Ο αιώνας των εξαρτήσεων

ΑΝΑΦΕΡΟΜΕΝΟΙ ΠΟΛΛΟΙ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ
ΣΤΑ ΔΕΙΝΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ, ΔΕΝ ΠΑΥΟΥΝ
ΝΑ ΣΧΟΛΙΑΖΟΥΝ ΜΙΑ ΠΑΝΔΗΜΙΑ, ΜΙΑ
ΚΥΡΙΟΛΕΚΤΙΚΗ ΠΑΝΩΛΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
ΜΑΣ: ΤΗΝ ΠΑΡΑΠΑΙΔΕΙΑ
Πέρασα κι εγώ στα νιάτα μου από τα φροντιστήρια και δυστυχώς δεν έγινα πλούσιος γιατί διδάσκοντας κυρίως Έκθεση αρνήθηκα να γράψω βιβλίο με υποδείγματα και συνταγολόγιο, πράγμα που έκανε πολλούς συναδέλφους της εποχής ιδιοκτήτες πολυκατοικιών. Αλλά τότε η φροντιστηριακή ενίσχυση περιοριζόταν στους υποψηφίους για το Πανεπιστήμιο και στα στουρνάρια της Μέσης, τότε που υπήρχαν και απορριπτόμενοι και μετεξεταστέοι. Τώρα, λένε οι γνωρίζοντες, φροντιστήριο και ιδιωτικά κατ΄ οίκον μαθήματα (κατά μόνας ή σε γκρουπάκια) γίνονται ήδη από την Πρώτη του Δημοτικού και δεν έχει καμία σχέση με το κατά πόσον το παιδί τα «παίρνει τα γράμματα». Είναι σχεδόν ένα κοινωνικό καθήκον. Εγώ, πάλι, πιστεύω πως είναι μια πανδημία, αν δεν είναι μια ψυχοκοινωνική εξάρτηση όπως και τόσες άλλες. Ένα παιδάκι που από την Πρώτη Δημοτικού συνηθίζει να ετοιμάζει τη σχολική του δουλειά με τη βοήθεια κάποιου, ανεξάρτητα αν αυτός είναι ωρομίσθιος δάσκαλος ή μια φιλόδοξη μητέρα ή ένας «υπερήφανος παππούς», δεν πρόκειται πια ποτέ στη συνέχεια της μαθητικής του πορείας να απεξαρτηθεί από αυτή την παρουσία. Τώρα που όλα και οι επιδόσεις στο σχολείο έχουν ενταχθεί στο σύγχρονο σύνδρομο του ανταγωνισμού, σχολεία ανταγωνίζονται με σχολεία, δάσκαλοι με δασκάλους, γονείς με γονείς και μαθητές με μαθητές.

Τα σχολεία πιέζουν τον δάσκαλο να εμφανίζει υψηλές ποιοτικές επιδόσεις η τάξη του, ο δάσκαλος πιέζει τους γονείς και οι γονείς καταφεύγουν στον ιδιωτικό φροντιστή ή στο φροντιστήριο της γειτονιάς. Ο φροντιστής, πάλι, δεν ασχολείται με το να ασκήσει το παιδί στην αυτενέργεια και στην κατάκτηση προσωπικής μεθόδου πρόσκτησης γνώσεων. Του ετοιμάζει τα πάντα. Απαντά στις ασκήσεις, του γράφει τα κείμενα, λύνει προβλήματα ώστε την επομένη να είναι έτοιμο να εντυπωσιάσει τον δάσκαλο και να εκπλήξει τους συμμαθητές του. Η πλειονότητα των μαθητών μας από το Δημοτικό έως το τέλος του Λυκείου (και στο Πανεπιστήμιο σε ορισμένες σχολές) είναι πλήρως εξαρτημένη από τις μαθησιακές πατερίτσες. Και τώρα που τα γράφω αυτά σκέπτομαι μήπως τα τελευταία χρόνια του αιώνα που πέρασε και ο αιώνας που τρέχει, πρέπει να μελετηθούν και γι΄ αυτήν την πανδημική παθογένεια, γιατί όχι πανώλη, πανωλεθρία. Την εξάρτηση.

Ας δούμε λοιπόν συστηματικά και όσο γίνεται νηφάλια την ποικιλία των εξαρτήσεων που μας περιβάλλουν, ιδιαίτερα τη νεολαία. Διαβάζω ότι η ηλικία εισόδου των εξαρτημένων από ουσίες νέων είναι πλέον τα δώδεκα χρόνια, έτσι ώστε η καταφυγή στα σκληρά (ηρωίνη) αρχίζει στα δεκαπέντε. Έχουμε, ακούω, στην Ελλάδα την πρωτιά σε θανάτους από ναρκωτικά σε όλη την Ευρώπη. Εξαρτημένα άτομα από χάπια, οπιούχα, ηρωίνη, κοκαΐνη και τα δολοφονικά εργαστηριακά χημικά (έκσταση κ.τ.λ.).

Μεγάλο ποσοστό νέων είναι εξαρτημένο από το αλκοόλ. Τώρα που απαγορεύτηκε (στα χαρτιά) η πώληση σε ανηλίκους, να δούμε τι θα σκαρφιστούν τα κυκλώματα για να διοχετεύσουν τα προϊόντα τους. Γνωρίζω περιπτώσεις που τα εξαρτημένα νεαρά άτομα κατέφυγαν και στο καθαρό οινόπνευμα, ακόμη και σε προϊόντα κομμωτηρίου και βαφών!

Εξάρτηση και μάλιστα έντονη και παθολογική είναι και η αγελοποίηση της νεολαίας στο ποδόσφαιρο. Γιατί δεν είναι μόνο η φανατική υστερική παρουσία στις κερκίδες. Χιλιάδες νέοι δεν συζητούν, δεν ασχολούνται με τίποτε άλλο ολόκληρη την εβδομάδα από τις ανόητες και συχνά κατευθυνόμενες πληροφορίες που τους διοχετεύουν τα ποικιλώνυμα και πλήρως εξαρτημένα από τις ενώσεις έντυπα. Οι πλατείες των συνοικιών και της επαρχίας, οι καφετέριες, τα προαύλια των σχολείων είναι γεμάτα παθιασμένες συζητήσεις για αγορές ποδιών, πουλημένους διαιτητές, μεταγραφές, ερωτικές περιπέτειες των ποδοσφαιρικών αστέρων αλλά και στρατηγικές εξόντωσης των αντίπαλων «φιλάθλων».

Σχολιάζεται συχνά από τα Μέσα η αγραμματοσύνη των νέων μας που αγνοούν το Έπος του ΄40, το Εικοσιένα και τη χούντα. Δεν έχω δει όμως ρεπορτάζ για το τι γνωρίζουν π.χ. για τις μηχανές, τα αυτοκίνητα και τα κινητά. Μου συνέβη κάποτε να καθήσω σε λαϊκή καφετέρια και δίπλα μου μια παρέα δεκαπεντάχρονων μιλούσε επί μία ώρα με όρους ονόματα εξαρτημάτων, μάρκες, δυνατότητες κινητήρων, ποιότητα καυσίμων, επιταχύνσεις, αναρτήσεις κ.τ.λ. που έπαθα γλωσσική σύγχυση.

Η εξάρτηση από τις πάσης φύσεως μηχανές ή μηχανήματα είναι παθολογική και κάθε απόπειρα να τους απομακρύνει κάποιος από την επιρροή προκαλεί στερητικό σύνδρομο. Σχεδόν νήπια γνωρίζουν όλες τις δυνατότητες και τις χρήσεις που προσφέρει η κινητή τηλεφωνία. Επί ώρες και μέσα στις σχολικές τάξεις και στη διαδρομή από το σπίτι στο σχολείο, στην τουαλέτα και στους προθαλάμους των φροντιστηρίων ή των ιατρείων ανταλλάσσουν μανιωδώς (η λέξη στην κυριολεξία της) μηνύματα, χωρίς ιδιαίτερη ανάγκη και χωρίς κανένα ειδικό ενδιαφέρον. Έτσι, για να γεμίζουν το χρονικό κενό. Τόσο που η συνοδή αρρώστια της εξάρτησης είναι πλέον οι παθήσεις των τενόντων και οι μυαλγίες.