Λέξεις-κλειδιά: Ορολογία

ΑΤΟΜΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ:ηπρώτη γενιά δικαιωμάτων (ατομικά και πολιτικά), χαρακτηρίζονται και ως «αμυντικά» ή «αρνητικά» δικαιώματα, γιατί καθορίζουν έναν χώρο αβίαστης και φυσικής δράσης των ατόμων και περιορίζουν την παρέμβαση του κράτους.

ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΣΗ:η κατάσταση κατά την οποία κανείς δραστηριοποιείται εν ονόματι ενός μεγαλύτερου αριθμού ατόμων. Σε πολιτικό επίπεδο, η αντιπροσώπευση συνδέεται με την εκλογή και τη λειτουργία του κοινοβουλευτικών σωμάτων.

ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ: έμμεση μορφή δημοκρατίας που στηρίζεται στην έννοια της αντιπροσώπευσης.

ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ:το τμήμα εκείνο της κρατικής δράσης που είναι επιφορτισμένο με την αρμοδιότητα να ερμηνεύει και να εφαρμόζει τους υπάρχοντες νομικούς κανόνες μέσω της διευθέτησης νομικών συγκρούσεων. ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ:μια μορφή δημοκρατίας/δημοκρατικού πολιτεύματος που λειτουργεί μέσω της εκλογής ενός συλλογικού αντιπροσωπευτικού σώματος από τον λαό και δίνει έμφαση στη σημασία του δημόσιου διαλόγου και της δημόσιας συζήτησης κυβερνώντων και κυβερνώμενων (βλ. αντιπροσωπευτική δημοκρατία).

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ:δημόσιο βήμα συζήτησης και διαλόγου, πολιτειακό όργανο που ασκεί τη νομοθετική λειτουργία. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΠΟΛΙΤΩΝ (CΙVΙL SΟCΙΕΤΥ): ο χώρος των αυτόνομων οργανωμένων ομάδων πολιτών που δραστηριοποιούνται για την προώθηση των στόχων τους μεταξύ κράτους και οικονομίας.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ:δικαιώματα δεύτερης γενιάς που ρυθμίζουν τις κοινωνικές παροχές του κράτους προς τους πολίτες και το σύστημα της κοινωνικής δικαιοσύνης που στηρίζεται στις παροχές αυτές. Συνδέονται με την απαίτηση θετικής δράσης του κράτους (θετικά δικαιώματα).

ΚΡΑΤΟΣ ΔΙΚΑΙΟΥ:κράτος στο οποίο η οργάνωση και η δραστηριότητα όλων των θεσμών και των δράσεων της κρατικής εξουσίας ρυθμίζονται και συνδέονται με κανόνες δικαίου. Διάκριση τυπικού και ουσιαστικού κράτους δικαίου.

ΚΡΑΤΟΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ:ένα κράτος με κεντρικό στόχο της πολιτικής του τη διαμόρφωση ενός πολιτικού, κοινωνικού και οικονομικού συστήματος σύμφωνα με τους θεμελιώδεις κανόνες της κοινωνικής ισότητας και κοινωνικής δικαιοσύνης. Ένα κράτος πρόνοιας δεν είναι αυτόματα και κοινωνικό κράτος ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΣ:σύγχρονη εκδοχή της κλασικής πολιτικής οικονομίας που υπερασπίζεται τον ατομικισμό, την αρνητική διάσταση της ελευθερίας και το ελάχιστο κράτος.

ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗ:η διαδικασία που καθιστά κάτι νόμιμο, η πηγή που του αποδίδει εξουσία ή δέσμευση, υποδηλώνοντας ταυτόχρονα και μια υποχρέωση υπακοής.

ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑ:ιδιότητα, σύμφωνα με την οποία η πολιτική συμπεριφορά και δραστηριότητα ενός κρατικού οργάνου, μιας κοινωνικής ομάδας ή ενός ατόμου συμφωνεί με τον νόμο ή με οποιονδήποτε άλλο κανόνα του θετικού δικαίου.

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ:η κρατική δράση παραγωγής κανόνων δικαίου. Το Κοινοβούλιο αποτελεί το πολιτειακό όργανο που ασκεί κατά κανόνα τη νομοθετική λειτουργία (νομοθετικές αρμοδιότητες ασκούνται και από άλλα πολιτειακά όργανα π.χ. Κυβέρνηση). ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ:η διαρκής και νομιμοποιημένη άσκηση της κρατικής εξουσίας σύμφωνα με συγκεκριμένους κανόνες (εθιμικό δίκαιο, νόμοι, σύνταγμα) και μέσω συγκεκριμένων θεσμών (κρατικά όργανα, γραφειοκρατία).

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΟΤΗΤΑ:ίση κατανομή της πολιτικής δύναμης κι επιρροής, έτσι ώστε κάθε άτομο της πολιτικής κοινωνίας να έχει την ίδια βαρύτητα. Στη φιλελεύθερη δημοκρατική παράδοση, πολιτική ισότητα σημαίνει ίση κατανομή των πολιτικών δικαιωμάτων. Στη σοσιαλιστική παράδοση, πολιτική ισότητα όχι μόνον ίσα εκλογικά δικαιώματα αλλά και κοινωνική/ουσιαστική ισότητα.

ΣΟΣΙΑΛΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ:μετριοπαθής θεωρία που προέρχεται από τον σοσιαλισμό, η οποία υποστηρίζει την ισορροπία ανάμεσα στην οικονομία και το κράτος, την προστασία της εργατικής τάξης από τους κινδύνους της Αγοράς και όχι την κατάλυση του καπιταλισμού και την επικράτηση των εργατών.

ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΣ:ιδεολογία που χαρακτηρίζεται από την πίστη στη συλλογικότητα, την κοινότητα, την ισότητα και την κοινοκτημοσύνη. Οι σοσιαλιστικές θεωρίες κυμαίνονται από τον κομμουνισμό μέχρι την κοινωνική δημοκρατία.

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΣΜΟΣ:η συγκέντρωση της εξουσίας σε εθνικό επίπεδο. Συγκεντρωτικά θεωρούνται τα ενιαία πολιτικά συστήματα (απλά κράτη) σε αντιδιαστολή με τα ομοσπονδιακά (φεντεραλιστικά) πολιτικά συστήματα.

ΣΥΜΜΕΤΟΧΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ:έννοια που περιλαμβάνεται στη θεωρία του Τρίτου Δρόμου και προωθεί την ενεργή συμμετοχή των πολιτών στα δημόσια και κοινωνικά ζητήματα. Θεωρείται ότι συμπληρώνει και καλύπτει τα δημοκρατικά ελλείμματα της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας.