Ο πόνος του ανέφικτου

Ο ΠΟΛΥΣΥΖΗΤΗΜΕΝΟΣ ΜΑΡΤΙΝ ΒΑΛΖΕΡ
ΑΝΑΤΕΜΝΕΙ ΤΟΝ ΕΡΩΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ
ΗΛΙΚΙΑΣ. Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΕΥΤΑΞΙΑ ΣΥΓΚΡΟΥΕΤΑΙ
ΜΕ ΤΗΝ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ, Η ΣΑΡΚΑ
ΜΕ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ, ΤΟ ΠΑΡΑΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΓΗΡΑΣ
ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΑΙΩΝΙΟΤΗΤΑΣ
Σ΄ ΕΝΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΤΗΜΕΝΟ
ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΟΠΟΥ ΚΥΡΙΑΡΧΕΙ Η ΕΝΑΓΩΝΙΑ
ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ. ΡΟΘ ΚΑΙ
ΚΟΥΤΣΙ Σ΄ ΕΝΙΑΙΑ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ; ΝΑΙ,Σ ΑΛΛΑ
ΙΣΩΣ ΚΑΙ ΚΑΤΙ ΠΑΡΑΠΑΝΩ
Στη Βιογραφία του Έρωτα (Καστανιώτης 2004) ο Μάρτιν Βάλζερ είχε ασχοληθεί επισταμένως με το δισυπόστατο της ανθρώπινης ταυτότητας. Η ηρωίδα του μυθιστορήματος διχαζόταν μεταξύ δύο ετερόκλητων υπαρξιακών πεδίων: της ασφάλειας δίπλα στον σύζυγό της και ενός ανατρεπτικού ερωτικού παιχνιδιού, όπου η αναζήτηση εραστών μέσω αγγελιών θα οδηγούσε αναπόφευκτα στη ματαίωση. Έναν ανάλογο δυϊσμό ζούμε και στη Στιγμή του Έρωτα. Ο κεντρικός ήρωας, ο Γκότλιμπ, εξηντάχρονος και βάλε, παραιτημένος απ΄ την καριέρα του, συντηρούμενος από τη σύζυγό του κάπου στις παρυφές του Μέλανα Δρυμού και συμβιβασμένος με τον κόσμο, δέχεται την εισβολή μιας υποψήφιας διδάκτορος από την άλλη μεριά του Ατλαντικού και αποδέχεται την πρόκληση του πάθους, του έρωτα, εντέλει της φύσης (μας). Η οικογενειακή ευταξία θα συγκρουστεί με την περιπέτεια, η αποδοχή της μετριότητας με την πραγμάτωση ενός φιλόδοξου έργου, η σάρκα με το πνεύμα, το μέλλον με το παρελθόν, το γήρας με την υπόσχεση της αιωνιότητας, σ΄ ένα αριστοτεχνικά στημένο παιχνίδι, μέχρι τελικής πτώσεως. Ή μήπως όχι;

Μartin Walser

Η ΣΤΙΓΜΗ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ

ΜΤΦ. ΗΛΙΑΣ ΤΣΙΡΙΓΚΑΚΗΣ ΕΚΔ. ΕΣΤΙΑ, 2008, ΣΕΛ. 291, ΤΙΜΗ: 17 ΕΥΡΩ

Η σύγκρουση
Ο ογδοντάχρονος πλέον και πολυσυζητημένος Μάρτιν Βάλζερ, που είχε έρθει σε ευθεία σύγκρουση με το κατεστημένο της ευρωπαϊκής διανόησης κυρίως με αφορμή το βιβλίο του Θάνατος ενός Κριτικού (Εστία), σ΄ αυτό το τελευταίο του μυθιστόρημα υμνεί την καθημερινότητα, γοητεύεται από τη μετριότητα, αλλά δεν διστάζει να ερευνήσει τα όρια της ανθρώπινης κατάστασης. Ο Γκότλιμπ δεν αντιμετωπίζει ιδιαίτερα προβλήματα στη ζωή του. Ο γάμος του κυλάει ομαλά, έχει τέσσερις κόρες, δεν αντιμετωπίζει οικονομικά προβλήματα, αγαπάει τη γυναίκα του αρνούμενος να δει τα ίχνη των γηρατειών πάνω της και μάλιστα διατηρεί μαζί της στοιχεία ερωτικής ζωής. Ο Γκότλιμπ ζει σ΄ ένα επιχρυσωμένο κλουβί ευρωπαϊκής ευμάρειας, έχει σκάφος, καλό σπίτι, γεύεται τα αγαθά του φυσικού περιβάλλοντος της Μπόντενζεε και αρκείται στο να εκτελεί τα άλλοτε γυναικεία καθήκοντα του νοικοκυριού. Για λόγους όχι σαφείς- που πάντως ο συγγραφέας μάς επιτρέπει να τους υποθέσουμε- έχει αποσυρθεί από την αρένα μιας κτηματομεσιτικής επιχείρησης την οποία έχει αναλάβει η σύζυγός του Άννα, σε μια αναστροφή των παραδοσιακών ρόλων. Θεωρεί τον εαυτό του ασήμαντο, αρνείται να ανταγωνιστεί τους άρρενες ομοτέχνους του που κερδίζουν εκατομμύρια μέσω των αγοραπωλησιών γης, ενώ έχει προ πολλού αποσυρθεί και από την αγαπημένη του ερασιτεχνική ερευνητική ενασχόληση: την συγγραφή κειμένων για τον Ντε Λα Μετρί (1709-1751), τον πρωϊμότερο από τους υλιστές διαφωτιστές και προπομπό της θεωρίας ότι τα ψυχοπαθολογικά φαινόμενα μπορούν να αναχθούν σε φυσικοχημικές παραμέτρους ή σε οργανικές αλλοιώσεις του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος. Στον καιρό του ο Ντε Λα Μετρί είχε προκαλέσει σάλο με το έργο του, κάνοντας πολεμίους του το εκκλησιαστικό κατεστημένο αλλά και τον Ντιντερό και τον Λέσσινγκ, κυρίως με το βιβλίο του Ηomme Μachine όπου αποθεώνει τις αισθήσεις, την αθεΐα και την επιδίωξη της ευτυχίας. Τον εμπειριστή και ηδονιστή αυτόν φιλόσοφο ο ήρωάς μας λοιπόν τον έχει εγκαταλείψει προ πολλού, αφού έχει δημοσιεύσει σειρά μελετών για το έργο του με διάφορα ψευδώνυμα.