Περιοδικά

«Μ΄ ενδιαφέρει η φλόγα που τρώει τον άνθρωπο»

Τους είχε εντοπίσει ο Οδυσσέας Ελύτης εδώ και σχεδόν μισό αιώνα, στο «Άξιον Εστί»: «… Επειδή πολλοί φορούν το μελανό πουκάμισο/και άλλοι μιλούν τη γλώσσα των χοιρογρυλλίων/ και είναι οι Ωμοφάγοι και οι Άξεστοι του Νερού/ οι Σιτόφοβοι και οι Πελιδνοί και οι Νεοκόνδορες…». Έτσι, λοιπόν, σαν αντίδοτο στους «Ωμοφάγους» των ημερών, ας βουτήξουμε στο καζαντζακικό πέλαγος με οδηγό αυτή τη φορά το αφιέρωμα του εξαιρετικού περιοδικού «Κ», που επιμελήθηκε ο Αλέξης Ζήρας. Πολλά τα διαφωτιστικά κείμενα- μοιραία περιορίζομαι σε λίγα: Η Σόνια Ιλίνσκαγια μελετάει τον Νίκο Καζαντζάκη σε σχέση με τη «ρούσικη λογοτεχνία του». Ο Κ. είχε επισκεφθεί τη δεκαετία του 1920 τρεις φορές τη σοβιετική Ρωσία. Εντυπωσιάστηκε, συγκινήθηκε, επηρεάστηκε και ύστερα από το ταξίδι του στη Σιβηρία (1929) γράφει στον Παντελή Πρεβελάκη: «Τώρα καθαρά καταλαβαίνω τούτο: αυτό που μ΄ ενδιαφέρει δεν είναι ο άνθρωπος, δεν είναι η γης, δεν είναι ο ουρανός· μα η φλόγα που τρώει τον άνθρωπο, τη γης και τον ουρανό. Αυτή τη φλόγα πρέπει να συλλάβω να τη διατυπώσω…». Θα πρότεινα ακόμα να διαβαστεί απαραίτητα το κριτικό μελέτημα του Αλέξη Ζήρα «Μάσκες, μεταμφιέσεις και μετενσαρκώσεις στον Καζαντζάκη», μια διεισδυτική ματιά στο σύμπαν του μεγάλου Κρητικού.

Το περιοδικό αφιερώνει επίσης πολλές σελίδες στον ποιητή και κριτικό θεάτρου Νάσο Νικόπουλο (1926-1991). Στις πρώτες σελίδες του περιοδικού διαβάστε το θαυμάσιο ποίημα της Γιολάντας Πέγκλη «Η καλοσύνη των ξένων».

ΖΩΗ-ΘΑΝΑΤΟΣ. Όλα δείχνουν πως το «Οροπέδιο» που έχει έδρα τη Νεμούτα Φολόης της Ηλείας ακολουθεί την παράδοση των καλών λογοτεχνικών περιοδικών της περιοχής. Τα τέσσερα τεύχη που έχουν τυπωθεί, πιστοποιούν μιαν ανοδική πορεία και στην εμφάνιση και στο περιεχόμενο. Από το τελευταίο τεύχος, θα προσπεράσω το εξαιρετικό αφιέρωμα στον πολύ καλό ποιητή Τάσο Γαλάτη (γενν. 1937) και θα σταθώ σε μια συζήτηση που με συνεπήρε. Έγινε πριν από αρκετό καιρό στο Λύκειο της Σχολής Ι. Μ. Παναγιωτόπουλου μεταξύ μαθητών της Α΄ και Β΄ Τάξης και της συγγραφέως Ζυράννας Ζατέλη, με συντονιστή τον διευθυντή Στάθη Κουτσούνη. Το σημειώνω τόσο για τις απρόσμενες ερωτήσεις των μαθητών όσο και για τις ανεπιτήδευτες απαντήσεις της Ζατέλη. Κι όταν ένας μαθητής θα ρωτήσει για την «άσχημη όψη των πραγμάτων» που χαρακτηρίζουν τα γραπτά της, αυτή θα απαντήσει:

«Κοιτάξτε, ο θάνατος είναι η αναφαίρετη οδύνη του ανθρώπου, και ο άνθρωπος είναι το μόνο ον, απ΄ ό,τι γνωρίζουμε τουλάχιστον, που έχει συνείδηση, έχει επίγνωση του θανάτου του. Και τα ζώα έχουν επίγνωση του κινδύνου, αλλά ο άνθρωπος γεννιέται με τη βεβαιότητα ότι θα πεθάνει, το αντιλαμβάνεται αυτό λίγο- πολύ μετά την παιδική ηλικία. Αν δεν υπήρχε αυτό το πράγμα, νομίζω ότι δε θα είχαμε ούτε φιλοσοφία ούτε τέχνη ούτε τίποτε, αν δεν υπήρχε ο θάνατος. Δηλαδή, κατά κάποιον τρόπο πιστεύω ό,τι είπε ο Νίτσε, ότι σημαντική δεν είναι η αιώνια ζωή, είναι η αιώνια ζωντάνια. Εγώ πιστεύω λοιπόν ότι ο θάνατος υποθάλπει αυτή τη ζωντάνια, είτε με το να μας κάνει να αναρωτιόμαστε γιατί να πεθαίνουμε, γιατί να είμαστε έτσι, είτε με το να μας παρακινεί να ερωτευόμαστε, να αγαπάμε, να θέλουμε, να επιθυμούμε. Επειδή ξέρουμε ότι κάποια στιγμή όλα αυτά θα τελειώσουνε, μας κρατάει σε μια εγρήγορση αυτή η γνώση, η πικρή γνώση του θανάτου». Γερά κότσια και «θεία απλότητα» από τη Ζατέλη που μιλάει σε δεκαπεντάχρονα παιδιά.

ΣΙΝΕΜΑ. Αξιοπρόσεκτη, από πολλές απόψεις, η διμηνιαία έκδοση του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου «μοτέρ» και εξαιρετική ιδέα να συστήσει με συνεντεύξεις έντεκα νέους σκηνοθέτες που ετοιμάζουν φέτος την πρώτη τους μεγάλου μήκους ταινία: Αλέξης Αλεξίου, Κλεάνθης Δανόπουλος, Έκτορας Λυγίζος, Βαγγέλης Μαδεράκης, Μαργαρίτα Μαντά, Βαρδής Μαρινάκης, Άρης Μπαφαλούκας, Χρήστος Νικολέρης, Γιάννης Σακαρίδης, Σύλλας Τζουμέρκας, Ανέστης Χαραλαμπίδης. Και μια πρωτοποριακή και κοινωνικά ευαίσθητη χειρονομία: Το περιοδικό τύπωσε στο τέλος του τεύχους σελίδες σε γραφή Βraille.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

«Κ»: Σόλωνος 133, Αθήνα- 106 77. Τηλ. 210-3806.305.

«Οροπέδιο»: Δημ. Κανελλόπουλος, Καστοριάς 10, Αθήνα- 173 42, τηλ. 210-9915.043.

«μοτέρ»: Πανεπιστημίου 10, Αθήνα- 106 71, τηλ.
210-3678.500.