Μετά την κρίση;

Το ερώτημα που θέλει να καταλήξει η ανωτέρω συνθηματική περιδιάβαση είναι σαφές. Μπορούν αυτές οι αντιλήψεις και οι θεματικές των δύο τελευταίων δεκαετιών να στηρίξουν ικανοποιητικά την πολιτική της Αριστεράς μετά το ξέσπασμα της κρίσης; Όταν μια μορφή χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού καταρρέει, όταν το ζήτημα της εργασίας και των εργαζομένων έρχεται στο επίκεντρο με τόσο βίαιο τρόπο, όταν οι σχέσεις πολιτικών θεσμών- αγοράς επαναχαράσσονται, όταν οι κοινωνικές ομάδες ανατοποθετούνται θέλοντας ή μη στο πολιτικοκοινωνικό σκηνικό, όταν οι κοινωνίες πιστοποιούν μέσα από την κρίση την αδιάρρηκτη αλληλεξάρτησή τους, όταν μπροστά στα μάτια μας αναδύονται οι νέοι θεσμικοί τόποι όπου οι πολιτικοί προσπαθούν να διαχειριστούν αυτή την αλληλεξάρτηση, όταν έχει τεθεί στο τραπέζι η οικολογική αναδιάρθρωση του παγκόσμιου μοντέλου ανάπτυξης, όταν συμβαίνουν όλα αυτά, είναι λογικό να αναμένουμε μια αλλαγή στις θεωρητικές- πρακτικές ανάγκες της Αριστεράς. Οι κουλτούρες και οι πολιτικές που επικράτησαν τα τελευταία χρόνια, είτε της «προσαρμογής» είτε της «αντίστασης», ασφαλώς δεν ανταποκρίνονται στη νέα φάση.

Βρισκόμαστε σε περίοδο αναδιοργάνωσης των θεσμών της πολιτικής Εξουσίας, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, ώστε να ελέγξει τον παγκοσμιοποιημένο χαρακτήρα της συσσώρευσης. Η στιγμή είναι «συνταγματικού» χαρακτήρα και απαιτεί αντίστοιχη θεσμική- συντακτική φαντασία προκειμένου να οργανώσει τους νέους μηχανισμούς διεύθυνσης των σχέσεων δημόσιου- ιδιωτικού, όπως επίσης παγκόσμιου- εθνικού- τοπικού. Στο νέο αυτό σκηνικό, η ιστορική Αριστερά, ιδίως αυτή που διαμορφώθηκε από τον μαρξισμό, έχει στις αποσκευές της γόνιμες παραδόσεις από τις οποίες μπορεί να αντλήσει και πάλι: Την κριτική της πολιτικής οικονομίας ως διαλεκτική της Νεωτερικότητας. Τη θεώρηση της πολιτικής εξουσίας/ κράτους ως ηγεμονίας και της ηγεμονίας ως συνθήκης για τη συγκρότηση συλλογικών υποκειμένων με στρατηγική ενόραση. Την αναζήτηση της ολότητας όχι ως αφηρημένης οικουμενικότητας αλλά ως ιστορικούπολιτικού αιτήματος και διακυβεύματος. Μετά την κρίση του 1929 αρκετές δυνάμεις της Αριστεράς και της προοδευτικής δημοκρατίας στάθηκαν ικανές να ανταποκριθούν στον «συνταγματικό» χαρακτήρα της τότε πρόκλησης. Γιατί όχι και τώρα;

Ο Γιάννης Βούλγαρης διδάσκει στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου.