Φαινόμενα

«…πού έδυ σου το κάλλος;»

Ποια ιδέα του αθλητισμού συζητάμε, όταν διαπιστώνεται με κάθε αποκάλυψη περί ντόπινγκ ότι το πρόβλημα δεν είναι η χρήση ουσιών εν γένει, αλλά εκείνων που δεν ανιχνεύονται
Oι αποκαλύψεις για την ντόπα των αθλητών ακολουθούμενες πάντοτε από τις ίδιες αντιδράσεις αιφνίδιας «έκπληξης» τείνουν να γίνουν θέαμα παραδοσιακό συνδεδεμένο με την τέλεση των Ολυμπιακών, κάτι σαν την Αφή της Φλόγας. Άλλωστε οι εν λόγω αποκαλύψεις περί ντοπαρίσματος Ελλήνων αθλητών έρχονται αμέσως μετά την εν λόγω κιτσάτη τελετή απομίμησης αρχαιοελληνικής τάχα τελετής, ήτοι αμέσως μετά την έξαρση εθνικής υπερηφάνειας για την ανά τετραετία απόδειξη ότι παραμένουμε το λίκνο ενός λαμπρού πολιτισμού, οπότε και μεταλαμπαδεύουμε συμβολικώς τη «φλόγα» των πανάρχαιων και αναλλοίωτων στον χρόνο υψηλών αξιών μας.

Κατόπιν αναλαμβάνει το τηλεοπτικό ριάλιτι να δείξει ποιες είναι οι πραγματικές αξίες της εποχής, για να μη γελιόμαστε (άλλο αν το επιθυμούμε και επιλέγουμε μονίμως την πλάνη).

Ήταν πριν από τέσσερα χρόνια, παραμονή της έναρξης της ολυμπιακής εμποροπανηγύρεως (της οποίας το κλέος ενίσχυε, υποτίθεται, η διεξαγωγή της στη χώρα καταγωγής της), όταν η είδηση ότι αναζητούνταν για έλεγχο ντόπας οι δύο από τους πλέον σημαντικούς δρομείς μας, στους οποίους είχε επενδυθεί μέγιστη εθνική προσμονή για χρυσό μετάλλιο, ενεργοποίησε τους μηχανισμούς του θεαματικού ριάλιτι αυτομαστιγώματος. Με την ίδια μέθοδο της εθνικής «θλιβερής έκπληξης» άρχισε και πάλι η τηλεδιερεύνηση για την είδηση ότι 11 αρσιβαρίστες της «dream team» βρέθηκαν με απαγορευμένες ουσίες στον οργανισμό τους.

Ομάδα του ονείρου, όπως ορθώς οι Αμερικανοί χαρακτηρίζουν τις ομάδες που προσφέρουν το απόλυτο όνειρο του οικονομικού μας συστήματος, τη νίκη, η ομάδα της άρσης βαρών ήταν η πρώτη που ανταποκρίθηκε στη νεοελληνική φαντασίωση της ανάκτησης του εθνικού κλέους στους στίβους. Και αίφνης, το πλήγμα ξαναερεθίζει το εθνικό τραύμα, την ταπείνωση. Ωστόσο η υπόθεση του ντόπινγκ είναι μια ολόκληρη νέα «φιλοσοφία» όχι περί νίκης αλλά περί σουξέ και συνδέεται με μια κολοσσιαία βιομηχανία, αυτή του «αθλητισμού», με το σύστημα μάρκετινγκ και όλο αυτό που περιβάλλει την «αθλητική» υπόθεση και αντανακλά τα χειρότερα ελαττώματα του σύγχρονου πολιτισμού, καθώς έχει αναγορεύσει την «επίδοση» σε ιδανική αξία, ανεξαρτήτως της διαδρομής έως αυτήν. Πρόκειται για τη φιλοσοφία των αποσπασματικών «θριαμβευτικών στιγμών»και όσο πιο αποσπασματικών τόσο πιο θριαμβευτικών- ως προπέτασμα της μιζέριας του σύγχρονου ανθρώπου και όχι ως διαδικασία εξόδου από αυτήν.

Η μόνη γνώση που μας προσέφερε η υπόθεση της ανίχνευσης απαγορευμένων ουσιών στους δύο μεγάλους δρομείς μας Κεντέρη και Θάνου πριν από τέσσερα χρόνια, ήταν ότι πρωταθλητισμός χωρίς ουσίες δεν γίνεται. Ωστόσο η αποκάλυψη σήμανε την καταστροφή της καριέρας και των δύο, όπως και όλων των μεγάλων αθλητών που κατά καιρούς έχει διαπιστωθεί ότι κάνουν χρήση των ουσιών που μετατρέπουν τα σώματά τους σε απόλυτα σύμβολα της δύναμης του οικονομικού μας συστήματος.


Απαγόρευση στη «θέα», όχι στη χρήση

Οι αποκαλύψεις περί ντοπαρίσματος μας φέρνουν στον νου πάντοτε τον Πεσόα που τα έχει πει όλα σε μία φράση: οι αρχαίοι Έλληνες ήταν πρώτοι στον αθλητισμό γιατί ήταν πρώτοι στη φιλοσοφία, στην τέχνη, στο θέατρο, εμείς θέλουμε να είμαστε πρώτοι στον αθλητισμό γιατί δεν μπορούμε να είμαστε πρώτοι πουθενά αλλού.

Γι΄ αυτό κοιτάμε μόνο το βάθρο και ουδόλως μας απασχολεί η διαδρομή μέχρι εκεί. Να μην ξέρουμε, να μη βλέπουμε. Ως εκ τούτου όσοι καταδικάζονται για ντόπινγκ, στην πραγματικότητα δεν καταγγέλλονται γιατί παίρνουν ουσίες αλλά γιατί επέτρεψαν τη θέα στην απαγορευμένη περιοχή του σύγχρονου αθλητισμού. Αυτό που ενδιαφέρει είναι ότι «πιάστηκαν στα πράσα» και όχι ότι κάνουν χρήση ουσιών. Γιατί το βέβαιο είναι ότι κάνουν.

Από τη στιγμή που υπάρχει κατάλογος απαγορευμένων, άρα και κατάλογος επιτρεπτών ουσιών, σημαίνει ότι η μάχη για «καθαρό αθλητισμό» δίνεται για την εξεύρεση ουσιών που δεν ανιχνεύονται και όχι για την απαγόρευσή τους. Δίνεται εντέλει στον τομέα της βιομηχανίας και όχι της ιδέας του αθλητισμού, στο μάρκετινγκ και όχι στο άθλημα.