Επιφυλλίδα

Οι Ατζαγιόλοι, η Ακρόπολη και ο Ρέντης

O Νέριο Ατζαγιόλι πήρε τον τίτλο του δούκα της Αθήνας το 1393, αλλά δεν πρόλαβε να πραγματοποιήσει τις φιλοδοξίες του. Πέθανε στις 25 Σεπτεμβρίου 1394. Στη διαθήκη του όρισε να επενδυθούν και πάλι με ασήμι οι πόρτες του Παρθενώνα, να επιστραφούν οι θησαυροί που είχε σε ώρα ανάγκης αφαιρέσει και να συντηρείται η εκκλησία της Παναγιάς της Αθηνιώτισσας με τα έσοδα του ιπποτροφείου του. Όρισε επίσης να κτιστεί πτωχοκομείο στο Ναύπλιο από τα έσοδα των αργολικών του κτήσεων, το οποίο επισκευάστηκε από τον Καποδίστρια.

Η γυναίκα του είχε πεθάνει νωρίτερα, γι΄ αυτό όρισε γενικό κληρονόμο μία από τις κόρες του, την όμορφη και αρχομανή Φραγκίσκη, δούκισσα της Λευκάδας, σύζυγο του Κάρλο Τόκο. Στη δεύτερη κόρη του Γκισμόντα άφησε μόνο 9.700 δουκάτα, που του χρωστούσε ο σύζυγός της. Στον νόθο γιο του Αντώνιο, καρπό της σχέσης του με τη Μαρία, κόρη του πιστού του Έλληνα νοταρίου Δημήτρη Ρέντη, παραχώρησε τη διοίκηση της Θήβας και το κάστρο της Λιβαδειάς. Η Μαρία Ρέντη έμεινε ελεύθερη να διατηρεί τις κτήσεις της στην περιοχή μεταξύ Αθήνας και Πειραιά, που ονομάζεται ακόμη σήμερα Ρ έντης.

Μετά τον θάνατό του Νέριο ξέσπασε διαμάχη ανάμεσα στους κληρονόμους. Ο Έλληνας Μητροπολίτης της Αθήνας Μακάριος από μίσος προς τη Λατινική Εκκλησία, κάλεσε τον Τούρκο στρατηγό Τιμουρτάς, να τον απαλλάξει από τους Λατίνους καθολικούς και το filioque! Ευτυχώς ο φρούραρχος της Ακρόπολης κάλεσε σε βοήθεια τους Βενετσιάνους, που έδιωξαν τους Τούρκους και κατέλαβαν την Αθήνα το 1395. Όρισαν τον Αλμπάνο Κονταρίνι διοικητή της πόλης.

Ο νόθος γιος του Νέριο και της Μαρίας Ρέντη, ο Αντώνιο Ατζαγιόλι, με έδρα τη Θήβα αναζητούσε ευκαιρία να καταλάβει και πάλι την Ακρόπολη της Αθήνας. Έπιασε τα στενά του Ανηφορίτη και προχώρησε σε πολιορκία της Ακρόπολης. Οι υπερασπιστές της αναγκάστηκαν να παραδοθούν και να καταφύγουν με συνθηκολόγηση στη Χαλκίδα. Ο Αντώνιο έγινε κύριος της Ακρόπολης. Η Βενετία και οι σύμμαχοί της ζήτησαν τη βοήθεια του πανίσχυρου σουλτάνου Σουλεϊμάν, αλλά και ο Αντώνιο Ατζαγιόλι είχε τους υποστηρικτές του στη Δύση. Τελικά, το 1405 δέχτηκε να γίνει υποτελής της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας με τον όρο να στέλνει κάθε χρόνο ένα μεταξωτό Pallium (υφαντό παραπέτασμα) αξίας 100 δουκάτων στην εκκλησία του Αγίου Μάρκου της Βενετίας και να επιστρέψει τις βενετσιάνικες κτήσεις και περιουσίες. Συνθηκολόγησε με του Τούρκους, πληρώνοντας χαμηλό ετήσιο φόρο και εξασφαλίζοντας την ειρήνη και την ευημερία των κατοίκων.

Ο Πέτρος Θέμελης είναι καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας