Αυτή η Ελλάδα είναι δική τους

ΠΩΣ ΑΝΤΙΚΡΥΖΟΥΝ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΤΟΝ ΣΥΓΧΡΟΝΟ
ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΙΔΙΩΣ ΤΗ ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ
ΠΟΙΗΣΗ ΟΙ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΜΕΝΟΙ ΞΕΝΟΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ;
ΟΚΤΩ ΚΕΙΜΕΝΑ-ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΜΕ ΜΕΓΑΛΕΣ ΥΠΟΓΡΑΦΕΣ,
ΔΙΝΟΥΝ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Σε αυτό το μικρό αλλά πολύ ενδιαφέρον βιβλίο, που επιμελήθηκε η πανεπιστημιακός Κίρκη Κεφαλέα, περιλαμβάνονται, σε ελληνική μετάφραση, οι οκτώ εισηγήσεις που έγιναν, τον Φεβρουάριο του 2004, στο διεθνές Λογοτεχνικό Συμπόσιο των Δελφών, με θέμα «Η ελληνική εμπειρία». Οι ομιλητές μπορούν να χαρακτηριστούν, λιγότερο ή περισσότερο, διεθνώς διακεκριμένοι συγγραφείς, φιλέλληνες ή εραστές της Ελλάδας, που γνώρισαν όχι μόνο τον αρχαίο αλλά και τον σύγχρονο ελληνικό πολιτισμό. Πρόκειται για τους Γάλλους Μισέλ Ντεόν και Ζακ Λακαριέρ, τον Ιρλανδό νομπελίστα ποιητή Σέημους Χήνυ, τον Αμερικανό Έντμουντ Κήλυ και τη συμπατριώτισσά του Ρέιτσελ Χέιντας, τον Ιάπωνα Νατσούκι Ικεζάουα και τους Γερμανούς Εράσμους Σέφερ και Μίκαελ Κρύγκερ.

Στις ομιλίες περιγράφεται, σχολιάζεται και αποτιμάται η σημασία που είχε η γνωριμία με τον ελληνικό κόσμο, τον σύγχρονο και τον παλαιότερο, για τη διαμόρφωση της λογοτεχνικής και γενικότερα πνευματικής ταυτότητας των οκτώ συγγραφέων. Τα διάφορα κείμενα παρουσιάζουν αρκετές διαφορές, άλλα είναι εμπειρικότερα και πιο περιγραφικά, ενώ άλλα έχουν θεωρητικό προσανατολισμό- το στοχαστικότερο και ίσως διεισδυτικότερο είναι εκείνο του Σέημους Χήνυ. Στο σύνολό τους, πάντως, πρόκειται για γραπτάμαρτυρίες της έλξης και της γοητείας που η Ελλάδα εξακολουθεί να ασκεί σε ξένους συγγραφείς, διανοητές και μεταφραστές της νεώτερης ελληνικής λογοτεχνίας, καθώς αυτοί συνδυάζουν εκλεκτικά παραστάσεις και βιώματα του παρόντος με την ισχυρή πολιτισμική αίσθηση που μεταδίδει το παρελθόν της ελληνικής γλώσσας και παιδείας. Έτσι, σε όλα τα κείμενα περιγράφεται η σχέση των συγγραφέων τους με διάφορες όψεις του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού, από την ποίηση (Παλαμάς, Καβάφης, Ρίτσος, Σεφέρης, Ελύτης, κ.ά.) μέχρι τη μουσική (Μίκης Θεοδωράκης) και τον κινηματογράφο (Θόδωρος Αγγελόπουλος). Επίσης έχει ενδιαφέρον ότι οι ξένοι συγγραφείς συσχετίζουν με επινοητικό τρόπο στοιχεία της σημερινής ελληνικής κουλτούρας με, εκ πρώτης όψεως αλλότρια, κατά βάθος όμως συγγενικά γνωρίσματα των δικών τους εθνικών λογοτεχνικών και πνευματικών παραδόσεων.

Αν σε κάτι διαφέρουν αισθητά τα 8 κείμενα από τα περιηγητικά, λογοτεχνικά ή δοκιμιακά φιλελληνικά κείμενα παλαιότερων εποχών αυτό είναι ότι η «ελληνική εμπειρία» των συγγραφέων τους βασίζεται

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ

ΕΠΙΜ. ΚΙΡΚΗ ΚΕΦΑΛΕΑ, ΕΚΔ. ΝΕΦΕΛΗ 2006, ΣΕΛ. 87, ΤΙΜΗ: 10,50 #

στην οικειότητα με τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα και, συνεπώς, δεν έχει μόνο μορφωτικό υπόβαθρο, δεν χαρακτηρίζεται, δηλαδή, από εκείνο το είδος λατρείας για τον (αρχαίο) ελληνικό πολιτισμό, που κανείς μπορούσε να αποκτήσει μέσα σε ένα ευρωπαϊκό σπουδαστήριο, χωρίς να έχει την παραμικρή επαφή με τη σύγχρονη Ελλάδα. Όπως μαρτυρεί ο Μισέλ Ντεόν, ο Γάλλος ποιητής Πιερ Ρεβερντύ, ύστερα από ένα ταξίδι του στην Ελλάδα στη δεκαετία του 1920, έλεγε: «Το ότι πήγα συνειδητά προς τη [σύγχρονη ελληνική] ζωή και όχι προς τον μύθο με βοήθησε όχι να μην απογοητευθώ, αλλά να γοητευθώ» (σ. 29). Περιέργως, ωστόσο, και οι 8 συγγραφείς, αντικρύζοντας την πραγματική και όχι μόνο τη μυθική Ελλάδα, βιώνουν και καταθέτουν, λιγότερο ή περισσότερο, την αίσθηση ότι ο ελληνικός πολιτισμός, παρά τις μεταμορφώσεις και τις επιμειξίες του, κατά βάθος επιβιώνει και διατηρείται αδιάσπαστος από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, εκφράζουν δηλαδή μιαν άποψη για την αντοχή της πολιτισμικής μας συνέχειας στον χρόνο, η οποία, όποτε διατυπώνεται από σύγχρονους Έλληνες διανοητές, προκαλεί την αντίδραση των εντόπιων πολέμιων του «ελληνοκεντρισμού».