Οι γενιές των τριαντάρηδων

Δυστυχώς την αντικειμενική οργανωτική αδυναμία των φιλόλογων νεοελληνιστών να φέρουν εις πέρας ένα εγχείρημα αυτού του είδους υποδηλώνει η, μάλλον πικρή, ιστορία της σύνταξης του Λεξικού: το έργο κατ΄ αρχάς ξεκίνησε με υπεύθυνους σύνταξης επί τετραετία (1988-1991) τρεις πανεπιστημιακούς φιλολόγους (Μιχάλης Μερακλής, Κάρολος Μητσάκης και Βάλτερ Πούχνερ)· στη συνέχεια όμως, για πέντε χρόνια (1992-1996) τη σύνταξη ανέλαβε μόνος του ο αναγνωρισμένος κριτικός λογοτεχνίας Αλέξης Ζήρας· εντέλει η σύνταξη πέρασε επί σχεδόν μία δεκαετία (1997-2007) στα χέρια της ακάματα εργατικής, πολύ ικανής αλλά μοιραία άπειρης, νεαρής φιλολόγου Λαμπρινής Κουζέλη, η οποία και κατόρθωσε να ολοκληρώσει το Λεξικό εργαζόμενη αποκλειστικά στη σύνταξή του. Από την προσεκτική θεώρηση του Λεξικού γίνεται φανερό ότι η εν λόγω ολοκλήρωση, όπως και η αναθεώρηση των παλαιότερων λημμάτων, με συντονίστρια την Κουζέλη, επιτεύχθηκαν χάρη στις φιλολογικές γενιές των σαραντάρηδων και των τριαντάρηδων. Π.χ., το κύρος του Λεξικού όσον αφορά το υλικό που αναφέρεται στους παλαιότερους αιώνες της νεοελληνικής λογοτεχνίας ενίσχυσε σημαντικά, αν δεν έσωσε, η εξειδικευμένη σε αυτή την περίοδο νεοελληνίστρια Τίνα Λεντάρη, συντάκτρια των σχετικών λημμάτων στα τελευταία μόλις χρόνια της υλοποίησης του έργου. Όπως όμως και αν συνέβησαν τα πράγματα, το Λεξικό είναι πλέον γεγονός που αλλάζει τα δεδομένα, καθώς ενέχει την πρώτη συλλογική ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας, τουλάχιστον από τη σκοπιά της συγκεντρωτικής καταγραφής του υλικού της. Όλες οι υπάρχουσες ιστορίες της λογοτεχνίας μας μπορεί να διαθέτουν ακόμη το «χάρισμα» της προσωποπαγούς και συνθετικής θεώρησης του λογοτεχνικού φαινομένου, ωστόσο ως πηγές άντλησης στοιχείων ακυρώνονται μπροστά στον πλούτο, τον όγκο και την ακρίβεια των πληροφοριών αυτού του αποθησαυριστικού «τέρατος» των 2.500 σελίδων.