ΤΟ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

Απ΄ όλους τους υποτρόφους του 1945, η Μιμίκα Κρανάκη ήταν αυτή που από την αρχή προσπάθησε να καταγράψει και να αναλογιστεί αυτήν την εμπειρία σε όλες της τις διαστάσεις. Γι΄ αυτήν η φυγή της από την Ελλάδα με το Ματαρόα δεν γράφεται μια και καλή· ξανα-γράφεται όλα αυτά τα χρόνια, πεισματικά και βασανιστικά. Το συγκινητικό «Journal d΄ exil» που δημοσιεύθηκε το 1950 είναι μόνο μία από τις πολλές φορές που έχει προσπαθήσει να μιλήσει γι΄ αυτήν την ιστορία- ακόμα και η μετάφρασή του πενήντα τόσα χρόνια μετά, με τις μικρές της αλλαγές, προσθέτει κι αυτή μια ακόμα ψηφίδα. Από τα κατά καιρούς γραπτά της κατανοεί κανείς ότι η Κρανάκη βλέπει την ανασύνθεση της εμπειρίας της στο Ματαρόα ως μιαν άσκηση αυτογνωσίας, σε επίπεδο προσωπικό αλλά και συλλογικό. Σε μια συγκλονιστική ραδιοφωνική εκπομπή τής France Culture στα γαλλικά το 1996, είχε διηγηθεί ξανά την εμπειρία του ταξιδιού εκείνου, αλλά αυτήν τη φορά μόνο για να την πλέξει με άλλες σύγχρονες ιστορίες μετανάστευσης- συνεντεύξεις Ελλήνων εργατών στον Καναδά και την Ελβετία και Αλβανών μεταναστών στην Αθήνα.

Το Ματαρόα δεν συμβολίζει έτσι μόνο το τραύμα καθενός από όσους έφυγαν με αυτό από την Ελλάδα το 1945 ή ίσως την τραυματική εμπειρία του κάθε μέτοικου στον σύγχρονο κόσμο· γίνεται μετωνυμικά το τραύμα το συλλογικό της Ιστορίας. Τελικά, μοιάζει να λέει η Κρανάκη, η τραυματική εμπειρία δεν προκύπτει τη στιγμή που η Ιστορία εισβάλλει στη ζωή του καθενός αναποδογυρίζοντάς την. Το αντίθετο: Ιστορία είναι ακριβώς αυτό που συμβαίνει όταν το τραύμα του ενός μπερδεύεται ανεξίτηλα στο τραύμα του κάθε άλλου.

Μιμίκα Κρανάκη

«ΜΑΤΑΡΟΑ» ΣΕ ΔΥΟ ΦΩΝΕΣ

ΕΚΔ. ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΣΕΛ. 80