«Ταινίες; Σαν να πλάθω κουλούρια!»

«ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΠΟΙΟΙ ΣΚΗΝΟΘΕΤΕΣ ΠΟΥ, ΜΕ ΟΠΟΙΟ ΘΕΜΑ ΚΙ ΑΝ ΚΑΤΑΠΙΑΣΤΟΥΝ, ΠΑΝΤΑ
ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΕΙΣ ΟΤΙ ΒΛΕΠΕΙΣ ΤΑΙΝΙΑ ΤΟΥΣ». Ο ΓΟΥΝΤΙ ΑΛΕΝ ΑΝΗΚΕΙ Σ΄ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ.
ΣΤΟ ΑΝΑ ΧΕΙΡΑΣ ΒΙΒΛΙΟ, Ο ΝΕΟΫΟΡΚΕΖΟΣ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗΣ ΜΙΛΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ,
ΤΟΥΣ ΗΘΟΠΟΙΟΥΣ, ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ, ΤΗ ΖΩΗ. ΚΑΙ ΞΕΚΑΘΑΡΙΖΕΙ: «ΓΙΑ ΜΕΝΑ ΟΙ
ΤΑΙΝΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΣΑΝ ΝΑ ΠΛΑΘΩ ΚΟΥΛΟΥΡΙΑ. ΦΟΥΡΝΙΖΩ ΤΗ ΜΙΑ, ΖΥΜΩΝΩ ΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ»
O Γούντι Άλεν έχει κινηματογραφική σφραγίδα. Το γράψιμό του- και το σκηνοθετικό βλέμμα του- έχουν υπογραφή. Κι αυτό δεν οφείλεται μόνο στο γεγονός ότι οι περισσότεροι χαρακτήρες του είναι ευκατάστατοι, μορφωμένοι, νευρωτικοί Νεοϋορκέζοι. Ούτε στο γεγονός ότι έχει αποδώσει με μπρίο- και νυστέρι στο μάτι- τη μεσοαστική τάξη και τους απανταχού διανοούμενους.

Άλλωστε, στις πιο πρόσφατες ταινίες του, από το πολυσυζητημένο Μatch Ρoint και εξής, πολλές εμμονές του αναδιαμορφώθηκαν ή μεταλλάχθηκαν. Αλλά η σφραγίδα, σφραγίδα.

«Τελειώνω μια ταινία, τέλοςαντίο», λέει ο σκηνοθέτης. Δεν ασχολείται ούτε καν με την πρεμιέρα. Κι όταν του επισημαίνουν ότι ο άξονας του έργου του είναι η αιώνια κόντρα πραγματικότητας και φαντασίας, απαντά νηφάλια:

«Νομίζω τελικά ότι όλα πηγάζουν από το γεγονός ότι μισώ την πραγματικότητα. Και το κακό είναι ότι μόνο εκεί μπορεί κανείς να απολαύσει μια ωραία μπριζόλα».

Το βιβλίο Ο Γούντι Άλεν για τον Γούντι Άλεν γράφτηκε με την επιμέλεια του Στιγκ Μπιέρκμαν, ύστερα από επίμονη πρόταση, την οποία απηύθυνε επανειλημμένως ο Μπιέρκμαν στον σκηνοθέτη. Ο τόμος απαρτίζεται από μακρές συνεντεύξεις του Γούντι Άλεν. Αφορούν όλες τις ταινίες του μέχρι την έκδοση του βιβλίου, το 2002. Οι συνεντεύξεις παρουσιάζονται με τη χρονολογική σειρά εμφάνισης των αντίστοιχων ταινιών. «Πάρε τα λεφτά και τρέχα», «Μπανάνες», «Ωραίος και σέξι», «Τα πάντα γύρω από το σεξ», «Νευρικός εραστής», «Μανχάταν», «Άλις», «Μυστηριώδεις φόνοι στο Μανχάταν», «Σφαίρες πάνω από το Μπρόντγουεϊ», «Ακαταμάχητη Αφροδίτη», «Διαλύοντας το Χάρι» κ.ά.π. Η εργογραφία του Άλεν είναι τρομοκρατική. Αν περιμένατε ένα χαρίεν βιβλίο γεμάτο ευφυολογήματα και πλάκες, οι προσδοκίες σας θα διαψευστούν. Εδώ ο Γούντι Άλεν μιλά για τη δουλειά του και, παρεμπιπτόντως, για τη ζωή και την τέχνη. Ο Άλεν παρουσιάζει πώς δουλεύει με τους ηθοποιούς, πώς στήνει το σενάριο, πώς μοντάρει την ταινία αλλάζοντας τις αρχικές αποφάσεις του, πώς χορογραφεί τις σκηνές, πώς αδιαφορεί για την κριτική: «Μετά συνειδητοποίησα ότι, όσο λιγότερο έχω επίγνωση της άποψης του κόσμου απέναντι στο έργο μου, τόσο καλύτερα για μένα. Η δική μου θέση ήταν να παραμείνω προσηλωμένος στη δουλειά μου και να κάνω τις ταινίες που ήθελα να κάνω (…). Ξέρετε, η δουλειά μου είναι αυτή που έχει βαρύτητα. Όχι η επικείμενη επιτυχία ή αποτυχία, τα κέρδη και οι κριτικές. Αυτό που έχει σημασία είναι να κάνεις τη δουλειά σου καθημερινά και με αξιοπρέπεια». Αυτή η μπετοναρισμένη άποψη διατρέχει όλες τις συνεντεύξεις του Άλεν. Αν αναμένατε τσαχπινιά και διανοουμενίστικα καλλιτεχνικά credo, ο Γούντι Άλεν τραβάει το χαλί κάτω από τα πόδια σας. Αποκαλύπτεται ακαταπόνητο εργατικό μυρμήγκι. Κάνει τη μια ταινία μετά την άλλη, τίποτα δεν μπαγιατεύει στα συρτάρια του. Τελειώνει τη μια δουλειά κι αμέσως μετά πάει για την επόμενη. Ούτε έχει κανενός είδους ρίγος για την τέχνη. Την αποκαλεί «θρησκεία των διανοούμενων». Είναι γειωμένος με τη ζωή. Ξέρει πως δεν χρειάζεται να μιλήσει αυτός. Μιλάει το έργο του.

Stig Βjorkman (επιμέλεια)

Ο ΓΟΥΝΤΙ ΑΛΕΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΓΟΥΝΤΙΑΛΕΝ

ΜΤΦ. ΠΟΛΥ ΛΥΚΟΥΡΓΟΥ, ΕΚΔ.
ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ, 2007, ΣΕΛ.
488, ΤΙΜΗ: 24 ΕΥΡΩ