«ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΚΙΝΗΘΟΥΜΕ ΧΩΡΙΣ ΕΣΕΝΑ.
/ ΕΙΜΑΣΤΕ ΤΑ ΠΙΟΝΙΑ ΣΟΥ,/ ΔΙΔΑΞΕ ΜΑΣ ΝΑ ΠΑΙΖΟΥΜΕ,
ΘΕΪΚΗ ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΣΚΑΚΙΟΥ,/ ΚΑΙ ΦΡΟΝΤΙΣΕ
ΜΑΣ ΜΕ ΤΕΤΟΙΟΝ ΤΡΟΠΟ/ ΩΣ ΤΟΝ ΜΕΓΑ
ΒΑΣΙΛΕΑ/ ΕΙΘΕ ΟΛΟΙ ΝΑ ΦΤΑΣΟΥΜΕ»
Είναι μία από τις πιο περίεργες αλλαγές στην πορεία της ιστορίας και κανείς δεν γνωρίζει ακριβώς πώς ή πότε έγινε. Επί αιώνες στο σκάκι ο Βασιλιάς ήταν ο απόλυτος κυρίαρχος. Κάποια στιγμή η Βασίλισσα τον ξεπέρασε και έγινε το ισχυρότερο πιόνι της σκακιέρας, αυτού του επιπέδου με τα 64 ασπρόμαυρα τετράγωνα όπου δύο αντίπαλοι μονομαχούν έχοντας ο καθένας στη διάθεσή του 16 πιόνια. Η Μέριλιν Γιάλομ, διευθύντρια του τμήματος γυναικείων σπουδών στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ των ΗΠΑ και σύζυγος του γνωστού ψυχαναλυτή και συγγραφέα Ίρβιν Γιάλομ, αποφάσισε με το νέο της βιβλίο να λύσει το μυστήριο: Πώς, μεταξύ του 11ου και 15ου αιώνα, η βασίλισσα απέκτησε τόση δύναμη; Πώς, σε έναν ανδροκρατούμενο κόσμο, μπορεί να γίνει αποδεκτή μια γυναίκα τόσο ισχυρή; Η 72χρονη Γιάλομ δεν προσφέρει μια κατηγορηματική απάντηση, αλλά τρεις ιστορικές/ πολιτιστικές ενδείξεις που μας κατευθύνουν στη λύση του μυστηρίου.
Πρώτον, η λατρεία της Παρθένου Μαρίας στη μεσαιωνική Ευρώπη. Από τον 11ο αιώνα και μετά, η άμωμος σύλληψη και γέννηση του Χριστού έγινε αντικείμενο αναρίθμητων ποιημάτων, ύμνων και διηγήσεων. Με την προνομιακή μητρική
Μarilyn Υalom
Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΙΣΣΑΣ ΤΟΥ ΣΚΑΚΙΟΥ
ΜΤΦ. ΕΥΗ ΚΛΑΔΟΥΧΟΥ, ΕΚΔ. ΑΓΡΑ, 2008, ΣΕΛ. 312,
θέση, η Μαρία ως Βασίλισσα των Ουρανών μπορούσε να μεσολαβήσει στον Κύριο ή να κάνει θαύματα και η ίδια. Τον 11ο και 12ο αιώνα όταν η Βασίλισσα απώθησε τον Βεζίρη από την ευρωπαϊκή σκακιέρα υπήρξαν πολλά γεγονότα που ευνοούσαν την ιδέα της γυναικείας δύναμης: η ύπαρξη των χριστιανών βασιλισσών που ήταν σύζυγοι των μοναρχών, έμπιστες σύντροφοι, σύμβουλοί τους και μητέρες των διαδόχων. Η Βασίλισσα του σκακιού φθάνει στο αποκορύφωμα της δύναμής της την περίοδο διακυβέρνησης της Ισαβέλας της Καστίλης, της πιο διάσημης Ισπανίδας βασίλισσας όλων των εποχών. Δεν ήταν έκπληξη ότι το πιόνι αυτό έγινε πιο ισχυρό πρώτα στη Νότια Ευρώπη, όπου οι γυναίκες της αριστοκρατίας είχαν περισσότερη ελευθερία και δύναμη από τις Βορειοευρωπαίες. Ευπρόσδεκτη βέβαια και η φροϋδική εξήγηση: «Ίσως υπάρχουν υποσυνείδητοι παράγοντες στον τρόπο εξέλιξης του παιχνιδιού», παρατηρεί η Γιάλομ. «Ο κόσμος δεν είναι ολοκληρωμένος χωρίς μια ισχυρή γυναικεία παρουσία…».
Μια τρίτη επίδραση ήταν ο θαυμασμός της ρομαντικής αγάπης, που μέσα από τους τροβαδούρους της Νότιας Γαλλίας εξαπλώθηκε σε όλες τις αυλές της Ευρώπης. Το σκάκι επέτρεπε στα δύο φύλα να συναντιούνται επί ίσοις όροις και μερικές φορές λειτουργούσε ως προκάλυμμα κάποιου ειδυλλίου.
Με το βιβλίο αυτό, το μυστήριο της παντοδύναμης βασίλισσας έχει απλώς φωτιστεί. Η περιπλοκότητα του σκακιού μάς δίνει την εντύπωση ότι το σκάκι είναι αντανάκλαση του κόσμου μας. Υπάρχουν αμέτρητες παραλλαγές παρτίδων- κάποιοι τις υπολογίζουν ως 10 στην 115η δύναμη. «Σχεδόν τόσο κοντά στο άπειρο όσο μπορεί να φθάσει και η ανθρώπινη κοινωνία». Σχεδόν τόσο κοντά στην παντοδυναμία όσο μπορεί να φθάσει η Βασίλισσα του σκακιού…
