Χωρίς το ράσο του διδακτισμού

Τρεις γενιές ανθρώπων, τρεις πρωτοπρόσωποι αφηγητές διηγούνται τη ζωή τους. Λένε σωτήρια ή βασανιστικά ψέματα, προσπαθούν να επιπλεύσουν, να πάρουν ανάσα, να τα βγάλουν πέρα. Ο Κλίμα συνθέτει τις φωνές και τις ζωές τους. Χωρίς υψωμένο δάχτυλο, χωρίς το ράσο του διδακτισμού, χωρίς την εύκολη εξυπνάδα του απέξω, του παρατηρητή. Οι ήρωές του δεν είναι καρικατούρες ούτε φορείς ιδεών, είναι άνθρωποι κανονικοί, που ζουν τη ζωή τους όπως μπορούν. Και οι φωνές τους, η ιδιόλεκτος, ο τρόπος σκέψης και πρόσληψης του κόσμου, διαφέρουν πραγματικά, όσο διαφέρουν και οι γενιές τους, τα βιώματά τους, τα ιστορικά συμβάντα που τους σημάδεψαν. Ιδίως η ψυχοδομή και η γλώσσα της δεκαεξάχρονης Γιάνα φέρει την ορμή, τη θολούρα και την οργή της ηλικίας της. Η Γιάνα του Κλίμα δεν καμώνεται τη δεκαεξάχρονη επαναστάτριαείναι. Το φέρσιμο και η γλώσσα της δεν αποτυπώνουν την ιδεοληψία των μεγαλύτερων για τους εφήβους. Ο Κλίμα δεν υποδύεται απλώς, ενσαρκώνεται την ανήλικη ηρωίδα του.

Έτσι λοιπόν, οι τρεις γενιές συνομιλούν και απωθούνται ταυτόχρονα. Η Κριστίνα γεννήθηκε την ημέρα που πέθανε ο Στάλιν. Ο μπαμπάς της, βέρος σταλινικός, δεν ήξερε αν έπρεπε να γιορτάσει γεννητούρια

Ιβάν Κλίμα

OΥΤΕ ΑΓΙΟΙ ΟΥΤΕ ΑΓΓΕΛΟΙ

ΜΤΦ. Β. ΤΡΑΠΑΛΗΣ, ΕΚΔ. ΚΕΔΡΟΣ, 2007, ΣΕΛ. 308

τέτοια μέρα πένθους. Η Κριστίνα μεγαλώνει μέσα στο κομμουνιστικό καθεστώς, με πατέρα καθεστωτικό και με Εβραία μάνα που κουβαλάει ανεξίτηλους μεταπολεμικούς φόβους. Ο Γιαν, πάλι, είναι παιδί της Άνοιξης της Πράγας. Μεγάλωσε με φρούδες, όπως λέει ο ίδιος, ελπίδες. Ο πατέρας του πλήρωσε ακριβά τις πολιτικές πεποιθήσεις του. Τέλος, η έφηβη Γιάνα ζει στα χαμένα μια επανάσταση χωρίς στόχο και αντιπάλους. Χωρίς πυξίδα και έρμα, μόνη της, με τις ορμόνες φουλ και τα αισθήματα στη διαπασών, περιφέρεται στην πόλη.

Οι ήρωες του Κλίμα δεν είναι ούτε άγιοι ούτε άγγελοι. Και η ζωή τους δεν είναι ούτε ρόδινη ούτε αδιέξοδη. Ζουν στο μεταίχμιο χαράς και θλίψης, στην κόψη απόλαυσης και συμφοράς. Τα συναισθήματα και οι σκέψεις τους μοιάζουν με υπόγεια ρεύματα. Αν ξεσπάσουν, δεν αφήνουν τίποτα όρθιο. Η ζωή όμως είναι πιο κοινότοπο- και πιο απλό- πράγμα. Αυτό που μαθαίνουν οι ήρωες, μέσα από τον τρόπο που διασταυρώνονται μαστορικά οι φωνές και οι ζωές τους, είναι πως η διαπασών των αισθημάτων, η μαύρη απόγνωση είναι ένδειξη ανυπομονησίας και απειρίας. Και με τη ζωή δεν συμφέρει να είμαστε ανυπόμονοι. Τη ζούμε, με όλα τα κύτταρα σε εγρήγορση.