Στο τέλος, εκείνος μένει μόνος

ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΔΥΟ ΝΕΟΥΣ ΠΟΥ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ,
ΞΕ-ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ, ΧΑΝΟΝΤΑΙ. ΕΝΑ ΑΦΗΓΗΜΑΜΠΟΝΣΑΪ.
ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΜΑΣ ΔΙΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ
ΑΡΧΗ: «ΕΚΕΙΝΗ ΠΕΘΑΙΝΕΙ ΚΙ ΕΚΕΙΝΟΣ ΜΕΝΕΙ
ΜΟΝΟΣ. (…) ΤΑ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΕΙΝΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ».
ΟΜΩΣ ΟΙ ΛΙΓΕΣ ΛΕΞΕΙΣ ΔΕΝ ΣΥΝΕΠΑΓΟΝΤΑΙ
ΑΥΤΟΜΑΤΩΣ ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΕΡΟ ΛΟΓΟ
Yπάρχουν τα μυθιστορήματα- ποταμοί. Πολυσέλιδα, πολυπρόσωπα, διασχίζουν τον χώρο και τον χρόνο. Εύογκα, στιβαρά. Κάποιες φορές φλύαρα, χωρίς αφηγηματικό μοντάζ. Υπάρχουν και οι ολιγοσέλιδες μικροτεχνίες. Κατασκευάζονται με τον τρόπο των μπιζού. Μοιάζουν με «περιλήψεις μυθιστορήματος». Λίγες λέξεις, κόμπακτ αφήγηση. Όμως η άσαρκη φράση δεν συνεπάγεται αυτομάτως δραστικότερο λόγο. Η τέχνη δεν είναι μόνο θέμα τεχνικής.

Ο Αλεχάντρο Σάμπρα είναι 33 χρόνων. Γεννήθηκε στο Σαντιάγο της Χιλής. Διδάσκει λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο Ντιέγκο Πορτάλες. Το Μπονσάι είναι το πρώτο του μυθιστόρημα. Προηγήθηκαν δύο ποιητικές συλλογές. Στην ερώτηση «πείτε μου έναν σημαντικό σύγχρονο Χιλιανό συγγραφέα», οι άνθρωποι του βιβλίου στη Χιλή αναφέρουν το όνομά του. Ο Σάμπρα θεωρείται εκπρόσωπος μιας νέας γενιάς Χιλιανών συγγραφέων, η οποία πειραματίζεται περισσότερο από τις προηγούμενες. «Γράφουμε λες και το μυθιστόρημα είναι η μακρινή ηχώ από ένα πατικωμένο ποίημα», σχολιάζει ο Σάμπρα.

Το Μπονσάι αφηγείται μια κοινότοπη ιστορία. Στην πρώτη παράγραφο δηλώνεται το θέμα και το τέλος της, για να μείνει στη συνέχεια χώρος στη λογοτεχνία: «Στο τέλος εκείνη πεθαίνει κι εκείνος μένει μόνος, αν και στην πραγματικότητα είχε μείνει μόνος πολλά χρόνια πριν πεθάνει εκείνη, η Εμίλια. Ας πούμε πως εκείνη λέγεται ή λεγόταν Εμίλια και πως εκείνος λέγεται, λεγόταν κι εξακολουθεί να λέγεται Χούλιο. Χούλιο κι Εμίλια. Στο τέλος η Εμίλια πεθαίνει και ο Χούλιο δεν πεθαίνει. Τα υπόλοιπα είναι λογοτεχνία».

Ύστερα από αυτήν την προεξαγγελτική παράθεση του αφηγητή, περιγράφεται το πρώτο κρεβάτι του Χούλιο με την Εμίλια. Η τυχαιότητα της συνεύρεσης. Ο τρόπος που κόλλησαν τα σώματα, όχι λόγω κεραυνόπληκτου έρωτα, αλλά λόγω εύπλαστης και ολιγαρκούς νεότητας. Η σχέση σοβαρεύει. Τη μαστίζουν αλήθειες, προσωπικές αποκαλύψεις,

Αlejandro Ζambra

ΜΠΟΝΣΑΙ

ΜΤΦ. ΕΦΗ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ ΕΚΔ. ΠΑΤΑΚΗ, 2008 ΣΕΛ. 102

συνενοχή. Και τότε, λέγεται το πρώτο ψέμα. Είναι αμιγώς λογοτεχνικό, ένα αναγνωστικό ψέμα: Ο Χούλιο λέει στην Εμίλια ότι έχει διαβάσει Μαρσέλ Προυστ. Και τους έξι τόμους του μυθιστορήματος Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο. Η Εμίλια συναινεί. Κι αυτή το διάβασε, λέει. Ψέματα. Σεξουαλικά παιχνίδια
Τα σεξουαλικά παιχνίδια του ζεύγους έχουν αναγνωστικές εκτροπές. Πριν τη συνεύρεση, διαβάζουν μυθιστορήματα και παίρνουν φωτιά. Διαβάζουν, για παράδειγμα, Μαντάμ Μποβαρύ. Και μετά, «πηδιούνται σαν την Έμμα». Μάλιστα, είναι βέβαιοι πως «η Έμμα πηδιόταν ασυνήθιστα καλά». Ο κόμπος εμφανίζεται, όταν έρχεται η ώρα να διαβάσουν στην κρεβατοκάμαρά τους Προυστ.

Η παιδική φίλη της Εμίλια, η Αννίτα, δεν συμπαθεί τον Χούλιο. Κάποια στιγμή το ζευγάρι χωρίζει. Η Εμίλια αλλάζει ήπειρο, ο Χούλιο μένει στη χώρα. Άνεργος, αναζητεί δουλειά. Έρχεται σ΄ επαφή με έναν μυθιστοριογράφο, τον Γκασμούρι. Σκέφτεται να γίνει γραμματέας του. Να μεταγράψει ηλεκτρονικά το καινούργιο, χειρόγραφο μυθιστόρημα του συγγραφέα. Όμως η συνεργασία δεν ευοδώνεται. Ο Χούλιο δεν αποκαλύπτει την αποτυχία. Περνά τις μέρες του γράφοντας χειρόγραφα και μεταγράφοντάς τα. Συγγράφει ένα μυθιστόρημα-μπονσάι. Η παιδική φίλη της Εμίλια την επισκέπτεται στη Βαρκελώνη. Η Εμίλια ζει εκεί μια καταθλιπτική ζωή. Αυτοκτονεί. Καιρό μετά, ο Χούλιο πληροφορείται τυχαία το συμβάν από τον πρώην άντρα της παιδικής της φίλης.

Η αφήγηση δεν υφαίνεται γύρω από συνταρακτικά περιστατικά. Ούτε η εσωτερική ζωή των ηρώων είναι ταραχώδης. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί τα υλικά του εσωστρεφούς, μαζεμένου βίου του Χούλιο, ο οποίος βυθίζεται στη δίνη της ανάγνωσης και της συγγραφής. Εντέλει, κατασκευάζει ένα μυθιστόρημα-μπονσάι, ακριβώς όπως προαναγγέλλει ο τίτλος του βιβλίου.

Ο Χούλιο και η Εμίλια. Η Εμίλια και η Ανίτα. Η Αννίτα και ο άντρας της. Ο Χούλιο και ο Γκασμούρι. Η «όχι εντελώς πουτάνα» Ισιδώρα. Οι προηγούμενες σχέσεις της Εμίλια. Ο Τσέχωφ, ο Κάφκα, ο Προυστ.

Μια περιδίνηση σε πρόσωπα, σχέσεις, αναγνώσματα.