Τέλος εποχής

Ο Ζαν Πιερ Βερνάν και ο Πιερ Βιντάλ Νακέ στράφηκαν στις παραμελημένες από την κλασική παράδοση μορφές της αρχαίας ελληνικής σκέψης. Παιδιά της ανθρωπολογικής αντίληψης του Λουί Ζερνέ, ανακάλυψαν στους μύθους και τα θρησκευτικά τελετουργικά τα πρώτα ίχνη της ελληνικής διανοητικής ιδιοσυγκρασίας, αυτής που έπλασε τον Έλληνα άνθρωπο, τον «πολίτη», τον «θρησκευόμενο», τον «στρατιωτικό», τον «οικονομικό», τον «ιδιώτη», τον «αγρότη», τον «ακροατή», τον «θεατή».

Η απώλειά τους θα μπορούσε να θυμίζει κάτι σαν «Τέλος εποχής», το τέλος της εποχής που τα ελληνικά γράμματα δεν ήταν απλώς αντικείμενο κάποιας παραμελημένης πανεπιστημιακής ειδικότητας αλλά κομβικό σημείο της συλλογικής ευαισθησίας για ολόκληρη τη δυτική κοινωνία. Στα ελληνικά το έργο και του Βερνάν και του Βιντάλ Νακέ έχει ευτυχήσει. Έχει μεταφρασθεί σχεδόν στο σύνολό του, και με επιτυχία, όπως έχει μεταφρασθεί και μεγάλο μέρος του έργου των συνεργατών τους, της πρόωρα χαμένης Νικόλ Λορώ και του Μαρσέλ Ντετιέν. Ας σημειωθεί ότι η πρώτη μετάφραση, αν δεν κάνω λάθος, του κεντρικού «Μύθος και σκέψη στην αρχαία Ελλάδα» οφείλεται στη συνεργάτιδα του Βερνάν Ελληνίδα Στέλλα Γεωργούδη.

Κλείνω με ένα ακόμη παράθεμα από το κείμενό του «Η επικαιρότητα της τραγωδίας;», που ακριβώς δίνει και το στίγμα της επικαιρότητας της σκέψης του Βερνάν: «Αυτό που καλούμε τέλος των ιδεολογιών και συνδυάζεται με την ανάδειξη των πιο ακραίων μορφών βαρβαρότητας στις χώρες του παλαιού πολιτισμού, οι ανησυχίες που μας προκαλούν οι κίνδυνοι οι προερχόμενοι από τις προόδους της τεχνικής ανάπτυξης, ανοίγουν τον δρόμο για την επιστροφή του τραγικού αισθήματος της ύπαρξης».