Ημερολόγιο Συνόρων «Οι γονείς μας ήταν άφαντοι»…

ΠΕΡΙΜΕΝΩ ΜΠΡΟΣΤΑ στο κτίριο του κεντρικού σταθμού του Άμστερνταμ τον Αζίς Αϊνάν, έναν νέο Ολλανδό συγγραφέα. Απέναντι από τον σταθμό βρίσκεται ένα από τα κανάλια που ζώνουν σαν πανέμορφα φίδια την πόλη. Εκείνη την ώρα γίνεται χαμός. Είναι η μέρα της gay pride parade, με όλη αυτήν την ατμόσφαιρα της φανφάρας, του κεφιού και του πολύχρωμου κιτς. Ο Αζίς την καταβρίσκει. «Καλώς ήρθες στη πόλη της ελευθερίας», μου λέει. Όταν φθάνουμε στη πολυκατοικία όπου μένει μου δείχνει με το χέρι την πρόσοψη του κτιρίου. Μου εξηγεί ότι το κτίριο είναι πολύ παλιό. Χτίστηκε την εποχή του Χρυσού Αιώνα της Ολλανδίας. Την εποχή της μεγάλης έκρηξης των τεχνών και των επιστημών, του Ρέμπραντ και των αποικιών. Την εποχή που η Ολλανδία έδινε τα φώτα του πολιτισμού στην Ευρώπη και κέρδιζε πολλά φράγκα από τις αποικίες της. Βλέπω την ημερομηνία στο οικόσημο: 1653. «Τότε που χτίστηκε, κανείς δεν φανταζόταν ότι μια μέρα εδώ θα ζούσε ένα παιδί μαροκινής καταγωγής», λέει χαμογελώντας…

Σε λίγο έρχονται και άλλοι φίλοι του Αζίς. Ο Χασάν Μπαχάρα είναι συγγραφέας και μόλις έχει εκδώσει το πρώτο βιβλίο του. Ο Αχμέντ, αδελφός του Αζίς, είναι θεατρικός συγγραφέας και γνωστός τηλεοπτικός σκηνοθέτης. Η κοπέλα του Αζίς, η Μίνα, δουλεύει πάνω στο πρώτο κινηματογραφικό ντοκιμαντέρ της. Η Σαμίρα εργάζεται στο Δυτικό Άμστερνταμ ως κοινωνική λειτουργός. Όλοι τους είναι παιδιά μεταναστών από το Μαρόκο. Είναι Ολλανδοί πολίτες, γεννημένοι και μεγαλωμένοι στο Άμστερνταμ. Οι γονείς τους μετανάστευσαν στην Ολλανδία τη δεκαετία του ΄70… Τι συμβαίνει και η χώρα της ανοχής κινδυνεύει να γίνει η χώρα της μισαλλοδοξίας;

Χασάν: Εγώ πιστεύω ότι το πρόβλημα δεν έχει να κάνει μόνο με το Ισλάμ. Οι γονείς μας δεν είχαν σχεδόν επαφή με τους Ολλανδούς. Συχνά, δεν μιλούσαν καν ολλανδικά. Ένιωθαν ότι δεν ανήκαν σ΄ αυτήν τη χώρα. Το μυαλό τους ήταν στο Μαρόκο. Εμείς γεννηθήκαμε εδώ, πήγαμε στο ολλανδικό σχολείο, μιλάμε μόνον ολλανδικά, είμαστε Ολλανδοί πολίτες. Δεν νιώθουμε ότι είμαστε σε ξένη χώρα. Διεκδικούμε μια θέση, την οποία οι γονείς μας ούτε που φαντάζονταν να διεκδικήσουν. Αναπόφευκτα οι τριβές είναι περισσότερες. Ξαφνικά η ολλανδική κοινωνία ανακάλυψε ότι υπάρχουμε. Γιατί, στην πραγματικότητα, οι γονείς μας ήταν «άφαντοι»…

Εσείς πώς ορίζετε τον εαυτό σας θρησκευτικά;

Αχμέντ:Εγώ δηλώνω άθεος. Δεν πιστεύω σε καμία θρησκεία. Το πρώτο θεατρικό μου έργο αφορά μια ομάδα φανατικών από όλες τις θρησκείες, οι οποίοι μισιούνται μεταξύ τους, αλλά τους ενώνει ένα κοινό πάθος: το μίσος τους για την κριτική σκέψη.

Μίνα: Εγώ δηλώνω μουσουλμάνα, αλλά δεν πάω ποτέ στο τζαμί.

Χασάν: Εγώ είμαι άθεος. Σαμίρα: Εγώ είμαι άθεη με μεταφυσικές ανησυχίες (γέλια).

Αζίς: Εγώ είμαι δύσκολος άνθρωπος. Μικρός πήγαινα στο τζαμί κάθε Παρασκευή για να διαβάσω το Κοράνι. Κάποια μέρα πλησίασε τον πατέρα μου ένας τύπος και του πρότεινε να με στείλουν στο Πακιστάν για να μάθω το γνήσιο Ισλάμ. Ο πατέρας μου χάρηκε, ενώ εγώ φρίκαρα. Από εκείνη την ημέρα δεν πάτησα πια το πόδι μου στο τζαμί…

Αχμέντ: Τώρα καταλαβαίνουμε τι ετοίμαζαν αυτοί οι τύποι. Ανθρώπους σαν τον Μοχάμεντ Μπέι, που να σφάζουν στο όνομα της θρησκείας. Υπάρχει μεγάλο πρόβλημα με πολλούς νέους που δεν μπορούν να ξεφύγουν από την καταγωγή τους. Δεν μπορούν να ξεφύγουν από το Ισλάμ. Υπάρχει, όμως, και μεγάλη ευθύνη αυτής της κοινωνίας. Από την αρχή έβλεπαν τους γονείς μας σαν ξένο σώμα και τους ξέχασαν στο γκέτο τους. Ωστόσο, κανείς δεν έχει διάθεση για αυτοκριτική. Εκείνοι που σέρνουν τον χορό είναι οι μισαλλόδοξοι. Εγώ, μισώ το Ισλάμ, αλλά όταν βγαίνουν διάφοροι ηλίθιοι στη Βουλή και ούτε λίγο ούτε πολύ απαιτούν να μισούμε τους γονείς μας επειδή είναι μουσουλμάνοι, μου ανεβαίνει το αίμα στο κεφάλι…

Αζίς: Να πω μια ιστορία. Ο πατέρας μου νοσηλευόταν πριν από έναν χρόνο στο νοσοκομείο και για να νιώθει άνετα έβγαλε της πιτζάμες και έβαλε τον παραδοσιακό μανδύα που φοράνε στο Μαρόκο. Όλοι γύρω τον έβλεπαν σαν να ήταν υποψήφιος καμικάζι. «Τι συμβαίνει με αυτήν τη χώρα;» μου είπε και τον είδα να δακρύζει… Σαμίρα: Κάτι συνέβη στις αρχές του ΄90 και οι ισλαμικές μαντίλες έγιναν της μόδας. Τα πράγματα έγιναν χειρότερα μετά το 2001. Πολλοί νέοι, σαν και μας, αρχίζουν και αναρωτιούνται: «Με ποιον είμαι;». Δεν μπορούν να απαρνηθούν τους γονείς τους. Είναι ένας από τους λόγους που βλέπεις ισλαμικές μαντίλες όλο και πιο πολύ στους δρόμους. Όταν ήμουν εγώ στο Λύκειο, στις αρχές του ΄90, μόνο δυο κορίτσια φορούσαν ισλαμική μαντίλα. Τώρα, στο ίδιο Λύκειο τα μισά κορίτσια φορούν ισλαμικό μανδύα…».

Σαμίρα: Η αφομοίωση είναι αυτό που δεν επιθυμεί αυτή η κοινωνία. Νομίζω ότι το πρόβλημα της Ολλανδίας και της Ευρώπης δεν είναι ότι υπάρχουν μετανάστες που δεν αφομοιώνονται. Το πρόβλημα είναι ότι δεν σε αφήνουν να αφομοιωθείς. Δεν σε αφήνουν να μη νιώθεις ξένος…

Αχμέντ: Εγώ βλέπω ότι από τη μία βρίσκονται οι «ντόπιοι» ρατσιστές που φωνάζουν ότι είμαστε αναφομοίωτοι. Από την άλλη, οι «δικοί μας» ρατσιστές, που διδάσκουν στα τζαμιά να βλέπουμε την Ολλανδία και τους Ολλανδούς σαν ξένους…

Χασάν: Αφομοίωση σημαίνει να μη σου λένε: «Δεν μοιάζεις με Μαροκινό». Το έχω ακούσει συχνά να μου το λένε…

Αζίς: Είναι τρελό ότι όχι μόνο στην καθημερινή συζήτηση, αλλά και στις εφημερίδες, μας αποκαλούν ακόμα μετανάστες. Εμείς δεν είμαστε μετανάστες, οι γονείς μας ήταν μετανάστες. Εμείς γεννηθήκαμε και μεγαλώσαμε εδώ.

Πώς ορίζετε την ταυτότητά σας;

Αχμέντ: Εάν οι Ολλανδοί ήξεραν να μαγειρεύουν, θα δήλωνα Ολλανδός (γέλια). Βέρβερος και Ολλανδός.

Αζίς: Εγώ είμαι Ολλανδός Μίνα:Εγώ είμαι Ολλανδή μαροκινής καταγωγής.

Χασάν: Εγώ είμαι Ολλανδός. Σαμίρα: Εγώ είμαι από το Άμστερνταμ…

LΙΝΚ:

www.gkapllani.com