«Φτιάξε τον δικό σου κόσμο»

1969. ΤΗ ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΥ Ο ΠΡΩΤΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ
ΠΑΤΑ ΣΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ, Η ΔΕΚΑΧΡΟΝΗ
ΣΙΛΒΕΡ ΜΕΝΕΙ ΟΡΦΑΝΗ. ΕΝΑΣ ΤΥΦΛΟΣ
ΦΑΡΟΦΥΛΑΚΑΣ ΑΝΑΛΑΜΒΑΝΕΙ ΤΗ
ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ. 1828. ΓΕΝΝΙΕΤΑΙ Ο
ΜΠΕΪΜΠΕΛ ΝΤΑΡΚ, ΚΛΗΡΙΚΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΙΑ
ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΦΑΡΟΥ. Ο ΑΙΔΕΣΙΜΩΤΑΤΟΣ ΚΡΥΒΕΙ ΕΝΑ ΣΚΟΤΕΙΝΟ ΜΥΣΤΙΚΟ. Η ΤΖΑΝΕΤ ΓΟΥΙΝΤΕΡΣΟΝ ΣΥΜΠΛΕΚΕΙ ΤΙΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥΣ ΣΕ ΕΝΑ ΑΞΙΑΝΑΓΝΩΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ποίηση, μυθιστόρημα, δημοσιογραφία. Όταν ρωτούν την Τζάνετ Γουίντερσον τι από όλα αυτά προτιμά, βγάζει νύχια. Οι ειδολογικές διακρίσεις δεν έχουν καμία σχέση με το συγγραφικό ταμπεραμέντο της. Αυτό που την ενδιαφέρει είναι να γράφει καλά, σε οποιοδήποτε είδος, δηλώνει. Η κυρία Γουίντερσον έλαβε τιμητικές διακρίσεις νωρίς. Βραβεύτηκε στα 26 της, από το πρώτο βιβλίο. Ακολούθησαν κι άλλα βραβεία. Παρά τη χρυσή έναρξη, δεν αποτέλεσε αγαπημένο παιδί των κριτικών. Σε ορισμένα βιβλία την κατακρεούργησαν. Με το συγκεκριμένο αφήγημα, η Γουίντερσον κάνει δυναμική επιστροφή στο λογοτεχνικό προσκήνιο. Ακόμα και οι εχθροί της κατάπιαν τη γλώσσα τους.

«Αρχή, μέση και τέλος είναι ο κανονικός τρόπος για να πεις μια ιστορία. Όμως εγώ έχω μια δυσκολία με αυτήν τη μέθοδο», δηλώνει η αφηγήτρια στον τίτλο ενός κεφαλαίου. Πράγματι. Η Γουίντερσον πλέκει τα αφηγηματικά νήματα. Έτσι, επιχειρεί παλίνδρομες κινήσεις: παρελθόν και παρόν αντικρύζονται, εισχωρούν το ένα μέσα στο άλλο, συναντιούνται και, κάποιες φορές, τέμνονται.

Οι δύο βασικές ιστορίες εκτυλίσσονται στο ακρωτήρι του Κέιπ Ραθ. Στον φάρο και τη γύρω περιοχή. Απέχουν έναν αιώνα μεταξύ τους: η πιο παλιά ιστορία, αυτή του 19ου αιώνα, αφορά τον Μπέιμπελ Νταρκ, κληρικό. Ο αιδεσιμώτατος κρύβει ένα τρομερό μυστικό: ζει διπλή ζωή. Αποδεικνύεται ένας άλλος Τζέκιλ και Χάιντ. Η σύγχρονη ιστορία, αυτή του 20ού αιώνα, αφορά τη Σίλβερ, ένα δεκάχρονο ορφανό αγνώστου πατρός τη φροντίδα του οποίου δεν αναλαμβάνει κανείς, έως ότου προσφέρεται ο τυφλός φαροφύλακας Πιου να την πάρει μαζί του στον φάρο ως μαθητευόμενη.

Συνομιλούν
Ο αειθαλής Πιου είναι παραμυθάς. Μεγαλώνει το κοριτσάκι με τη γοητευτική παραμυθία της αφήγησης. Της εξιστορεί τη ζωή του Μπέιμπελ Νταρκ. Την αναθρέφει με τόνους αγάπης και κατανόησης για τα ανθρώπινα. Η Σίλβερ ενηλικιώνεται χωρίς να λάβει εγκύκλια μόρφωση. Το μυαλό και η σκέψη της διαμορφώνονται από τον καθαρό λόγο του Πιου, που κατανοεί τη ζωή μέσα από την αφήγηση και τη μυθοπλασία. Η Σίλβερ μεγαλώνει χωρίς τυπικά εφόδια και κοινωνικά αντανακλαστικά. Γι΄ αυτό μπαίνει σε μπελάδες όταν ο Πιου αναγκαστικά συνταξιοδοτείται και η ίδια έρχεται, καθυστερημένα, σε επαφή με τον έξω κόσμο. Η συμπεριφορά της προσλαμβάνεται από το νέο και άγνωστο κοινωνικό περιβάλλον με όρους ψυχιατρικούς.

Ο Μπέιμπελ Νταρκ είναι κληρικός του 19ου αιώνα. Ερωτεύεται παράφορα μια κοκκινομάλλα, τη Μόλι. Η ζήλεια του τρώει τα σωθικά. Εγκαταλείπει τη Μόλι έγκυο και παντρεύεται μια γυναίκα «τόσο βαρετή όσο μια μέρα στη θάλασσα χωρίς αέρα». Όμως ο κληρικός δεν αγιάζει. Ήδη από το ταξίδι του μέλιτος μπλέκεται σε διπλή ζωή. Στην εξιστόρηση παίζουν ρόλο δύο ιστορικά πρόσωπα: ο Δαρβίνος και ο Ρ. Λ. Στίβενσον, ο γνωστός συγγραφέας.

Οι δύο ιστορίες δεν αναπτύσσονται παράλληλα: συμπλέκονται, συνηχούν, συνομιλούν. Η Γουίντερσον χρησιμοποιεί την πολυστρωματική διήγηση, για να φωτίσει την αθέατη και την άρρητη πλευρά της ζωής των ηρώων. Τον τρόπο που βυθίζονται στον πόθο ή απολαμβάνουν τα πάθη τους, τον τρόπο που βιώνουν την απώλεια και την προδοσία. Την ίδια στιγμή, η συγγραφέας θεματοποιεί την αφήγηση: παρενθέτει σχόλια, τα οποία χρεώνει στον παραμυθά Πιου, το «βαρόμετρο των γεγονότων» όπως τον αποκαλεί. Σχόλια για την αρχή και το τέλος της διήγησης, την επιλογή της ιστορίας, την αφηγηματική τέχνη. Έτσι, εντάσσεται στο κυρίως σώμα του έργου ο σχολιασμός της τεχνικής του και η ιδεολογία των αφηγηματικών τρόπων.

Jeanette Winterson

ΠΕΣ ΜΟΥ ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ

ΜΤΦ. ΑΡΓΥΡΩ ΜΑΝΤΟΓΛΟΥ, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΛΑΝΙ, 2007, ΣΕΛ. 232, ΤΙΜΗ: 16 #