Η Καστροπολιτεία και οι Σαράντα Πόρτες

O λιθόστρωτος δρόμος ανηφορίζει μέχρι την καστροπολιτεία των Σερβίων με θέα προς το φαράγγι. Φτάνοντας στον χώρο της άλλοτε ισχυρής ακρόπολης, τα απομεινάρια του περίφημου κάστρου των βυζαντινών χρόνων αρκούν για να σας μεταφέρουν σε άλλες εποχές. Περπατώντας ανάμεσα στους ερειπωμένους θεόρατους πύργους, ο χρόνος γυρνά αιώνες πίσω για να διηγηθεί την πολύπαθη ιστορία του κάστρου από το 560 μ.Χ. όταν ο Βυζαντινός Αυτοκράτορας Ιουστινιανός αποφάσισε να το κτίσει για την καλύτερη φύλαξη των στενών από τις επιδρομές των βαρβάρων. Από τότε τα «κλειδιά» του κάστρου άλλαξαν πολλά χέρια. Τον 17ο αιώνα μέσα στο Κάστρο των Σερβίων υπήρχαν 100 κατοικίες Ελλήνων, ενώ η πόλη αρχίζει να αναπτύσσεται και εκτός του κάστρου (στη θέση των σημερινών Σερβίων), όπου υπήρχαν οκτώ ελληνικές συνοικίες, έξι μουσουλμανικές και μία εβραϊκή, μέχρις ότου η παλιά καστροπολιτεία να ερημώσει εντελώς. Σήμερα, σώζονται διάσπαρτα τείχη, πύργοι, βυζαντινές εκκλησίες, τμήματα συστημάτων ύδρευσης και βάσεις κατοικιών, ενώ οι εργασίες συντήρησης και ανάδειξης της καστροπολιτείας αναμένεται να αποκαλύψουν το λαμπρό παρελθόν των Σερβίων.

Κατηφορίζοντας από την ακρόπολη, τα ερείπια μιας μεγαλοπρεπούς τρίκλιτης βασιλικής εκκλησίας ορθώνονται επιβλητικά στην άκρη του βράχου. Κτισμένη τον 11ο αιώνα αποτελούσε τον επισκοπικό ναό των Σερβίων, ο οποίος είναι γνωστός ως Σαράντα Πόρτες, από τα πολυάριθμα τοξωτά ανοίγματά του. Παρατηρώντας τις εσωτερικές πλευρές των τοίχων, θα θαυμάσετε περίφημες παμπάλαιες τοιχογραφίες που αναπαριστούν, μεταξύ άλλων, την Κοίμηση της Θεοτόκου, τον Άγιο Συμεών και τον Άγιο Φλώρο. Κάτω από τον ναό βρίσκεται το πέτρινο εκκλησάκι των Αγίων Θεοδώρων, κτισμένο τον 11ο αιώνα, το οποίο ήταν το καθολικό της παλιάς ομώνυμης μονής.