Περιοδικά

Γιατί δεν γελούν τα αγάλματα;
Του Κώστα Ρεσβάνη

Περιοδικό για τη φιλοσοφία επιγράφεται το «Cogito» (Εκδόσεις Νεφέλη), αλλά δεν μοιάζει με τα άλλα του είδους που απευθύνονται, κατά κύριο λόγο, στους μυημένους. Η υπεύθυνη σύνταξης Βάσω Κιντή προγραμματίζει θέματα που ακουμπάνε και σε άλλα πεδία, ελκυστικά αλλά όχι «εκλαϊκευμένα». Μισανοίγει την πόρτα στους αμύητους… Σ΄ αυτό το όγδοο τεύχος π.χ. δίνει λόγο σε ξένους επιφανείς αρχαιολόγους και ιστορικούς τέχνης για να απαντήσουν στο ερώτημα: Γιατί στην αρχαία ελληνική γλυπτική το γέλιο είναι σχεδόν ανύπαρκτο; (το ίδιο ερώτημα, σημειώνεται, δόθηκε και σε Έλληνες επιστήμονες, αλλά δεν υπήρξε η ίδια ανταπόκριση). Αντιγράφω μικρά αποσπάσματα από απαντήσεις: 1) «… Οι αρχαίοι Έλληνες δεν ήθελαν να αλλοιώσουν την ομορφιά των ανθρώπων με ασυνήθιστες εκφράσεις». 2) «… Πολλοί αρχαϊκοί κούροι χαμογελούν, αλλά μετά την αρχαϊκή περίοδο, μια τέτοια ελαφρότητα θεωρείτο πιθανότατα υπερβολική μέσα σ΄ έναν ναό, ενώπιον των θεών». 3) «Επειδή το γέλιο παραμορφώνει το σώμα και επειδή μαρτυρά τόσο την έλλειψη ελέγχου, την οποία προκαλεί, όσο και την προσβολή του κοινού. 4) «… Οι γλύπτες πιθανόν να πίστευαν (αν και ο Όμηρος σίγουρα όχι!) ότι ήταν απρεπές να αναπαριστούν τους θεούς να εκφράζουν δυνατά συναισθήματα, όπως την ευθυμία». 5) «… Η σπάνια απεικόνιση του γέλιου συνδέεται με την ισχυρή αρχαιοελληνική αντίληψη (που είναι ιδιαίτερη εμφανής στον Αριστοτέλη) ότι το γέλιο εκφράζει γενικά μια απώλεια ελέγχου και ειδικά την ύπαρξη ακόμη κάποιων δυσάρεστων παθών, κυρίως της περιφρόνησης και της αλαζονείας».

Στο περιοδικό υπάρχει ακόμα- εκτός των πολλών άλλων- αφιέρωμα με θέμα «Φιλοσοφία και Οικονομικά». Εδώ, Έλληνες και ξένοι οικονομολόγοι «ανιχνεύουν και καταγράφουν τόσο ζητήματα μεθοδολογικά, ακριβώς για τη σχέση φιλοσοφίας και οικονομικών, όσο και ζητήματα ουσιαστικά, που άπτονται των ίδιων των φιλοσοφικών προϋποθέσεων της επιστήμης τους».

ΜΑΝΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ.
Δεν ξέρω αν αργά «ανακαλύφθηκε» ο Μάνος Ελευθερίου ή αν αποφάσισε ο ίδιος κάποια στιγμή να βγει από το καβούκι του. Ίσως και τα δυο. Έτσι ή αλλιώς πάντως, εκτός των άλλων, χαιρόμαστε τον δημόσιο λόγο του, κυρίως σε συνεντεύξεις. Το περιοδικό «Μετρονόμος» φιλοξενεί συνομιλία του σπουδαίου στιχουργού, συγγραφέα και ποιητή με τον Τάσο Π. Καραντή, ο οποίος ρωτάει: «Μπήκατε στη δισκογραφία το 1964, με το τραγούδι σας “Ρημαγμένοι κήποι” μελοποιημένο από τον Χρήστο Λεοντή. Έκτοτε συνεργαστήκατε με τους μεγαλύτερους Έλληνες συνθέτες. Ξεχωρίζετε κάποιες συνεργασίες σας περισσότερο, έστω και για συναισθηματικούς λόγους;». Η απάντηση του Ελευθερίου: «Ε, πολλούς ξεχωρίζω. Όπως ξεχωρίζω κι αυτούς που μου έβγαλαν το λάδι. Κυριολεκτικά! Δεν ήταν πάντα όλοι τους σπουδαίοι, ούτε στις συναλλαγές τους, ούτε στις σχέσεις τους τις ανθρώπινες. Υπήρχαν και καθάρματα! Μπορεί ως μουσικοί να ήταν θαυμάσιοι, αλλά ως άνθρωποι ήταν τέταρτης κατηγορίας. (…) Βεβαίως, με χαροποιεί το γεγονός ότι οι περισσότεροι ήταν θαυμάσιοι και στο ταλέντο τους και στις σχέσεις τους…». Στις επόμενες σελίδες δημοσιεύεται ένα κείμενο από καρδιάς του Σταύρου Γ. Καρτσωνάκη, με τίτλο «Ο δικός μου Μάνος Ελευθερίου». ΠΟΙΚΙΛΑ. Από το περιοδικό «Πανδώρα» που δημοσιεύει ποίηση, πεζογραφία, δοκίμιο, βιβλιοκριτικές και σχόλια, αποσπώ ένα ποίημα του Αντώνη Ζέρβα με τίτλο «Η σιωπή»: «Βάλανε τη σιωπή να με πνίξει κι αυτή με αγάπησε./ Κάθεται στα πόδια μου κι απαριθμεί/ με πόσους και πόσους πλάγισε/ Κι ακούω τα ονόματα/ που ανέκαθεν τιμούσα και σεβόμουν».

Με το πολυσέλιδο αφιέρωμα «Γυναίκες του Μύθου – Από την Αριάδνη στη Μήδεια» κυκλοφορεί η «Ομπρέλα» με κείμενα που, καθώς σημειώνει η διδάκτωρ Συγκριτολογίας στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο Λαμπρίνα Μαραγκού για το δίπτυχο Αριάδνη- Μήδεια, προσφέρουν πολύπλευρη ερμηνευτική προσέγγιση και λαογραφική επισήμανση- μια διαχρονική πορεία από τον Ευριπίδη ώς τον Παζολίνι.

Και πληροφορεί και τέρπει και συμβάλλει στην κριτική σκέψη το «Διαβάζω». Σ΄ αυτό το τεύχος: αφιέρωμα στον σπουδαίο Αμερικανό συγγραφέα Πωλ Όστερ (επιμέλεια Μαρία Ξυλούρη) και έρευνα που αποδεικνύει πόσο παραμελημένη είναι στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση η διδασκαλία της λογοτεχνίας. Διαβάζονται με μεγάλο ενδιαφέρον οι περισσότερες προσωπικές στήλες των συνεργατών του περιοδικού.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

● «Cogito»: www. nnet. gr/cogito. htm ● «Μετρονόμος»: Λοχία Τριανταφύλλου 13, Άγιος Δημήτριος- 173 41, τηλ. 210-9703.932 ● «Πανδώρα»: Μακεδονίας (Καραθανάση) 26, Παπάγου156 69, τηλ. 210-6533.023 ● «Ομπρέλα»: Θεμιστοκλέους 43-45, Αθήνα- 106 83, τηλ.
210-3800.913
● «Διαβάζω»: Χαρ. Τρικούπη 38. Αθήνα- 106 80, τηλ. 210-3388.008