Οι «ανυπότακτοι» μας λοξοκοιτάζουν

Η χρονιά ολοκληρώνεται χωρίς μεγάλες εκπλήξεις. Η εγκάρσια τομή στην Ιστορία συνεχίζεται, τα «πειραγμένα» μυθιστορήματα κερδίζουν χρόνο, επανέρχονται οι Ιδέες που συχνά δεν ξεπερνούν το δημοσιογραφικό σχόλιο, ενώ το κοινωνικό- ρεαλιστικό πεζογράφημα περιέργως πώς τηρεί σιγήν ιχθύος. Ευτυχώς που οι γνωστοί ανυπότακτοι της μικρής φόρμας επιμένουν ακόμη να μας λοξοκοιτάζουν.

Το μυθιστόρημα υπήρξε πάντοτε το μεγάλο μαράζι των Ελλήνων λογοτεχνών. Όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος οι απόπειρες ήταν αρκετές, λίγες όμως κατάφεραν να συναντήσουν τις ανησυχίες του μεγάλου κοινού και να δημιουργήσουν κατάσταση. Το μεταμοντέρνο κακογέρασε και η καταφυγή στην Ιστορία δεν πείθει πια, αφού και τα δύο μυρίζουν συγγραφικό κάματο και εσωστρέφεια. Έστω κι έτσι, οι «ταμένοι» αναγνώστες επιμένουν πάντως να δίνουν τράτο στους καθιερωμένους συγγραφείς κι ας συνεχίζουν αυτοί να τρώνε από τα έτοιμα, ενώ αφήνουν το πλεονέκτημα στους νεώτερους κι ας βγαίνουν στην κόντρα χωρίς τσαγανό και φυσική κατάσταση.

Το στοίχημα
Περιμένοντας το μεγάλο σκούντημα, ουκ ολίγοι επιστρέφουν, με την προτροπή και της τηλεοπτικής μόδας, στη σιγουριά του κλασικού story teller της ελληνικής πεζογραφίας που δεν είναι άλλος από τον Μ. Καραγάτση. Το 2008 ήταν η χρονιά που μας έφερε ξανά σε επαφή με τη συγγραφική του ιδιοφυΐα, την τολμηρή και σταράτη γλώσσα του και την ικανότητά του να φτιάχνει ιστορίες που δεν αφήνουν κανέναν ασυγκίνητο. Η μανία με τον Καραγάτση, εκατό χρόνια μετά τη γέννησή του, επισφραγίστηκε με την τηλεοπτική μεταφορά του Γιούγκερμαν και του Δέκα αλλά και με την ανατύπωση των δύο τόμων του Κίτρινου φακέλου (Εκδ. Εστία, 27 ευρώ ). Στο χορταστικό αυτό μυθιστόρημα που πρωτοεμφανίστηκε το 1956, οι δραματικές συγκρούσεις των ηρώων αιχμαλωτίζουν τον αναγνώστη και τον εμπλέκουν σε έναν αδιαμεσολάβητο διάλογο με τα ανθρώπινα πάθη.

Ο Καραγάτσης με πρωταγωνιστή τον λογοτέχνη και νομικό Μάνο Τασάκο δείχνει τον θρίαμβο και την πτώση του «υπερανθρώπου», εκείνου δηλαδή που διαλέγει να πορευτεί μόνος χωρίς ηθικά, κοινωνικά και σεξουαλικά ταμπού. Ένα ανάγνωσμα φρεσκότατο κι ας γράφτηκε ακριβώς πενήντα δύο χρόνια πριν.

Η εμμονή του Γιώργου Σκαμπαρδώνη με τους μεγάλους του ρεμπέτικου μάς έδωσε φέτος ένα ακόμη διαβαστερό μυθιστόρημα. Με τον σκαμπαρδώνειο τίτλο Όλα βαίνουν καλώς εναντίον μας (Εκδ. Ελληνικά Γράμματα, 20 ευρώ ) ο Σαλονικιός συγγραφέας μεταπλάθει δημιουργικά την Αυτοβιογραφία του Μάρκου Βαμβακάρη κάνοντας focus στον αγιάτρευτο σεβντά του Συριανού βάρδου για την καρδιοκλέφτρα Ζιγκοάλα. Μια γυναίκα που με τον ερωτισμό της τορπίλισε την γραμμή άμυνας μιας ολόκληρης ρεμπέτικης αντροπαρέας με θύματα τον ίδιο τον Βαμβακάρη, έναν παιδικό τους φίλο, αλλά και τον κουμπάρο τους. Λεζάντα στην ερωτική ιστορία κάνουν η ιστορία του ρεμπέτικου στην πιο σημαντική του φάση, τα ανομολόγητα του τεκέ, οι μάγκες, οι πόρνες, οι μπασκίνες και οι χασισοπότες της εποχής. Από το πάλκο στην κουζίνα. Η Ευγενία Φακίνου με το νέο της μυθιστόρημα Για να δει τη θάλασσα (Εκδ. Καστανιώτη, 16 ευρώ ) δίνει άρωμα γυναίκας στην ομήγυρη κι αφήνει όλα τα ανθρώπινα να σιγοβράζουν στο τσουκάλι. Η πρωταγωνίστρια, μια γυναίκα με συναισθηματικές εκκρεμότητες, προσπαθεί να ξυπνήσει τις αισθήσεις της που ατόνησαν έπειτα από μια σοβαρή επέμβαση στον εγκέφαλο. Η μαγειρική γίνεται το ελιξίριο, αφού μέσω αυτής η ηρωίδα μας θα ξαναβρεί τις αναλογίες της αγάπης και της δοτικότητας και θα ξανακερδίσει τον εαυτό της στο ακέραιο.

Μια γενναία εξομολόγηση και μια καταβύθιση στην άγρια πλευρά της παιδικής ηλικίας χωρίς μάλιστα τη βοήθεια της μυθοπλασίας. Αυτό επιχειρεί φέτος η γνωστή πεζογράφος Μαρία Ευσταθιάδη με το μυθιστόρημα Το κόκκινο ξενοδοχείο (Εκδ. Κέδρος, 12 ευρώ ), όπου η αυτοαναφορικότητα και το ερμητικό της γραφής αθωώνονται πανηγυρικά από την ειλικρινή και τολμηρή ματιά της συγγραφέως.

Με ένα campus novel κάνει την επανεμφάνισή της η Βολιώτισσα πανεπιστημιακός και λογοτέχνιδα Σωτηρία Σταυρακοπούλου . Το νέο της μυθιστόρημα Σπάνιες αλήθειες (Εκδ. Εστία, 12 # ) έχει πράγματι σπάνιες αρετές αφού τολμά να τραβήξει την κουρτίνα της ακαδημαϊκής κοινότητας και να αποκαλύψει τις μικρές αμαρτίες και τις μεγάλες ανεπάρκειές της. Οι ηρωίδες της, δυο γυναίκες εξήντα ετών με πανεπιστημιακή καριέρα, θα μπλεχτούν σ΄ έναν ψυχοφθόρο ανταγωνισμό όταν η μία εξ αυτών αποφασίσει να διεκδικήσει προαγωγή.

Παρά την πολυσχιδή πνευματική του δραστηριότητα, ο Τάσος Ρούσσος δεν αφήνει ποτέ από τα μάτια του τη λογοτεχνία. Στο φετινό του μυθιστόρημα Πλουτώνιο (Εκδ. Καστανιώτη) ο συγγραφέας τοποθετεί τη δράση στον φορτισμένο από μεταφυσική αρχαιολογικό χώρο της Ελευσίνας. Το συναισθηματικό γαϊτανάκι δύο αγοριών με ένα κορίτσι δίνει ζωή, μυστήριο και ερωτικό ρίγος στην ιστορία.

Ιστορίες και αμαρτίες
Το ιστορικό μυθιστόρημα δεν είναι πια αυτό που ήταν και από μια άποψη καλύτερα. Φέτος, παράλληλα με τη μυθοπλασία που βασίζεται σε αυστηρή έρευνα, το main stream είδος τόσων ετών ξανοίγεται στον χώρο τής καλά βιωμένης εμπειρίας αλλά και στις εντυπώσεις που προξενεί το ρευστό εδώ και τώρα.

Πριν μπούμε όμως στις variations, ας αρχίσουμε από τον κλασικό του είδους Νίκο Θέμελη, ο οποίος ύστερα από ένα σύντομο διάλειμμα ξαναμπαίνει στη μεγάλη λεωφόρο του ιστορικού μυθιστορήματος με τις Αλήθειες των άλλων (Εκδ. Κέδρος, 22 ευρώ ), που σχολιάζουν τους εθνικούς μας μύθους και την ιδεολογική χρήση των ποικίλων ταυτοτήτων. Ο συγγραφέας παρακολουθεί την ταραχώδη ζωή του Μικρασιάτη φιλόλογου Μανόλη Λινού από το 1923 έως το 1958. Ο ήρωας, παιδί ακόμα, φτάνει από τη Μικρά Ασία στη Μυτιλήνη κουβαλώντας οικογενειακά κειμήλια και το αρχείο του Γυμνασίου των Κυδωνιών. Παρακολουθούμε την προσφυγιά, τη δύσκολη προσαρμογή, αλλά και το πείσμα του νεαρού Κυδωνιάτη, ο οποίος φτάνει ψυχικά και διανοητικά αλώβητος μέχρι τα τέλη του ελληνικού εμφυλίου πολέμου, όπου η σφαίρα της ιστορίας τον πετυχαίνει κατάστηθα. Σε τι οφείλεται άραγε η δολοφονία της συζύγου του; Είναι πράξη αντεκδίκησης επειδή κατέδωσε έναν κομμουνιστή φίλο τού άντρα της ή μήπως συμβαίνει κάτι άλλο; Την κατάσταση θα περιπλέξει ακόμη περισσότερο ο γιος του Λινού, διδάκτορας της Βυζαντινής Ιστορίας, ο οποίος δίνει τη μάχη του από ακαδημαϊκά μετερίζια.

Για τους εξοικειωμένους με την ιδιαίτερη γραφή του Γιώργη Γιατρομανωλάκη το Χρονικό του Δαρείου (Εκδ. Ελληνικά Γράμματα, 15 ευρώ ), είναι σκέτο πανηγύρι ιδεών, ιστορίας και μαύρου χιούμορ. Ποιος είναι ο Δαρείος και τι δουλειά έχει με το Πανεθνικό Γατανικό Λαϊκό Κίνημα; Ποιοι είναι οι Γατάν και τι γυρεύουν στο Ελληνικό Κοινοβούλιο; Μη ρισκάρετε με υποθέσεις. Απλώς διαβάστε το μυθιστόρημα και θα διακρίνετε πίσω από τις σελίδες του τον Ανδρέα Παπανδρέου..

Ο Γιάννης Ατζακάς έζησε έξι χρόνια από το 1949 έως το 1955, στις παιδοπόλεις της Φρειδερίκης.

Συνταξιούχος δάσκαλος σήμερα ξεδίπλωσε το ταλέντο του μόλις πέρσι με ένα αυτοβιογραφικό αφήγημα για τα παιδικά του χρόνια στη Θάσο της δεκαετίας του ΄40. Τώρα συνεχίζει τον απολογισμό του με τον συγκλονιστικό Θολό βυθό (Εκδ. Άγρα, 16 ευρώ ) σε δύο φωνές: του παιδιού που ανασύρει τη ζωή του στα μετεμφυλιακά παιδικά στρατόπεδα και του ώριμου άντρα που κρίνει τα γεγονότα και τις ιδεολογικές τους συνέπειες.

Πάντα αναζητώντας τη χαμένη πηγή της αληθινής αγάπης.

Επιστροφή στην ευχάριστη ανάγνωση με το αφήγημα του Γιάννη Ξανθούλη Κωνσταντινούπολη, των ασεβών μου φόβων (Εκδ. Μεταίχμιο, 18 ευρώ ). Ο συγγραφέας με τη δημοφιλή γραφή μοιράζεται φέτος μαζί μας τις εμπειρίες του από ένα διαφορετικό, μη τουριστικό, σεργιάνι στην Πόλη. Εμπειρίες σπάνιες, παράξενα συναπαντήματα, άρωμα Ιστορίας και κλεφτές ματιές στις πνευματικές αναφορές του συγγραφέα, κάνουν το κείμενο ενδιαφέρον, προκλητικό και γλυκόπιοτο.

Το 2008 είναι μια από τις καλύτερες χρονιές για τον Δημοσθένη Κούρτοβικ. Το μυθιστόρημά του Τι ζητούν οι βάρβαροι (Εκδ. Ελληνικά Γράμματα, 17 ευρώ ) που κυκλοφορεί από την άνοιξη έχει προκαλέσει ενθουσιασμό αλλά και πολεμική, πράγμα που σημαίνει ότι ο συγγραφέας σκόπευσε διάνα. Για τους λίγους που δεν έχουν μπει στη συζήτηση, περιληπτικά αναφέρουμε ότι ο γνωστός κριτικός και συγγραφέας τολμά με αυτό το μυθιστόρημα να πατήσει εκεί που η γη τρέμει. Πάνω στην τεκτονική πλάκα της Βαλκανικής μια παρέα παλιόφιλων θα πέσουν και θα ανασηκωθούν από τους κραδασμούς των εθνικών τους φαντασιώσεων. Βασικά μοτίβα της αφήγησης είναι ένας ματωμένος μακεδονικός γάμος, μια Βαλκάνια φαμ φατάλ και οι όποιες απόψεις τρέφει ο καθένας μας για την εθνική του ταυτότητα.

Διήγημα ή όλοι οι καλοί χωράνε
Όσο πιο μικρή είναι η φόρμα τόσο πιο πολλούς χωράει. Δίπλα στο διήγημα πλασάρονται εσχάτως και άλλα, εντελώς διαφορετικά είδη πεζού λόγου διεκδικώντας λογοτεχνικά εύσημα. Η αλήθεια είναι ότι κάποιες από τις συλλογές με δημοσιογραφικού χαρακτήρα σχόλια και ορισμένα κείμενα κοινωνικής κριτικής κερδίζουν το στοίχημα στα σημεία. Ας αρχίσουμε όμως με καθαρόαιμη λογοτεχνία, σαν κι αυτή που μας άφησε ο πρόσφατα εκλιπών Σαλονικιός συγγραφέας Τάσος Χατζητάτσης. Οι Εκδόσεις Πόλις συγκέντρωσαν φέτος τα διηγήματά του σε έναν τόμο με τίτλο Ασκήσεις μνήμης (14 ευρώ), τιμώντας έτσι την προσφορά τού αριστερού διανοητή και λογοτέχνη ο οποίος «κοίταξε» τη Μεταπολεμική Ελλάδα κάτω από το ιδεολογικό της ρούχο. Από την πλευρά δηλαδή του έρωτα και των κοινωνικών στερεοτύπων για τα φύλα.

Την εξαιρετική τεχνική του στη μικρή φόρμα τελειοποιεί φέτος ο Γιάννης Ευσταθιάδης με τη συλλογή Πορσελάνη (Εκδ. Ύψιλον, 10 ευρώ ). Όσοι έχουν ήδη εντρυφήσει στo λεπταίσθητο πεζογραφικό του ιδίωμα θα νιώσουν την ίδια χαρά κι ακόμη μεγαλύτερη, αφού οι φετινές του σαράντα τέσσερις «νεκρές φύσεις» αφηγούνται ιστορίες καθημερινών αντικειμένων με τον τρόπο των παλιών μετρ της ακουαρέλας. Ένα μικρό ποτήρι σε ράφι, μια καφετιέρα πάνω σε άσπρη μελαμίνη, λίγες φέτες ξερό ψωμί σε ψάθινη ψωμιέρα, μια μαύρη ομπρέλα πίσω από την πόρτα γίνονται στοιχεία της ποιητικής μεταφέροντας μνήμες και αισθήματα του συγγραφέα.

Ως πρωτοεμφανιζόμενη στον χώρο του βιβλίου μάς συστήνουν οι Εκδόσεις Καστανιώτη τη Μαρία Κουγιουμτζή, η αλήθεια είναι όμως ότι πολύ πριν πάρει την απόφαση να εκδώσει τα διηγήματά της με τον τίτλο Άγριο βελούδο είχε κάνει την ποιητική και πεζογραφική της κατάθεση σε γνωστά λογοτεχνικά περιοδικά.

Στην πρώτη της συλλογή η Σαλονικιά συγγραφέας προπαγανδίζει τον ερωτισμό που παράγουν οι αντιθέσεις αντιπαραθέτοντας το τραχύ στο απαλό και το ιερό στο ανίερο για να φτάσει στο απελευθερωτικό χάος.

Παρά τη μεγάλη του εμπλοκή με τη δημοσιογραφία, ο Φώτης Γεωργελές βρίσκει τον χρόνο να γράψει και ιδού οι Νυχτερινές πτήσεις (Εκδ. Κέδρος, 14 ευρώ ), μια συλλογή με σαράντα δύο κείμενα για μακρινά ταξίδια. Η αϋπνία των μεγάλων πόλεων, το βάσανο της διπλής γραμμής στην Εθνική Οδό, οι έλεγχοι διαβατηρίων, τα νυχτερινά διόδια είναι λίγα μόνον από τα θέματα του συγγραφέα, ο οποίος πριν τα μαζέψει σε ένα βιβλίο τα άφησε πρώτα τράνζιτ σε εφημερίδες και περιοδικά.

Με τη γνωστή ζωηράδα και το αιχμηρό της χιούμορ η Λένα Διβάνη αναδεικνύει και πάλι τα μικρά καθημερινά δράματα γυναικών που είναι ένα λεπτό πριν από την απόφαση να τελειώνουν πια με την πολλαπλή σκλαβιά τους. Η συλλογή με τον παιχνιδιάρικο τίτλο Τι θα γίνω άμα δεν μεγαλώσω (Εκδ. Καστανιώτη) είναι στην πραγματικότητα η σούμα πρόσφατων κειμένων της συγγραφέως τα οποία αφού ταξίδεψαν σε περιοδικά, εφημερίδες και στο Ίντερνετ, συγκροτήθηκαν σε σώμα και εκτίθενται στις προθήκες των βιβλιοπωλείων σε πλήρη απαρτία.

Δεκατέσσερα μυθικά πρόσωπα ζητούν συγγραφέα και δεκατέσσερις Έλληνες συγγραφείς παίρνουν ευχαρίστως αυτό το ρίσκο. Η εκδοτική αποκοτιά ανήκει στις Εκδόσεις Κέδρος και στον Βαγγέλη Ραπτόπουλο, ο οποίος συγκέντρωσε τις ιστορίες που προέκυψαν σε έναν τόμο με γενικό τίτλο Ονόματα (15 ευρώ). Μεταξύ άλλων η Άντζελα Δημηρακάκη εμπνέεται από τη Σιμόν ντε Μποβουάρ, η Εύη Λαμπροπούλου από την Έιμι Γουαινχάουζ, ο Χρήστος Αστερίου από τον Τζόνι Κας, ο Νίκος Βλαντής από τον Ανδρέα Παπανδρέου και έπεται συνέχεια…

Στον δεύτερο τόμο Ελληνικά εγκλήματα 2 (Εκδ. Καστανιώτης, 20 ευρώ ) δεκατρείς συγγραφείς δοκιμάζουν τα κότσια τους στην αστυνομική λογοτεχνία. Δίπλα στον μετρ του είδους Πέτρο Μάρκαρη τις μικρές αστυνομικές τους ιστορίες γράφουν ο Κώστας Κατσουλάρης, ο Τεύκρος Μιχαηλίδης, ο Παναγιώτης Αγαπητός, ο Ανδρέας Αποστολίδης, η Αθηνά Κακούρη, ο Πέτρος Μαρτινίδης, η Αμάντα Μιχαλοπούλου, ο Μανώλης Πιμπλής, ο Φίλιππος Φι λίππου και άλλοι. Άλλο ένα συλλογικό έργο φέτος από τον Κέδρο. Τα Οικοεγκλήματα (17 ευρώ).

Δεκατέσσερις Έλληνες συγγραφείς εμπνέονται από το παγκόσμιο αίτημα της προστασίας του περιβάλλοντος και καταθέτουν τις οικολογικές τους ανησυχίες ο καθένας με τη δική του λογοτεχνική γλώσσα. Προχείρως σταχυολογώ το κείμενο της προσφάτως εκλιπούσας Νένης Ευθυμιάδου, αλλά και την παρουσία στην ίδια συλλογή του Δημοσθένη Κούρτοβικ, του Χρήστου Χαρτοματσίδη, του Γιάννη Ευσταθιάδη, του Τάσου Καλούτσα και άλλων.

Ο Χιώτης και οι… αδελφοί Καραμάζοφ

Ο τριάντα επτά ετών σήμερα Χιώτης Γιάννης Μακριδάκης είναι πρωτοεμφανιζόμενος στον χώρο της πεζογραφίας, αλλά με σημαντικό έργο στην ιστοριογραφία της πατρίδας του. Το εναρκτήριο μυθιστόρημά του Ανάμισης ντενεκές (Εκδ. Εστία, 12 ευρώ ) δεν είναι από αυτά που θα μαραζώσουν στο ράφι. Κάθε άλλο. Εδώ υπάρχει φλέβα, βαθιά γνώση της γλώσσας- παραδοσιακής τε και έντεχνης- και γνήσια αγωνία για την αφηγηματική γραφή. Ο πρώτος πεζογραφικός ήρωας του Γιάννη Μακριδάκη είναι ένας Έλληνας μετανάστης στην Αμερική που έζησε την κόλαση της επιβίωσης στις παρυφές του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Με το καλό να έλθουν και οι επόμενοι.

Σταθερά παρών ο επίσης νέος Νίκος Βλαντής, με το τελευταίο του μυθιστόρημα Η λήθη (Εκδ.

Κέδρος, 14 ευρώ ), επιμένει στο μοναχικό του πεζογραφικό ιδίωμα.

Μια ιστορία έξω από την πεπατημένη, με ήρωες τους αδελφούς Καραμάζοφ, τον Σάιλοκ, τη ρεπλίκα του Φίλιπ Μάρλοου και άλλα παγανά της συγγραφικής του μυθολογίας. Σασπένς, σε όροφο ενός ουρανοξύστη.

Με την τεχνική ενός μάστορα

Η έκπληξη της χρονιάς είναι οι τρεις μεγάλες νουβέλες του Μένη Κουμανταρέα που κυκλοφορούν με τον γενικό τίτλο Το show είναι των Ελλήνων (Εκδ. Κέδρος, 17 ευρώ ). Ο συγγραφέας έπειτα από δεκαετίες θητείας στην κοινωνική πεζογραφία στρέφεται φέτος στο ιστορικό αφήγημα, αλλά με τον τρόπο που μόνον ένας μάστορας της λογοτεχνίας μπορεί να το κάνει. Το νέο του βιβλίο είναι σκέτη πρόκληση για τον αναγνώστη, αφού εκεί θα συναντήσει τον γέροντα πια ποιητή Καβάφη, τον μυθικό μαέστρο Δημήτρη Μητρόπουλο στο ξεκίνημα της μεγάλης καριέρας του, αλλά και πρόσωπα της πρόσφατης πολιτικής ιστορίας μας να «μαγειρεύουν» το μέλλον του Ελληνικού κράτους λίγο μετά τα Δεκεμβριανά.

Πέντε σημαντικές στιγμές

Προκάλεσαν αναμονές, συζητήθηκαν, κυκλοφόρησαν από στόμα σε στόμα. Τι καλύτερο να περιμένει από τη ζωή του ένα βιβλίο;

Από τα καλοτάξιδα βιβλία της χρονιάς ξεχωρίζει φέτος μακράν το αφήγημα της Μαρίνας Καραγάτση Το ευχαριστημένο ή οι δικοί μου άνθρωποι (Εκδ. Άγρα, 17 ευρώ ).

Όπου η αφηγήτρια και θυγατέρα του συγγραφέα Μ. Καραγάτση και της ζωγράφου Νίκης Καραγάτση, με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννηση του πατέρα της, πατάει στις μνήμες της δίνοντας «δεύτερη ζωή» στους γονείς της αλλά και στα πρόσωπα που συμπληρώνουν την τοιχογραφία μιας ολόκληρης εποχής.

Στο πρόσφατο ιστορικό μας παρελθόν στρέφεται φέτος ο Ηλίας Μαγκλίνης με το ιδιόμορφο αφήγημα Η ανάκριση (Εκδ. Κέδρος, 12 # ). Η παραζαλισμένη Αθήνα της επταετίας και τα κολαστήρια του ΕΑΤ/ΕΣΑ ξαναζωντανεύουν μέσα από μια πρωτοφανή performance art. Αυτουργός μια νεαρή καλλιτέχνιδα της φωτογραφίας, η οποία κάνει πειραματόζωο τον ίδιο της τον πάτερα για να φτάσει στο κέντρο της ιστορικής αλήθειας και να απελευθερωθεί από τα σωματοποιημένα συμπτώματά της που δεν διαφέρουν καθόλου από τα συμπτώματα της σύγχρονης ελληνικής πολιτικής παθολογίας. Επιτέλους, ένα μυθιστόρημα για τον έρωτα! Το μεγαλύτερο έλλειμμα της σύγχρονης πεζογραφίας αναλαμβάνει να καλύψει η γνωστή πανεπιστημιακός και συγγραφέας Αγγέλα Καστρινάκη με το βιβλίο της Έρωτας στον καιρό της ειρωνείας (Εκδ. Ελληνικά Γράμματα, 16 ευρώ ). «Σήμερα απατάμε με την ψυχή, όχι με το σώμα» λέει η συγγραφέας και στηρίζει την άποψή της μέσα από τις ερωτικές προδοσίες ενός σύγχρονου παντρεμένου ζευγαριού που θα οδηγήσουν τα δύο συμβαλλόμενα μέρη στην ειρωνεία, την αποστασιοποίηση και εν τέλει στην αυτογνωσία. Όλα αυτά με τη θερμή συνηγορία του Γκαίτε, του Μπέργκμαν, της Πηνελόπης Δέλτα και του Ίωνα Δραγούμη. Η εμφάνισή της στο μυθιστόρημα ήταν μια από τις καλύτερες στιγμές της χρονιάς. Όσοι δεν καλωσόρισαν ακόμη την Έλενα Μαρούτσου έχουν όλον το καιρό μπροστά τους να το κάνουν, αφού το βιβλίο της Μεταξύ συρμού και αποβάθρας (Εκδ. Καστανιώτη, 19 ευρώ ) έχει γίνει κιόλας talk of the town. Η ηρωίδα της, μια νεαρή επίδοξη συγγραφέας ψάχνοντας το σωστό εργαλείο για την αυτογνωσία αφήνεται σταδιακά σε τρεις έρωτες με διαφορετικά συναισθηματικά προαπαιτούμενα. Στο γοητευτικό μπρα ντε φερ του λόγου με την εικόνα ο γνωστός ζωγράφος Μαγκρίτ καλείται να δώσει κι αυτός ένα χεράκι. Η συνέχεια είναι στο χέρι σας.

Όπως κάθε βιβλίο του Σωτήρη Δημητρίου , έτσι και το νέο του μυθιστόρημα Σαν το λίγο το νερό (Εκδ. Ελληνικά Γράμματα, 16 ευρώ ) αποτέλεσε εκδοτικό γεγονός πριν καλά- καλά βρει τη θέση του στις προθήκες των βιβλιοπωλείων. Ο δρόμος που άνοιξε προ ετών με τα Οπωροφόρα της Αθήνας αποδείχτηκε λεωφόρος. Ο συγγραφέας διατηρεί το χιούμορ και τις ελευθερίες που πήρε στο προηγούμενο έργο του, ενώ απευθύνεται ξανά σε πρώτο πρόσωπο στον αναγνώστη για να του εκμυστηρευτεί τις μεταθανάτιες εμπειρίες του και τις αποκαλυπτικές πτήσεις του πάνω από τα εγκόσμια. Διψασμένος για το νερό της λήθης, ο αφηγητής θα συναντήσει τη δυσάρεστη πλευρά του εαυτού του και θα κυλιστεί στις σκοτεινές πλευρές της μνήμης. Όλα αυτά μέχρι τη στιγμή που ο Θεός θα τον σπλαχνιστεί και θα του στείλει έναν σαλταρισμένο ψυχοπομπό, ο οποίος αντί να τον ελευθερώσει θα τον μπλέξει ακόμη περισσότερο με τα ανθρώπινα.

Ουσίες και αποστάγματα

Η συντομία δεν είναι το μοναδικό κοινό τους στοιχείο. Αυτό που χαρακτηρίζει και τα τέσσερα βιβλία που ακολουθούν είναι η ελευθερία με την οποία χειρίζονται το υλικό τους και η ακατάτακτη γραφή τους που άλλοτε ακουμπά στην ποίηση κι άλλοτε στη μυθοπλασία, με δάνεια από τα μαθηματικά και την ιστορία. Ο Θανάσης Βαλτινός με τα Άνθη της Αβύσσου ( Εκδ. Εστία, 10 ευρώ ) επιχειρεί μια κινηματογραφική συνάντηση με τον Διονύσιο Σολωμό στη δυσκολότερη και πιο καλά κρυμμένη φάση της ζωής του εθνικού μας ποιητή. Ο Σολωμός, γνωστός ποιητής πια, μπαίνει σε μητροκτόνο δικαστικό αγώνα με τη μητέρα του η οποία προσπαθεί να νομιμοποιήσει το τρίτο τέκνο της, εξώγαμο κατά τη γνώμη του ποιητή και των δικηγόρων του. Δεν είναι εύκολο να γράψει κανείς για την ανθρώπινη πλευρά εθνικών μύθων, όμως ο Θανάσης Βαλτινός το ρίσκαρε και, κρίνοντας από το αποτέλεσμα, έκανε πολύ καλά.

Οι λάτρεις του αλλόκοτου και της θετικής και φιλοσοφικής σκέψης δεν θα πρέπει να παραβλέψουν τους Αριθμούς του Αριστείδη Αντονά (Εκδ. Άγρα, 17 ευρώ ) με τις τέσσερις δημοφιλέστερες αυτοτελείς νουβέλες του να διασταυρώνονται μεταξύ τους και με ένα δοκίμιο που τις αναστοχάζεται. Ο συγγραφέας- αρχιτέκτονας πειραματίζεται με την αναγωγές στο αριθμητικό σύστημα λογαριάζοντας το «εγώ» σαν τον αριθμό «ένα» και τις σχέσεις του με τους άλλους σαν τις δυνάμεις της μονάδας. Όλα αυτά, μέσα σε φανταστικούς χώρους όπου πραγματικοί αριθμοί και πολλαπλάσιά τους φτιάχνουν την εσωτερική αρμονία ή τη δυσαρμονία του ανθρώπου. Λογοτεχνικό ντελίριο, απολύτως κατάλληλο για αναγνώστες που δεν δια βάζουν για να νυστάξουν. Το δικό του «παρών» δίνει φέτος ο Σάκης Σερέφας με ένα ελκυστικό αφήγημα για την ενηλικίωση. Στο Μαμ (Εκδ. Κέδρος, 12 ευρώ ) ο συγγραφέας προσπαθεί να καταλάβει τη λειτουργία της πέψης όταν οι τροφές είναι από χέρι αχώνευτες: παιδικοί ευνουχισμοί, εφηβικές ματαιώσεις, πατροπαράδοτες εξιδανικεύσεις και η μασημένη τροφή του συστήματος που δεν πάει κάτω με τίποτα.

Ακόμη μια οργισμένη μινιατούρα από τον ιδιόρρυθμο Σαλονικιό συγγραφέα Θανάση Τριαρίδη έρχεται να συμπληρώσει το παζλ για ψαγμένους αναγνώστες μόνον. Το Ιch bebe* όταν οι αμαξάδες μαστίγωναν τ΄ άλογα ( Εκδ. Τυπωθήτω, 15 ευρώ ), με το εύγλωττο μότο «ανιστόρηση του τρόμου μου», πατάει γερά στην ποίηση ως προς τη φόρμα και την ουσία. Δοκιμάστε το.