«Η συντομία είναι αδελφή του ταλέντου»

«ΔΕΝ ΜΑΣ ΚΛΕΙΝΟΥΝ ΤΙΣ ΠΟΡΤΕΣ ΕΠΕΙΔΗ ΓΡΑΦΟΥΜΕ.
ΑΝΤΙΘΕΤΑ, ΓΡΑΦΟΥΜΕ ΕΠΕΙΔΗ ΜΑΣ ΚΛΕΙΝΟΥΝ
ΤΙΣ ΠΟΡΤΕΣ ΚΑΙ ΔΕΝ ΕΧΟΥΜΕ ΤΙ ΑΛΛΟ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ».
Η ΣΥΓΓΡΑΦΙΚΗ ΔΙΑΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΣΕΧΟΦ ΑΦΟΡΑ
ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ
«Η ζωή είναι μια πορεία προς τη φυλακή. Η αληθινή λογοτεχνία οφείλει να διδάσκει πώς να διαφεύγεις ή να υπόσχεται την ελευθερία». Στις 2 Ιουλίου του 1904 ο Άντον Πάβλοβιτς Τσέχοφ ήπιε ένα ποτήρι σαμπάνια. Ένας γιατρός τον επισκέφθηκε μέσα στη νύχτα και του έκανε ένεση καμφοράς. Πέθανε ήσυχα. Ήταν σαράντα τεσσάρων χρόνων. Είχε προλάβει να δημοσιεύσει περισσότερες από πέντε χιλιάδες τυπωμένες σελίδες: διηγήματα και θέατρο.

Ο Άντον Τσέχοφ σπούδασε γιατρός. Πρωτοετής φοιτητής άρχισε να δημοσιεύει. Είκοσι χρόνων πληρωνόταν για τα γραφτά του. Στα είκοσι οκτώ τιμήθηκε με το βραβείο Πούσκιν. Η ιατρική δεν υπήρξε απλός βιοπορισμός για τον διάσημο Ρώσο συγγραφέα. Ήταν ο γειωμένος τρόπος του να βλέπει τα πράγματα: «Δεδομένου ότι είμαι γνώστης των φυσικών επιστημών και της επιστημονικής μεθόδου, είμαι πάντοτε πολύ προσεκτικός. (…) Δεν ανήκω στους συγγραφείς εκείνους που παίρνουν αρνητική θέση έναντι της επιστήμης, και δεν θα ήθελα, από την άλλη, να είμαι κι εγώ σαν μερικούς που όλα τα καταφέρνουν με μοναδική βοήθεια το μυαλό τους», αναφέρει ειρωνικά στο αυτοβιογραφικό του σημείωμα.

Άντον Τσέχοφ

Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΣΕ ΕΝΑ ΝΕΟ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ

ΑΝΘΟΛΟΓΗΣΗ:
ΠΙΕΡΟ ΜΠΡΟΥΝΕΛΛΟ ΜΤΦ. ΒΑΣΙΛΗΣ ΝΤΙΝΟΠΟΥΛΟΣ ΕΚΔ. ΠΑΤΑΚΗ, 2007, ΣΕΛ. 220 ΤΙΜΗ: 10,70 ΕΥΡΩ

Ο Τσέχοφ πέρασε μεγάλο μέρος της ζωής του άρρωστος. Περιτονίτιδα, φυματίωση. Δεν επέτρεψε στην εύθραυστη υγεία του να ανακόψει τη συγγραφική του φόρα ή να χαλάσει το κέφι του για ζωή. Υπήρξε φίλος του Τολστόι. Κορόιδευε τις εύκολες ταξινομήσεις και τις παντοειδείς ετικέτες. Πολεμούσε την αδικία, είχε μάλιστα επισκεφθεί τη Σαχαλίνη, το νησί των εξορίστων. Μίλησε με όλους τους αποίκους και καταδίκους εκεί. «Λυπάμαι που δεν είμαι συναισθηματικός, αλλιώς, θα έλεγα ότι σε μέρη όπως η Σαχαλίνη θα έπρεπε να πηγαίνουμε για προσκύνημα (…)», δήλωσε με την επιστροφή.

Το βιβλίο « Η τέχνη της συγγραφής. Συμβουλές σε ένα νέο συγγραφέα » αποτελεί ανθολόγιο. Ο Πιέρο Μπρουνέλλο επέλεξε από τις επιστολές του Τσέχοφ τα χωρία που σχετίζονται με τη συγγραφή. Το υλικό, το οποίο συγκεντρώθηκε, χωρίζεται σε δύο μέρη (Γενικά ζητήματα, Ειδικά ζητήματα) και σε έντεκα κεφάλαια (Γιατί γράφουμε, Για ποιον γράφουμε, Τι να γράφουμε και πώς, Πότε να γράφουμε και με ποιο ρυθμό, Να είστε φιλαλήθεις, Περιγραφές, Τα πρόσωπα, Συναισθήματα, Πράγματα που πρέπει να αποφεύγουμε, Η λογοτεχνική κοινότητα, Μερικά τελευταία). Ο τόμος συμπληρώνεται από φωτογραφικό υλικό.

Συμβουλές, σχόλια, αφορισμοί. Ο Τσέχοφ απευθύνεται στον αδελφό του, στον Γκόρκι, στον εκδότη του, σε διάφορους επίδοξους συγγραφείς που του στέλνουν τα πονήματά τους.

Μιλάει για θέματα ουσίας και τεχνικής. Όλες αυτές οι μικρές μπουκιές λόγου, κατανεμημένες θεματικά, σχηματίζουν όχι μόνο τη συγγραφική διαθήκη του Τσέχοφ αλλά και ένα ωραίο ανάγνωσμα.

Ο συγγραφέας απαξιώνει τη σύγχρονή του ρώσικη κριτική με παιγνιώδη ειρωνεία: «Δεν αξίζει να γράφω για χάρη της ρώσικης κριτικής, όπως δεν αξίζει να δώσεις να μυρίσει λουλούδι κάποιος που έχει συνάχι». Εντοπίζει τον φυσικό νόμο της συγγραφής: «Όσο πιο χαρούμενη είναι η ζωή μου, τόσο πιο σκοτεινά είναι τα διηγήματά μου». Απευθύνεται στους «γαστρονόμους της λογοτεχνίας». Δηλώνει πως δεν τον ενδιαφέρει η πλοκή. Προτείνει πριονοκορδέλα: «Η συντομία είναι αδελφή του ταλέντου». Μιλά για τις εικόνες που αστραποβολούν στην αφήγηση, τις ατελείωτες βαρετές περιγραφές, τις γραφειοκρατικές λέξεις που σιχαίνεται, τις υπερβολές και τις κοινοτοπίες. Επανέρχεται συχνά στο θέμα της συγγραφικής ελευθερίας, η οποία εγγυάται συγγραφική πρωτοτυπία: «…δεν αφήνετε ελεύθερο το ταμπεραμέντο σας να εκφραστεί. Γι΄ αυτό και δεν έχετε πρωτοτυπία στον τρόπο γραφής. Πρέπει να περιγράφετε τις γυναίκες έτσι ώστε ο αναγνώστης να αισθάνεται ότι φοράτε ξεκούμπωτο γιλέκο και είστε χωρίς γραβάτα».