Σχισμές και Τέρατα

«ΟΙ ΦΕΜΙΝΙΣΤΡΙΕΣ ΘΑ ΗΘΕΛΑΝ ΝΑ ΠΩ: ΑΔΕΛΦΕΣ ΜΟΥ,
ΘΑ ΠΑΡΑΣΤΑΘΩ ΣΤΟΝ ΑΓΩΝΑ ΣΑΣ. ΘΑ ΜΕΙΝΩ ΠΛΑΪ ΣΑΣ,
ΜΕΧΡΙ ΤΗ ΣΤΙΓΜΗ ΠΟΥ ΟΛΑ ΤΑ ΤΕΡΑΤΑ, ΟΙ ΑΝΤΡΕΣ, ΔΕΝ
ΘΑ ΥΠΑΡΧΟΥΝ». ΤΑΔΕ ΕΦΗ ΝΤΟΡΙΣ ΛΕΣΙΝΓΚ ΣΕ ΜΙΑ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ,
ΤΟ 1982. ΤΟ 2007 Η ΟΓΔΟΝΤΑΕΝΝΙΑΧΡΟΝΗ
ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΤΙΜΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΠΕΛ. ΤΗΝ ΙΔΙΑ
ΧΡΟΝΙΑ, ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ ΤΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ «Η ΣΧΙΣΜΗ».
ΘΕΜΑ: ΜΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ, ΠΟΥ
ΞΑΦΝΙΚΑ ΑΡΧΙΣΕ ΝΑ ΓΕΝΝΑ «ΤΕΡΑΤΑ», ΔΗΛΑΔΗ ΑΝΤΡΕΣ.
Φανταστείτε μια κοινωνία γυναικών. Αμφίβια θηλυκά ζουν τη ζωή τους σε βραχώδεις σπηλιές. Ξαφνικά, κάποια γεννά το πρώτο «τέρας». Με γεννητικά όργανα που προεξέχουν. Ένα λεχούδι φανερά διαφορετικό. Οι άντρες εισβάλλουν στον μακάριο γυναικείο κόσμο. Και μαζί μ΄ αυτούς, εισβάλλουν ο ιστορικός χρόνος, οι έριδες, η πανίσχυρη σαρκική επιθυμία.

Η Ντόρις Λέσινγκ γεννήθηκε στην Περσία το 1919 από Βρετανούς γονείς. Από τα πέντε ώς τα τριάντα της χρόνια έζησε στη Ζιμπάμπουε. Τριάντα ενός ετών επέστρεψε στη Βρετανία και εξέδωσε το πρώτο της μυθιστόρημα, που την έκανε αμέσως γνωστή σε Ευρώπη και ΗΠΑ. Έχει εκδώσει περίπου πενήντα βιβλία. Έχει κερδίσει την παγκόσμια αποδοχή, η οποία σφραγίστηκε με την απονομή του βραβείου Νομπέλ το 2007. Μαζί με την συνομή- λική της Γκόρντιμερ, ανήκει στις μεγάλες κυρίες της σύγχρονης αγγλόφωνης πεζογραφίας. Τα βιβλία της υπονομεύουν τις ταξινομήσεις. Η Λέσινγκ δεν είναι γραμματολογικά υπάκουη. Ατακτεί και ανατρέπει τα κουτάκια.

Η Σχισμή εκδόθηκε το 2007 και μεταφράστηκε στα ελληνικά το 2008. Στην αρχή του βιβλίου, η Λέσινγκ σημειώνει τη μυθοποιητική αφετηρία της: «Πρόσφατο επιστημονικό άρθρο ανέφερε ότι ο πρώτος πρώτος άνθρωπος πάνω στη γη ήταν πιθανότατα γένους θηλυκού και ότι τα αρσενικά εμφανίστηκαν αργότερα, λες κι επρόκειτο για υστερόχρονη σκέψη του σύμπαντος (…)». Αυτή η πληροφορία «πυροδότησε ιδέες και έπειτα εκείνον τον στροβιλισμό της φαντασίας»: Σε μια σχεδόν υδρόβια και παρθενογενετική κοινωνία γυναικών γεννιούνται τα πρώτα αγόρια. Οι «Σχισμές» αλαλιάζουν. Φέρονται βάναυσα στα νεογέννητα. Αετοί τα σώζουν και τα μεταφέρουν σε ασφαλές μέρος.

Εκεί, σιγά σιγά, σχηματίζεται μια κοινωνία αντρών. Τα δύο φύλα ζουν χωριστά, μέχρι που οι πρώτες γυναίκες, η Φέξη και η Άστρη, επισκέπτονται το βασίλειο των αντρών. Αποτέλεσμα; Σεξ.

Η αφήγηση της ιστορίας παρουσιάζεται διαμεσολαβημένη από έναν ανώνυμο Ρωμαίο ιστορικό της εποχής του Νέρωνα. Ο γέρων πατρίκιος μελετά σκονισμένες και δυσπρόσιτες πηγές, για να προσεγγίσει το θέμα του. Παντρεμένος με μια νεαρότατη καλλονή, πατέρας δύο παιδιών, τα οποία του χάρισε η αξιέραστη σύζυγος, πριν εξαφανιστεί σε πάνδημα όργια, ο αφηγητής προσπαθεί να αποκαταστήσει, με όλες τις ασυνέπειες και τις παλινδρομήσεις που συνεπάγεται το εγχείρημα, μέσα από καταγεγραμμένες αφηγήσεις και αρχαίες μνήμες, την ιστορία του. Και να την εννοήσει, μέσα από τη ζωή του.

Έτσι, λοιπόν, αναδιηγείται τη μακάρια ζωή των «Σχισμών», τις πρώτες ταραχές που ξεσπούν με τις Γηραιές Θηλυκές, όταν η Άστρη και η Φέξη αρχίζουν να επισκέπτονται και να υπερασπίζονται τα «Τέρατα», την κοινή ζωή Σχισμών και Τεράτων, τον «Θόρυβο» (ανεμοστρόβιλο) που ξεσπά και καταστρέφει τα πάντα, την εξερεύνηση που επιχειρεί ο μεταγενέστερος Χόρσα σε σύγκρουση με τη Μαρόνα, η οποία προσπαθεί να τον ανακόψει.

Doris Lessing

Η ΣΧΙΣΜΗ

ΜΤΦ: ΤΟΝΙΑ ΚΟΒΑΛΕΝΚΟ, ΕΚΔ: ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ, 2008, ΣΕΛ: 264