Η αδρεναλίνη της εξουσίας

ΜΠΟΡΕΙ ΣΤΟ ΕΓΓΥΣ ΜΕΛΛΟΝ, ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΕΠΟΧΗΣ,
ΝΑ ΑΝΑΒΙΩΣΕΙ Η ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΟΓΡΑΦΙΑ; ΜΕ ΕΝΑ ΕΥΦΥΕΣ
ΤΕΧΝΑΣΜΑ Ο 79ΧΡΟΝΟΣ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΡΛΟΣ ΦΟΥΕΝΤΕΣ, Ο ΠΙΟ
ΓΝΩΣΤΟΣ ΜΕΞΙΚΑΝΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΑ ΣΥΝΟΡΑ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΑΣ
ΤΟΥ, ΜΑΣ ΔΕΙΧΝΕΙ ΟΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΚΑΙ ΥΠΟΓΡΑΦΕΙ ΕΝΑ ΕΞΟΧΟ
ΕΠΙΣΤΟΛΟΓΡΑΦΙΚΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΦΑΝΤΑΣΙΑΣ
Βρισκόμαστε στο 2020. Παρά τις προσδοκίες των Αμερικανών, ο Φιντέλ Κάστρο ζει ακόμη και παραμένει γαντζωμένος στην εξουσία (είναι το πρώτο από τα πολλά τρυφερά «πειράγματα» του Φουέντες προς τη μυθιστορηματική αληθοφάνεια). Για περισσότερα από εξήντα χρόνια, η Κούβα λειτουργεί ως το αλεξικέραυνο ολόκληρης της Λατινικής Αμερικής, καθώς εξακολουθεί να ελκύει τα αστροπελέκια των Γιάνκηδων· και να περιορίζει αισθητά τη διάθεσή τους για ένοπλες επεμβάσεις- το ψωμοτύρι τους τον 19ο και τον 20ό αιώνα. Μολαταύτα έχουν εισβάλει στην… Κολομβία και διατηρούν εκεί στρατό κατοχής (το δεύτερο «πείραγμα» του Φουέντες). Στο Μεξικό ο άχρωμος και άγευστος πρόεδρος Λορένσο Τεράν, φανατικός οπαδός της κυβερνητικής απραξίας (σας θυμίζει κάτι μήπως;) έχει διανύσει ήδη τη μισή από την εξαετή θητεία του και, βάσει του μεξικανικού Συντάγματος, δεν έχει το δικαίωμα να επανεκλεγεί. Όπερ και πλακώνουν οι μνηστήρες για να τον διαδεχθούν στον προ εδρικό θώκο, ήγουν στο «Κάθισμα του αετού» (ο αετός που κρατάει στο στόμα του ένα φίδι είναι το μεξικανικό εθνικό σύμβολο). Δύο ξεχωρίζουν ανάμεσά τους: ο υπουργός Εσωτερικών Μπερνάλ Ερέρα και ο πρωθυπουργός Τάκιτος δε λα Κανάλ. Γύρω τους, δεκάδες παρατρεχάμενοι- ερωμένες και τσανακογλείφτεςστήνουν το δικό τους παιχνίδι.

Αλληλογραφία
Περιέργως πώς- θα καταλάβουμε αργότερα γιατί- αυτός ο εκνευριστικά άπραγος πρόεδρος θα ναρκοθετήσει το νέον έτος με δύο απρόσμενα «επαναστατικές» ενέργειες: ρητορική καταδίκη των ΗΠΑ για την κατοχή της Κολομβίας και υιοθέτηση σκληρής (αντιαμερικανικής) πετρελαϊκής πολιτικής. Οι Γιάνκηδες φοβούνται ότι ανέτειλε καινούργια «Κούβα» στα νότια σύνορά τους και σπεύδουν να τη στραγγαλίσουν στο λίκνο. Επιβάλλουν, μέσω ενός πανίσχυρου δορυφόρου τους, πλήρη ηλεκτρονική συσκότιση στο απείθαρχο Μεξικό ώστε αργά ή γρήγορα να το επαναφέρουν στη στάνη. Πάπαλα οι υπολογιστές, πάπαλα οι τηλεοράσεις, πάπαλα και η επικοινωνία μέσω mail. Τι απομένει; Η παλιά καλή αλληλογραφίαάντε και κανένα κασετοφωνάκι με μπαταρίες. Με αυτό το εύρημα ο Φουέντες ανοίγει την πίσω πόρτα για να μπει πάλι μέσα το επιστολογραφικό μυθιστόρημα, που γνώρισε μεγάλες πιένες τον 18ο και τον 19ο αιώνα, για να περιπέσει σε αχρησία τον 20ό.

Όπως συμβαίνει στο πιο δημοφιλές επιστολογραφικό μυθιστόρημα, στις «Επικίνδυνες Σχέσεις» (1782) του Πιερ Σοντερλό ντε Λακλό (θα το βρείτε πάλι στην «Άγρα», σε υποδειγματική μετάφραση του Ανδρέα Στάικου), έτσι και στο «Κάθισμα του Αετού» παρακολουθούμε ένα αριστοτεχνικό πολυφωνικό αφήγημα, όπου οι ορμόνες του έρωτα συμπλέκονται με την αδρεναλίνη της εξουσίας. Με πρόσχημα το Μεξικό του 2020, ο Φουέντες μιλάει για το σημερινό Μεξικό- αλλά και το χθεσινό, το παντοτινόένα Μεξικό που παρουσιάζει σκανδαλώδεις συγγένειες και με τη χθεσινή, σημερινή, αυριανή Ελλάδα- με κάθε δύσμοιρη χώρα τελικά που καλείται να επιβιώσει υπερχρεωμένη στη σκιά μιας υπερδύναμης. Στο Μεξικό του Φουέντες θα συναπαντήσουμε το- τόσο οικείο μας- χάος στα δημόσια πανεπιστήμια, τα χρηματιστηριακά σκάνδαλα, την επιβεβλημένη μακρόχρονη μονεταριστική πολιτική, την καλπάζουσα ανεργία· είναι στιγμές, πραγματικά, που μονάχα τα ισπανικά ονόματα των ηρώων μάς υπενθυμίζουν ότι βρισκόμαστε σε μια άλλη χώρα. Όχι πως δεν υφίστανται και κραυγαλέες διαφορές. Η κυρίαρχη παρουσία ενός και μόνο κόμματος, του Θεσμικού Επαναστατικού, στην πολιτική ζωή της χώρας, οι αποσχιστικές τάσεις ορισμένων περιοχών της μεξικανικής ομοσπονδίας, καθώς και ο ενεργός ρόλος του στρατού και της αστυνομίας στη βίαιη καταστολή των συχνών λαϊκών εξεγέρσεων, μας παραπέμπουν σε μια Ελλάδα που θέλουμε να πιστεύουμε ότι έχουμε αφήσει πίσω μας διά παντός.

Carlos Fuentes

ΤΟ ΚΑΘΙΣΜΑ ΤΟΥ ΑΕΤΟΥ

ΜΤΦ. ΚΡΙΤΩΝ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ, ΕΚΔ. ΑΓΡΑ, 2007, ΣΕΛ. 405