ΟΙ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ
Αποστεωμένος, ηττημένος, ο Πάουλ Μπεράιτερ (στην άκρη αριστερά) είναι ένας από τους παρίες ήρωες του Ζέμπαλντ: ένας δάσκαλος σε γερμανική κωμόπολη που έχασε τη θέση του και την αγαπημένη του από το ναζιστικό καθεστώς και βρέθηκε οικοδιδάσκαλος στην οικογένεια της φωτογραφίας, στην Μπεζανσόν, αλλά δεν κατάφερε ποτέ να ξεχάσει
Οι λεπτομερείς περιγραφές του Ζέμπαλντ δεν λειτουργούν ως διάκοσμος, αλλά αποκλειστικά ως εφαλτήριο της μνήμης που δίνει τον ηρωικό αγώνα της για να υπάρξει. «Οι μεταμορφώσεις της μνήμης είναι τόσο πολλές όσες της πεταλούδας», γράφει ο Ναμπόκοφ στο Μίλησε μνήμη, και ο Ζέμπαλντ προσπαθεί να συλλάβει αυτήν ακριβώς τη συνεχώς μεταμορφούμενη μνήμη στην όσο πιο γυμνή και αφτιασίδωτη μορφή της. Σ΄ αυτό συμβάλλουν και οι φωτογραφίες προσώπων και τοπίων που παραθέτει στο βιβλίο.
Ο Ζέμπαλντ, που υπήρξε κι ο ίδιος μανιώδης ερασιτέχνης φωτογράφος, εισήγαγε έναν δικό του, εντελώς ιδιαίτερο τρόπο ένταξης φωτογραφικού υλικού στις σελίδες των βιβλίων του, εν είδει ντοκουμέντου, που εντείνει τον αυτοβιογραφικό χαρακτήρα της γραφής του. Η φωτογραφία έχει εδώ διπλή λειτουργία: είναι μια μορφή τέχνης που ανακαλεί όσο καμιά την απουσία, το πένθος και τον θάνατο, όμως είναι και μια τέχνη που λειτουργεί ως κλειδί στην αναμνημόνευση. Και ο Ζέμπαλντ, ένας δάσκαλος της λογοτεχνίας του πένθους και της μνήμης, είπε στην τελευταία του συνέντευξη ότι «η μνήμη είναι η ηθική ραχοκοκαλιά της λογοτεχνίας».











