«Τα ανθρωπάκια είμαστε εμείς»

«Ο κόσμος δεν θέλει να βλέπει τον εαυτό του ως ανθρωπάκι. Λέει εγώ δεν είμαι αυτός. Κι όμως, είναι», έλεγε ο Γιάννης Γ αΐτης, τα ανθρωπάκια του οποίου πλημμυρίζουν- σε αναδρομική ύστερα από χρόνια- τη Θεσσαλονίκη
Oι άνθρωποι, τα «ανθρωπάκια» του και ο δημιουργός Γιάννης Γαΐτης, 24 χρόνια μετά τη φυσική του αποχώρηση, επανασυγκεντρώνονται στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Θεσσαλονίκης, σε ακόμη μία αναδρομική έκθεση (δύο χρόνια μετά και ως συνέχεια αυτής που πραγματοποιήθηκε στο Μουσείο Μπενάκη της Αθήνας το 2006).

«Όλοι και μόνος» τιτλοφορείται η έκθεση του ΜΜΣΤ, την οποία επιμελούνται ο διευθυντής του Μουσείου Ντένης Ζαχαρόπουλος και η ιστορικός της Τέχνης Κατερίνα Κοσκινά υπό τη μορφή διαλόγου. Ο διάλογος που επικαλούνται οι δύο επιμελητές συνίσταται στη δική τους θεωρητική συνομιλία που αφορά την εννοιολογία των έργων του Γαΐτη και τον διάλογο που αναπτύσσουν αυτά καθαυτά τα εκτιθέμενα έργα με άλλα ομοτέχνων του που εκτίθενται στο ΜΜΣΤ.

«Ο Γαΐτης βρίσκεται ανάμεσα σε δύο γενιές. Σ΄ αυτή των πρώτων αφηρημένων της προπολεμικής γενιάς και στη γενιά του ΄60. Το έργο του είναι καθαρά πολιτικό. Και υπό την έννοια της πόλης- του δήμου- της μάζας (όχι όμως του όχλου) και υπό την ιδεολογική έννοια που διαβάζεται εμφανώς στους πίνακές του» λέει η κ. Κοσκινά.

«Μέχρι το 1954 τα έργα του Γαΐτη ήταν ένα συνεχές σκάνδαλο. Είναι λογικό. Είναι ο πρώτος μοντέρνος μεταπολεμικός καλλιτέχνης. Η ελευθερία στην κίνησή του είναι απερίγραπτη. Δεν είναι τυχαίο ότι ως μέλος της ΕΠΟΝ σχεδίαζε γκράφιτι στους δρόμους της Αθήνας. Ίσως από εκεί ξεκινούν αυτές οι τόσο επαναλαμβανόμενες και τόσο διαφορετικές μεταξύ τους γραμμές στα ανθρωπάκια του. Δεν είναι τυποποίηση, δεν είναι εμπορικό σχήμα αυτή η επανάληψη. Είναι κριτικό εργαλείο. Είναι σαν τη μοδίστρα, η “δουλειά” του Γαΐτη με τα ανθρωπάκια. Κάνει την ίδια βελονιά. Ποτέ το ίδιο φουστάνι…» συμπληρώνει ο Ντένης Ζαχαρόπουλος.

Στην έκθεση της Θεσσαλονίκης παρουσιάζονται περίπου 100 έργα στους χώρους του ΜΜΣΤ (χωρισμένα σε δύο γενικές ενότητες- ιστορικές περιόδους που αφορούν στην προ του ΄60 και τη μετά το 1960 δημιουργία του) και 20 έργα εκτός του εκθεσιακού χώρου- διασπαρμένα στην πόλη.

ΙΝFΟ

«Γιάννης Γαΐτης: Όλοι και μόνος» στη Θεσσαλονίκη από το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης σε συνεργασία με το Ίδρυμα Ιωάννη Φ. Κωστόπουλου. Από 6 Σεπτεμβρίου έως 2 Νοεμβρίου.

«Ο σουρεαλισμός είναι πολιτική θέση»

«Οι άνθρωποι, τα Ανθρωπάκια, το κατεστημένο, έφτασαν σ΄ ένα σημείο όπου δεν παίρνει άλλο να πάει πιο μακριά… Γίνανε ένα νούμερο και τίποτα παραπάνω. Εδώ εγώ κάνω μια μαρτυρία και σας λέω: φροντίστε να σωθείτε, να σωθούμε… Δεν μπορώ να κάνω τίποτε άλλο εγώ εκτός από αυτή τη μαρτυρία», δήλωνε ο ίδιος ο Γιάννης Γαΐτης- λίγους μήνες πριν από τον θάνατό του- το 1984.

Όσον αφορά το πολιτικό στοιχείο στο έργο του Γαΐτη, οι δύο επιμελητές της έκθεσης και μελετητές του έργου του συμφωνούν: «Ο σουρεαλισμός είναι πολιτική θέση» υποστηρίζει ο Ντένης Ζαχαρόπουλος. «Στα έργα του Γαΐτη είναι εμφανής η κοινωνική κριτική, ενέχουν το ηρωικό στοιχείο του πλήθους και τη σχέση ατόμουπλήθους» αναφέρει η Κατερίνα Κοσκινά για να συμπληρώσει ότι «η κριτική δεν απευθύνεται μόνο προς τους άλλους αλλά και προς τον ίδιο», καθώς και ότι «καταφέρνει να παντρέψει την αμεσότητα του έργου με την αυστηρή καλλιτεχνική απαίτηση».