Φαινόμενα

Φοιτητές, αυτοί οι άγνωστοι

Πλάνα από πορείες και τηλεπαράθυρα με φοιτητές προσθέτουν «πινελιές» σε μια εικόνα νιάτων, που παραμένει αφηρημένη
Περιμένουμε από τους φοιτητές να προσδιορίσουν αιτήματα, να εκφράσουν συγκροτημένη άποψη, «να μας πουν τι θέλουν». Περιμένουμε να έχουν λόγο σε μια εποχή του παραλόγου. Περιμένουμε την εικόνα τους σαν να μην την γνωρίζουμε.

Περιμένουμε με μια εμφάνισή τους στα τηλεπαράθυρα να ακούσουμε όσα δεν καθήσαμε ποτέ να ακούσουμε στις δεκαετίες που προηγήθηκαν της σημερινής αδιέξοδης κρίσης στα πανεπιστήμια.

Περιμέναμε «λογικές εξηγήσεις» από τον φοιτητή που βγήκε στο τηλεπαράθυρο του Μega δηλώνοντας μέλος της ομάδας των αντιεξουσιαστών, εκείνων που κατηγορούνται για τις σπασμένες βιτρίνες και τις μολότοφ.

Περιμέναμε μια φιγούρα τουλάχιστον αγριεμένη, πάντως πολύ διαφορετική από τον καλοξυρισμένο νεαρό με το άχρωμο πουλοβεράκι, που προσπαθούσε να εξηγήσει ότι «μια σπασμένη βιτρίνα, ε, όπως και να το κάνουμε, δεν είναι το ίδιο με τα σπασμένα πλευρά του φοιτητή που τον ξυλοκόπησαν στη Θεσσαλονίκη». Σκέψη ανώριμη; Που δεν συμβαδίζει με τη δημοκρατική ευαισθησία; Ποιος αλήθεια έχει δώσει μαθήματα δημοκρατίας και ευαισθησίας στα παιδιά των πανεπιστημίων, που μέχρι να διαβούν την πύλη έχουν περάσει ξενύχτια παπαγαλίζοντας, προσπαθώντας να αποστηθίσουν «γνώση», που ελάχιστα θα τους χρησιμεύσει στις σπουδές, που κανείς δεν τους διδάσκει τη μέθοδο να μαθαίνουν, να αξιοποιούν το μυαλό τους, να συνδυάζουν τα θραύσματα «παιδείας» από το δημοτικό στο γυμνάσιο και από εκεί στο λύκειο. Και δίπλα τα φροντιστήρια, με εξαίρετους δάσκαλους ορισμένα, οι οποίοι αναλώνονται να παραχώσουν στον νεανικό εγκέφαλο φασόν την εξεταστέα ύλη.

Χρόνια ολόκληρα μαθητείας στο άχρηστο, το περιττό. Και αίφνης τους ζητούν την απόλυτη χρησιμότητα. Να τη σκεφτούν μόνοι τους οι φοιτητές; Ποιος ασχολήθηκε με το τι ακριβώς μαθαίνουν από τα 5 τους χρόνια ώς τα 18;

Τους βλέπουμε στα πλάνα από την τελευταία θορυβώδη πορεία τους να βαδίζουν με βήμα βαρύ, ρυθμικό, κρατώντας κόκκινες σημαίες. Εικόνα που θυμίζει εποχές με αιτήματα, εποχές με διεκδικήσεις και αμφισβητήσεις, εποχές που το φοιτητικό κίνημα προσπαθούσε, οραματιζόταν και διεκδικούσε την ένωσή του με το λαϊκό κίνημα.

Υπήρχε και το ένα και το άλλο. Τι πέτυχαν από την προσπάθεια; Να συμπορευτούν για λίγο καιρό, να ονειρευτούν έστω την ύπαρξη ελπίδας, γιατί στην πραγματικότητα δεν πρόλαβαν ούτε και αυτή να την αποκτήσουν με πλήρη συνείδηση του αιτήματος που προβάλλει στις ζωές και τις επιλογές. Σαν να ΄γινε η «ελπίδα» πραγματικότητα από τη μια μέρα στην άλλη.

Δεν προλάβαμε.

Άλλαξαν γρήγορα οι καιροί. Κι όμως, αυτό το πανεπιστήμιο που για ορισμένους είναι «πουκάμισο αδειανό» είναι ακόμη το ίδιο πανεπιστήμιο που «έμαθε γράμματα» σε πολλούς εκ των σημερινών κατακριτών του. Στα αμφιθέατρά του ζυμώθηκαν πολλές από τις μεγαλύτερες σημερινές πολιτικές καριέρεςκαι τηλεοπτικές. Εκεί έκαναν και τα πρώτα, τα βασικά τους βήματα, πολλοί από τους σημερινούς καθηγητές του. Κι ας συμπλήρωσαν τις σπουδές στο εξωτερικό. Έτσι κι αλλιώς η επιστημονική γνώση δεν μπορεί να περιοριστεί στα σύνορα ενός μόνον τόπου, ενός μόνον πανεπιστημίου. Δεν υφίσταται ως τέτοια χωρίς το «ταξίδι»- χιλιομετρικό και πνευματικό – χωρίς τη «συνάντηση»- πραγματική και μεταφορική- ανθρώπων και επιστημονικών σκέψεων.

Αλλά δεν πρόλαβε το ελληνικό πανεπιστήμιο. Ούτε μια γενιά δασκάλων δεν πρόλαβε να χαρεί. Την ίδια εκείνη γενιά που μας έμαθε γράμματα, που τουλάχιστον άνοιξε δρόμους στο μυαλό όσων διψούσαν, την ίδια «συκοφαντεί» η ανεπάρκεια σημερινών πτυχιούχων. Δική τους ή ενός συστήματος που δεν τους χρειάζεται;


Κανείς δεν πρόλαβε το… μέλλον

Οι ίδιοι δάσκαλοι που πριν από τριάντα χρόνια έθεσαν τον ενθουσιασμό τους στην υπηρεσία της δημοκρατικής παιδείας, βρίσκονται αντιμέτωποι με την αδυναμία να δουν και να προλάβουν. Τουλάχιστον να προλάβουν την πρωθυπουργική ανενδοίαστη δήλωση ότι «δεν δίνει χρήματα η κυβέρνηση σε μαύρες τρύπες» ή σε «τρύπιες τρύπες» ή σε «τρύπες» σκέτο. Πάντως «τρύπες» θεωρεί η κυβερνητική ηγεσία τα ελληνικά πανεπιστήμια. Κανείς δεν πρόλαβε εν τέλει.

Ούτε εμείς να συναντήσουμε τα νιάτα. Με εικόνα συγκεχυμένη εκείνα για τον κόσμο και εμείς γι΄ αυτά. Και η τηλεοπτική είναι η τελευταία που μπορεί να αποδώσει την πραγματικότητα, αφού ούτε τα νιάτα έχουν χώρο σε αυτήν, ούτε εκείνοι που μιλούν γι΄ αυτά έχουν συναίσθηση της απόστασης που τους χωρίζει από την ηλικία και τις αγωνίες της.