Χάσατε πάλι τα κλειδιά σας; Δυσκολεύεστε να θυμηθείτε το όνομα του ατόμου που συναντήσατε πριν από λίγα λεπτά; Σας αποκαλύπτουμε τα οργανικά αίτια που οδηγούν σε πτώση της λειτουργίας της μνήμης και τις νεότερες επαναστατικές μεθόδους για να καταπολεμήσετε την τάση σας να ξεχνάτε.
«Αυτές τις μέρες σπαταλώ πολύ χρόνο μπροστά στη ντουλάπα μου. Όχι πως είμαι ιδιαίτερα απαιτητικό άτομο, όσον αφορά στις ενδυματολογικές μου επιλογές, αλλά επειδή δεν μπορώ να θυμηθώ εξ’ αρχής, γιατί πήγα και άνοιξα την ντουλάπα… Με κάποιο μυστήριο τρόπο, κατά τη μετάβασή μου από το καθιστικό στην κρεβατοκάμαρα, όλη μου η μνήμη σχετικά με το τι ήθελα να κάνω εξαφανίστηκε, αφήνοντάς με άναυδη μπροστά στα ράφια της ντουλάπας» μάς λέει η Μαρία Τρούλη από τη Θεσσαλονίκη.
Το ίδιο συμβαίνει εδώ και 2 χρόνια και στη Λουίζα Χρυσουλίδου από το Παγράτι… «Φαίνεται, ότι από τη στιγμή που «πάτησα» τα 40, η μνήμη μου επαναστατεί. Θυμάμαι, βεβαίως, όλα τα βασικά γεγονότα: το όνομά μου, τι χρονιά έχουμε, το ότι η κόρη μου εκνευρίζεται κάθε φορά που εισβάλλω στο δωμάτιό της για να καθαρίσω. Όμως, αυτό που με προβληματίζει είναι, ότι μου διαφεύγουν λεπτομέρειες του τύπου: τί έφαγα χθες στο καινούργιο εστιατόριο της περιοχής, μου άρεσε αυτό το μαγαζί,αλήθεια, πώς λεγόταν;
Οι ειδικοί υποστηρίζουν, ότι είναι φυσιολογικό να μας διαφεύγουν τέτοιες «σημαντικές στιγμές» και ότι δε θα έπρεπε να μας ανησυχούν, ακόμη και αν είμαστε νεότεροι των 40 ετών.
Τι φταίει και μειώνεται η μνήμη;
Το βασικότερο από όλα δεν είναι η πρόοδος της ηλικίας που προκαλεί φυσιολογική φθορά σε εγκεφαλικές λειτουργίες, αλλά η συνήθειές μας που συνήθως από την ηλικία των 35 και μετά είναι η ίδιες και συνήθως απόλυτα επαναλαμβανόμενες.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν πως το μυαλό μας χρειάζεται καθημερινή εκπαίδευση σε εναλλασσόμενους ρυθμούς. Όταν μια εγκεφαλική λειτουργία γίνει πλέον ρουτίνα, η περαιτέρω εξάσκησή της, δεν έχει να προσφέρει καμία αλλαγή στον εγκέφαλο, την οποία χρειαζόμαστε. Όλες οι έρευνες που έχουν γίνει έως σήμερα συγκλίνουν στο ότι οι παναλαμβανόμενες εργασίες και οι καθημερινές συνήθειες (ρουτίνα), -όπως το εάν επιλέγουμε καθημερινά τον ίδιο δρόμο για να πάμε στη δουλειά μας, τι τρώμε, το κάθε πότε παίρνουμε τα χάπια μας, το πώς ξεκουραζόμαστε, ακόμη και το επίπεδο αυτοπεποίθησής μας – επηρεάζουν σημαντικά τις λειτουργίες του εγκεφάλου μας.
Επιπλέον, οργανικά θέματα, βιολογικοί παράγοντες, αλλά και παράγοντες του εξωτερικού περιβάλλοντος όπως ο θόρυβος αποτελούν καταστροφικούς παράγοντες για την ίδια τη μνήμη.
1.Ελέγξτε τα επίπεδα σιδήρου στο αίμα σας
Ο σίδηρος βοηθά στην καλή λειτουργία των νευροδιαβιβαστών, που – με τη σειρά τους- ευθύνονται για τη σωστή λειτουργία του «μνημονικού μας» συστήματος. Όταν τα επίπεδα σιδήρου είναι χαμηλά, ο εγκέφαλος «αποσυντονίζεται».
Σύμφωνα με την καθηγήτρια Διεθνούς Υγείας, του πανεπιστημίου John Hopkins, Δρ Laura Murray – Kolb « Μια φτωχή σε θρεπτικά συστατικά διατροφή, καθώς και η έντονη και μεγάλη σε διάρκεια έμμηνος ρήση, μπορούν να προκαλέσουν τη μείωση των επιπέδων σιδήρου, επηρεάζοντας αρνητικά τη δυνατότητα ανάκλησης γεγονότων, ακόμη και αν ένα άτομο δεν φαίνεται να πάσχει από αναιμία».
Πώς να το αντιμετωπίσετε
Σύμφωνα με τις τελευταίες επιστημονικές έρευνες, μία τετράμηνη θεραπεία με λήψη συμπληρωμάτων σιδήρου και φτάνοντας πλέον στα φυσιολογικά επίπεδα, η μνήμη «επέστρεψε» στα φυσιολογικό σημείο.
Οι εδικοί συνιστούν στις γυναίκες –ιδιαίτερα σε όσες δεν κάνουν μια ισορροπημένη διατροφή- την καθημερινή λήψη μιας πολυβιταμίνης, που να περιέχει τουλάχιστον 18mg σιδήρου (και 8 mg σιδήρου για τις γυναίκες που βρίσκονται στην εμμηνόπαυση).
Εάν συνεχίσετε να υποπτεύεστε πως τα επίπεδα σιδήρου σας είναι χαμηλά, μη διστάσετε να ζητήσετε από το γιατρό σας να σας κάνει μια εξέταση αίματος (συγκεκριμένα, έναν έλεγχο επιπέδων φεριτίνης), το οποίο και θα αποκαλύψει αν πάσχετε από έλλειψη σιδήρου. Η συνηθισμένη εξέταση αίματος δεν είναι τόσο αποτελεσματική στον εντοπισμό επιπέδων σιδήρου χαμηλότερων των οριακών τιμών της αναιμίας.
2. Αποφύγετε την υπερ-έκθεσή στο «θόρυβο» πολλαπλών ασχολιών
Μια σημαντική, για την επιβίωσή μας στην ψηφιακή εποχή, δεξιότητα, είναι η ικανότητα ταυτόχρονης διεκπεραίωσης πολλαπλών εργασιών. Γνωρίζετε όμως πόσο πολύ επηρεάζεται η ικανότητά σας να ανακαλέσετε πληροφορίες, όταν για παράδειγμα, προσπαθείτε να απαντήσετε στα μηνύματα του ηλεκτρονικού σας ταχυδρομείου, ενώ παρακολουθείτε/ακούτε το δελτίο ειδήσεων και παράλληλα διαβάζεται μήνυμα στο κινητό σας;
Υπό φυσιολογικές συνθήκες, όταν λαμβάνετε νέες πληροφορίες, ο εγκέφαλος τις επεξεργάζεται μέσα από ένα συγκεκριμένο τμήμα του: τον εγκεφαλικό φλοιό.
Όμως, σύμφωνα με τον καθηγητή Ψυχολογίας του UCLA, Dr. Russell Poldrack, «η ταυτόχρονη εκτέλεση πολλαπλών εργασιών, μειώνει θεαματικά την ικανότητα μάθησης ενός ατόμου, διότι οι άνθρωποι αδυνατούν να απορροφήσουν όλον τον όγκο των σχετικών πληροφοριών».
Αυτό συμβαίνει, γιατί ο εγκέφαλος αναγκάζεται να μεταθέσει τον «επεξεργαστή πληροφοριών» σε μια άλλη περιοχή, γνωστή ως «αύλακα», όπου οι αποθηκευμένες πληροφορίες εμπεριέχουν πολύ λιγότερες σημαντικές λεπτομέρειες.
Ευτυχώς, αυτού του είδους πρόβλημα μνήμης, έχει εύκολη λύση. Με απλά λόγια, φροντίστε να επικεντρώνετε την απόλυτη προσοχή σας σε οποιοδήποτε θέμα, το οποίο πραγματικά θέλετε να θυμάστε στο μέλλον.
Στις περιπτώσεις που πρέπει να διαχειριστείτε πολλά πράγματα μαζί, βάλτε τις προτεραιότητές σας και επικεντρωθείτε σε όσο το δυνατό λιγότερα.
3.Αναζωογονήστε το μυαλό σας
Είναι γνωστό, πως οι ασκήσεις χαλάρωσης και αυτοσυγκέντρωσης συμβάλλουν στη μείωση του άγχους, το οποίο με την πάροδο των χρόνων ευθύνεται για την καταστροφή των εγκεφαλικών κυττάρων και την ανικανότητα συγκράτησης πληροφοριών. Κι όμως, οι παλιές και δοκιμασμένες τακτικές χαλάρωσης έχουν και κάτι ακόμη να σας προσφέρουν, εκτός από το να κατευνάσουν το πνεύμα σας: μπορούν να οξύνουν τη μνήμη σας.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα μιας πρόσφατης έρευνας που έγινε στο πανεπιστήμιο του Kentucky, όσα άτομα έλαβαν μέρος σε ένα απογευματινό τεστ μνήμης, αμέσως μετά από ένα 40λεπτο αυτοσυγκέντρωσης και χαλάρωσης, παρουσίασαν πολύ καλύτερες αποδόσεις, σε σύγκριση με όσους έλαβαν μέρος στο τεστ, αμέσως μετά από ένα 40λεπτο απογευματινού ύπνου.
Ακόμη πιο εντυπωσιακό, ήταν το γεγονός ότι μετά από μια βραδιά στέρησης ύπνου, τα ίδια ακριβώς άτομα επανέλαβαν το τεστ μνήμης. Και σε αυτή την περίπτωση, τα άτομα που είχαν κάνει ασκήσεις αυτοσυγκέντρωσης την πρώτη φορά, τα πήγαν σαφώς καλύτερα από εκείνα που είχαν απλώς κοιμηθεί.
Αυτό συμβαίνει διότι η βαθιά χαλάρωση και η αυτοσυγκέντρωση λειτουργούν περίπου σαν τον ύπνο. Μειώνουν δηλαδή την είσοδο ερεθισμάτων από τα κέντρα των αισθήσεων. Αυτή η φάση/ κατάσταση ηρεμίας και ησυχίας, παρέχει στους νευρώνες τον κατάλληλο χρόνο, ώστε να μπορέσουν να επεξεργαστούν τις νέες πληροφορίες και να αποκρυσταλλώσουν τις πρόσφατες μνήμες.
Ειδικές ακτινογραφίες εγκεφάλου αποκαλύπτουν ότι οι διαδικασίες χαλάρωσης και αυτοσυγκέντρωσης παράγουν μια κατάσταση παρόμοια με αυτή του μη-REM ύπνου (η πιο ευεργετική -για την ανάπλαση των εγκεφαλικών κυττάρων- φάση του ύπνου), κατά τη διάρκεια του οποίου, οι περισσότεροι νευρώνες λειτουργούν σε συγχρονισμό. Παρόλα αυτά, αξίζει να αναφερθεί, ότι σε αντίθεση με τον ύπνο, στη φάση της αυτοσυγκέντρωσης, η συνείδηση ενός ατόμου βρίσκεται σε πλήρη λειτουργία και ετοιμότητα.
Τα άτομα τα οποία ενασχολούνται, σε συχνή βάση, με ασκήσεις χαλάρωσης και αυτοσυγκέντρωσης, έχουν δει τρομερή βελτίωση στη λειτουργία της μνήμης τους. Άλλωστε, μια έρευνα που έγινε σε Βουδιστές που εξασκούνταν καθημερινά στην αυτοσυγκέντρωση, έδειξε πως τα επίπεδα των κυμάτων Γάμα (ένα μοτίβο της εγκεφαλικής δραστηριότητας που συνδέεται με την προσοχή, τη μνήμη και τη μάθηση) ήταν τα υψηλότερα που παρατηρήθηκαν ποτέ σε ανάλογη μελέτη.
4.Ελέγξτε τη χοληστερόλη σας
Ένα υγιές επίπεδο χοληστερόλης είναι απαραίτητο για την καλή και αποτελεσματική λειτουργία, τόσο του καρδιοαγγειακού μας συστήματος, όσο και για τη μνήμης μας. Όταν στα αγγεία συγκεντρωθεί μεγάλος όγκος επιστρωμάτων (πλάκας), που προκαλούνται από την «κακή» LDL χοληστερόλη, τότε ο κίνδυνος στέρησης του εγκεφάλου από θρεπτικά συστατικά, καθώς και αυτός της δυσλειτουργίας του κυκλοφορικού συστήματος, μεγαλώνει.
Μια πιθανή συνέπεια αυτής της κατάστασης είναι και τα προβλήματα μνήμης. Σύμφωνα με τους νευροψυχολόγους, «δεν χρειάζονται ιδιαίτερα μεγάλες ποσότητες πλάκας για να εμποδιστεί η λειτουργία των μικροσκοπικών αιμοφόρων αγγείων του εγκεφάλου».
Επιπρόσθετα, διάφορες έρευνες έδειξαν, ότι τα υψηλά επίπεδα χοληστερόλης αποτελούν παράγοντα που συμβάλλει στην εμφάνιση συμπτωμάτων της νόσου Αλστχάιμερ.
Πώς να το αντιμετωπίσετε
Σε περίπτωση που ο συσχετισμός χοληστερόλης και μνήμης δεν έγινε απολύτως αντιληπτός, συγκρατείστε το εξής: Θυμηθείτε να ελέγχετε τακτικά τα επίπεδα χοληστερόλης σας. Εάν οι τιμές της εμφανίζονται υψηλές, συνεργαστείτε με το γιατρό σας και μειώστε τις.
5.«Διπλοτσεκάρετε» τις φαρμακευτικές αγωγές
Μία από τις παρενέργειες, που μπορεί να έχει η αλόγιστη χρήση φαρμακευτικών σκευασμάτων (ειδικά όσων δίνονται χωρίς συνταγή ιατρού), είναι οι διαταραχές της μνήμης.
Φάρμακα όπως αντικαταθλιπτικά, αγχολυτικά, ηρεμιστικά και αντισταμινικά, στατίνες και παυσίπονα, χημειοθεραπεία, αγωγές κατά του έλκους, των σπασμών και της νόσου του Πάρκινσον ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά το μηχανισμό της μνήμης. Καθώς οι άνθρωποι μεγαλώνουν και γηράσκουν, τα φάρμακα παρουσιάζουν την τάση να παραμένουν στο σώμα για περισσότερο χρονικό διάστημα, με συνέπεια τη δραματική αύξηση των αρνητικών αλληλεπιδράσεών τους με τη λειτουργία της μνήμης.
Ευτυχώς, η έγκαιρη διακοπή της φαρμακευτικής αγωγής οδηγεί στον άμεσο περιορισμό των συμπτωμάτων διαταραχής της μνήμης. Είναι πάρα πολύ σημαντικό, λοιπόν, να μιλήσετε με τον γιατρό σας, ώστε να αναπροσαρμόσει τη δοσολογία της αγωγής που ακολουθείτε ή ακόμη και να την διακόψει.
6.Φάτε μήλα!
Η γνωστή σε όλους μας φράση «Ένα μήλο την ημέρα, τον γιατρό τον κάνει πέρα» είναι σοφή και σε αυτή την περίπτωση. Τα μήλα διαθέτουν ακριβώς την κατάλληλη δόση αντιοξειδωτικών ουσιών, που αυξάνουν τα επίπεδα ακετυλοχολίνης (ένας -αναγκαίος για την καλή απόδοση της μνήμης- νευροδιαβιβαστής), και τα οποία μειώνονται με την πάροδο του χρόνου. Επιπρόσθετα, τα αντιοξειδωτικά συστατικά που βρίσκονται στα μήλα, συντελούν στη διατήρηση της μνήμης σε κατάσταση αρτιότητας, προστατεύοντας τα εγκεφαλικά κύτταρα από τη φθορά. Πιο συγκεκριμένα, τα προστατεύουν από τη φθορά που προκαλούν οι ελεύθερες ρίζες, ως παράγωγα της καθημερινής μεταβολικής διεργασίας (π.χ., ο μεταβολισμός της γλυκόζης).
Ένα ενδιαφέρον πείραμα, που εφαρμόστηκε σε ποντίκια, έδειξε, ότι όσα από αυτά έπασχαν από νόσο Αλτσχάιμερ είχαν σημαντική βελτίωση στη μνήμη τους, κυρίως μετά από την καθημερινή κατανάλωση χυμού από μήλο.
Μάλιστα, μετά από περίπου ένα μήνα, παρατηρήθηκε, ότι τα ποντίκια που ήπιαν χυμό μήλου τα πήγαν πολύ καλύτερα στο τεστ με τον λαβύρινθο (ένας τρόπος για τον έλεγχο της βραχυπρόθεσμης μνήμης), σε σχέση με τα υπόλοιπα ποντίκια του πειράματος. Κατ΄ επέκταση, οι ειδικοί αναρωτιούνται κατά πόσο η ίδια μέθοδος μπορεί να έχει εφαρμογή και να επιφέρει ευεργετικά αποτελέσματα στους ανθρώπους.
Για να ενδυναμώσετε, λοιπόν, τη μνήμη σας, συνιστάται η συχνή πόση χυμού από μήλα και η βρώση 1-2 μήλων σε ημερήσια διάταξη.
7.«Ζωντανέψτε» την καρδιά σαςμε αεροβικές ασκήσεις
Οι παραδοσιακές καρδιοαγγειακές ασκήσεις μπορούν, επίσης, να διατηρήσουν τη μνήμη σας σε άριστο επίπεδο, βελτιώνοντας αρκετές πλευρές των εγκεφαλικών διεργασιών.
Σε μια μελέτη που έγινε στο Πανεπιστήμιο του Illinois, έλαβαν μέρος δύο γκρουπ υγιών ηλικιωμένων εθελοντών με διαφορετικές αποστολές. Το ένα, ενέδωσε στην εφαρμογή αεροβικών ασκήσεων διάρκειας μίας ώρας, 3 φορές την εβδομάδα, ενώ το άλλο έκανε απλές ασκήσεις χαλάρωσης και τόνωσης με την ίδια συχνότητα. Μετά το πέρας τριών περίπου μηνών, έγιναν μερικά ειδικά ιατρικά τεστ στους παραπάνω εθελοντές, όπου διαπιστώθηκε το εξής: το γκρουπ των aerobics διεύρυνε τον όγκο και τη φαιά ουσία των νευρώνων του εγκεφάλου τους, γεγονός που συσχετίζεται με τη λειτουργία της προσοχής και της μνήμης. Ας σημειωθεί, ότι τα άτομα που συμμετείχαν στον γκρουπ των aerobics ήταν ηλικίας μεταξύ 60 και 70 ετών. Παρόλα αυτά, τα αποτελέσματα της μελέτης αποφάνθηκαν, ότι οι «εγκεφαλικοί τους όγκοι» ήταν σχεδόν όμοιοι με αυτούς νεότερων -κατά 2-3 χρόνια- ατόμων.
Θυμηθείτε, λοιπόν, ότι το περπάτημα κανει καλό! Μία ώρα γρήγορου βαδίσματος, 3 φορές την εβδομάδα έχει τη δυνατότητα να επιφέρει θεαματικά θετικά αποτελέσματα στην αναζωογόνηση της μνήμης σας.
8.Εμπιστευτείτε το μυαλό σας
Μήπως πιάνετε τον εαυτό σας να ανησυχεί για την τάση του να ξεχνά; Εγκαταλείψτε αμέσως αυτή τη σκέψη! Η αγωνία που αισθάνεστε κάθε φορά που η μνήμη σας απατά (παίζοντας σας περίεργα παιχνίδια παλινδρόμησης), συνδράμει στο ενδεχόμενο της μελλοντικής γένεσης προβλημάτων που συνδέονται με τη μνήμη.
Σύμφωνα με άρθρο στην έγκριτη επιστημονική επιθεώρηση «Ψυχολογία & 3η Ηλικία», ένα δείγμα υγιών, πρεσβύτερων έλαβε μέρος σε ένα σχετικό τεστ μνήμης. Πριν την έναρξη του τεστ, το γκρουπ πληροφορήθηκε πως το γήρας προκαλεί διαταραχές μνήμης, και στη συνέχεια, παρουσίασε αρκετά χαμηλό σκορ. Σε αντίθεση, ένα άλλο γκρουπ που έλαβε μέρος σε αντίστοιχο τεστ, ενημερώθηκε πως με το πέρασμα του χρόνου δεν υπάρχει καμία ιδιαίτερη πτώση στους λειτουργικούς μηχανισμούς της μνήμης.
Στη συνέχεια, η εν λόγω ομάδα όχι μόνο παρουσίασε καλύτερα σκορ απο την προηγούμενη, αλλά σκόραρε κατά 15% υψηλότερα από ένα τρίτο γκρουπ (το λεγόμενο ελέγχου), στο οποίο δεν είχε ειπωθεί τίποτε περί σχέσης μνήμης και ηλικίας.
Σύμφωνα, λοιπόν, με τον επικεφαλή της μελέτης, τον καθηγητή Ψυχολογίας Δρ Thomas Hess: «Η προσήλωση και η επιμονή των ανθρώπων σε αρνητικά στερεότυπα οδηγεί στο φαινόμενο της αυτοεκπληρούμενης προφητείας. Και είναι κρίμα, διότι η μνήμη σας δεν είναι σίγουρα τόσο κακή, όσο φοβάστε ή φαντάζεστε!».
Ένας ευχάριστος τρόπος για να τονώσετε τη μνήμη
Αφού λύσετε -για περίπου μια ώρα- σταυρόλεξα ή σπαζοκεφαλιές, δοκιμάστε να χαλαρώσετε απολαμβάνοντας ένα ποτήρι κόκκινο κρασί. Το κρασί, όντως βοηθάει στη συντήρηση της καλής κατάστασης της μνήμης. Ένα συστατικό του κρασιού (η ρεσβερατρόλη) συμβάλλει στην αποφυγή εκδήλωσης συμπτωμάτων της νόσου Αλστχάιμερ. Μετά από σειρά εργαστηριακών πειραμάτων, οι ειδικοί ερευνητές του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης ανακάλυψαν, ότι η ρεσβερατρόλη ανέστειλε την παραγωγή Β-αμυλοειδούς πρωτεΐνης, που προκαλεί τη νόσο Αλτσχάιμερ.
«Οίνος ευφραίνει καρδίαν», αλλά και «νουν», οπότε υιοθετήστε τη συνήθεια του να πίνετε ένα ποτηράκι κόκκινο κρασί σε καθημερινή βάση για να τονώσετε τη μνήμη σας και να εκμηδενίσετε τις πιθανότητες φαινομένων αμνησίας.
Τα βιντεοπαιχνίδια είναι ευεργετικά
Βρείτε μια λέξη με 8 γράμματα για να περιγράψετε μια μέθοδο ενίσχυσης του μυαλού. Η απάντηση θα μπορούσε να είναι: Nintendo. Οι ειδικοί λένε, πως η ενασχόληση με ένα καινούργιο παιχνίδι, το οποίο είναι ειδικά σχεδιασμένο για να βελτιώνει τη συγκέντρωση της προσοχής, ενδέχεται να επιφέρει το αντίστροφο αποτέλεσμα στο ακόνισμα της μνήμης. Όποτε λύνετε σταυρόλεξα ή σπαζοκεφαλιές, ενθαρρύνετε την καλύτερη λειτουργία των νευρικών συνδέσμων του εγκεφάλου, κάτι σαν να αποταμιεύετε χρήματα στην τράπεζα.
Παρόλα αυτά, αν καταφέρετε να γίνετε εξπέρ σε ένα συγκεκριμένο παιχνίδι, τότε προχωρήστε γρήγορα σε ανώτερο επίπεδο ή δοκιμάστε να παίξετε ένα εντελώς καινούργιο παιχνίδι. Το μυαλό λειτουργεί όπως ο μυς: χρειάζεται συνεχείς προκλήσεις για να δυναμώσει και να αναπτυχθεί.
Για αρχάριους
Δοκιμάστε να παίξετε:
·Nintendo’s Brain Age – Ένα παιχνίδι στον ηλεκτρονικό υπολογιστή που λανσάρει μια σειρά από διασκεδαστικές ασκήσεις μαθηματικών και ανάγνωσης κειμένων για κάθε μέρα.
·Ένα «εξωπραγματικό εγκεφαλικό γυμναστήριο», όπου μπορείτε να υπολογίσετε την «ηλικία» του μυαλού σας και να δουλέψετε για τη «μείωση» αυτής. Επισκεφτείτε την ιστοσελίδα: www.mybraintrainer.com
Επιστροφή στην Κεντρική Σελίδα
