«Ακροάζεται το σύν-ηθες του καιρού του»

Και ένα νεώτερο κείμενο (1982):

«Ο Πίντερ ακροάζεται και θεάται το σύν-ηθες του καιρού του και του τόπου του. Ο άνθρωπος είναι οι σχέσεις του με τον τόπο, τη μνήμη και τον πλησίον του. Είναι προϊόν μιας ορισμένης και συγκεκριμένης συν-θήκης.

Η ανθρώπινη κατάσταση φαίνεται μόνο από τη γλώσσα. Ο άνθρωπος σχετίζεται με τη γλώσσα, η γλώσσα είναι ο άνθρωπος και το ήθος του είναι ο τρόπος που σημαίνεται με τη γλώσσα.

Ο Πίντερ μελετά την ανθρώπινη κατάσταση μέσα από τη γλώσσα. Ό,τι δεν κωδικοποιείται γλωσσικά, ό,τι είναι άρρητο δεν έχει ήθος. Το α-ηθες ανήκει στη σιωπή. Άρα η σιωπή είναι μη-σχέση.

Οι άνθρωποι του Πίντερ φλυαρούν ή σωπαίνουν. Φλυαρία και σιωπή είναι οι δύο ρητορικοί άξονες του Πίντερ. Αντίθετα με τον κλασικό ορισμό, στον Άγγλο δραματουργό η ρητορική είναι τέχνη της μη πειθούς. Η πίστη είναι προϋπόθεση της πειθούς. Ηθική χωρίς πίστη στο σύν-ηθες είναι έλλειψη εμπιστοσύνης στον τόπο αναφοράς. Οι άνθρωποι του Πίντερ δεν έχουν Πού, άρα δεν έχουν Πώς και κατά συνέπεια Πότε. Δεν έχουν συμβατικότητα. Για να θυμηθούμε τον Εμπεδοκλή “ζουν” σε ασυνήθεα τόπου, “φυγάδες θεόθεν και αλήται”» (1982).