωνικές συνθήκες της εποχής, το ευρύτερο πλαίσιο μέσα στο οποίο αναδύθηκαν οι νέες κρατικές προτάσεις και λαμβάνει υπ΄ όψιν τις αντινομίες των χωρών που αποπειράθηκαν να δημιουργήσουν τον «σοσιαλιστικό παράδεισο» με ακραία- πολλές φορές- αποτελέσματα. Το ογκώδες βιβλίο «Πολ Ποτ» (736 σελίδων!) του Φίλιπ Σορτ (επιφανούς Βρετανού δημοσιογράφου και ανταποκριτή του ΒΒC για 25 χρόνια στη Νοτιοανατολική Ασία) επιλέγει τον τρίτο τρόπο και μάλιστα με μια γλαφυρή γραφή που ξεκινάει από το «γενικό» (το κοινωνικό πλαίσιο, την ιδιαίτερη κουλτούρα του καμποτζιανού λαού, τις περίπλοκες διεθνείς σχέσεις της εποχής, ακόμη και την ψυχολογία των πρωταγωνιστών) και φτάνει με επιτυχία στο «ειδικό» (τη μελέτη της αντιφατικής προσωπικότητας του Πολ Ποτ- με το αινιγματικό χαμόγελο, τη γαλλική παιδεία, τη βουδιστική πειθαρχία και τις ηγετικές ικανότητες). Ο Σορτ ερεύνησε βασανιστικά δεκάδες αρχεία σε Ασία και Ευρώπη, επισκέφθηκε πολλές φορές την Καμπότζη, μάζεψε περισσότερες από 500 ώρες συνεντεύξεων από τους πρωταγωνιστές της περιόδου και ψηλάφησε με σοβαρότητα την περίπτωση του Πολ Ποτ, του αρχηγού των Ερυθρών Χμερ. Ο τελευταίος βρέθηκε στην εξουσία του ημιφεουδαρχικού κράτους για τέσσερα χρόνια (1976-1979) και επέβαλε το δικό του κοινωνικό μοντέλο (αγροτικού χαρακτήρα) στην Καμπότζη, ακροβατώντας πάνω στο τεντωμένο σχοινί του Ψυχρού Πολέμου (αντίθεση ΗΠΑ- ΕΣΣΔ), ενός «θερμού πολέμου» (εσωτερικές αντιθέσεις Κίνας- ΕΣΣΔ- Βιετνάμ) και με βαθύτερη πρόθεση περισσότερο την ανεξαρτησία της πατρίδας του από την αποικιοκρατία, παρά τον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της. Η σοβαρή σκιαγράφηση της προσωπικότητας του Πολ Ποτ είναι γεγονός και το κατόρθωμα του Βρετανού συγγραφέα αναμφισβήτητο.

Ρhilip Short

ΠΟΛΠΟΤ

ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΕΝΟΣΕΦΙΑΛΤΗ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: ΤΙΤΙΝΑ ΣΠΕΡΕΛΑΚΗ ΕΚΔ. ΜΟΝΤΕΡΝΟΙ ΚΑΙΡΟΙ ΣΕΛ. 736,
ΤΙΜΗ: 50 ΕΥΡΩ