και αλλαγές

Η ΕΠΙΚΕΙΜΕΝΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ ΤΗΣ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΩΝΥΜΟΥ
ΠΛΕΟΝ ΑΡΘΡΟΥ 16, ΔΗΛΑΔΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΓΗΣΗΣ Ή ΟΧΙ ΤΟΥ
ΚΡΑΤΙΚΟΥ ΜΟΝΟΠΩΛΙΟΥ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, ΠΕΡΙΠΛΕΚΕΤΑΙ
ΩΣ ΣΥΝΗΘΩΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΙΚΡΟΠΟΛΙΤΙΚΑ ΤΕΡΤΙΠΙΑ. Η Ν.Δ. ΣΤΟΧΕΥΕΙ
ΠΡΩΤΙΣΤΩΣ ΝΑ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΤΕΙ ΤΗΝ ΑΔΥΝΑΜΙΑ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΠΑΡΑ ΝΑ
ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. ΠΑΡΟΜΟΙΩΣ, ΣΥΝ ΚΑΙ ΚΚΕ ΕΧΟΥΝ ΔΕΙ
ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ 16 ΤΗ ΧΡΥΣΗ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΣΤΡΙΜΩΞΟΥΝ ΤΟ ΠΑΣΟΚ
Έτσι κι αλλιώς όμως, η αναθεώρηση του άρθρου 16 έχει πάρει μυθικές διαστάσεις εξαιτίας των ιδεοληψιών του αριστερού συντηρητισμού και της φιλελεύθερης απλοϊκότητας. Για τους μεν, η κατάργηση του δημόσιου μονοπωλίου είναι καταστροφή. Για τους δε, πανάκεια για τη βελτίωση των πανεπιστημίων. Μεταξύ των δύο ιδεοληψιών, η πλέον ανεδαφική είναι η φιλελεύθερη. Η ιδέα ότι θα ιδρυθούν υψηλής ποιότητας ιδιωτικά πανεπιστήμια ή ότι ο «ανταγωνισμός» θα βελτιώσει την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση γενικά, θα αποδειχθεί η φούσκα της ιστορίας. Αντιθέτως, η ιδεοληψία του αριστερού

Η αναθεώρηση που αρχίζει στις 10 Ιανουαρίου μοιάζει με το πρώτο χτύπημα της μπάλας στο αμερικανικό μπιλιάρδο. Χτύπημα σχεδόν τυφλό, που σκορπίζει τον σωρό με τις μπάλες για να αρχίσει το παιχνίδι

συντηρητισμού μπορεί να αποκτήσει μια δόση αλήθειας, αν η αναθεώρηση του άρθρου 16 καταλήξει σε μια «τριτοκοσμική απελευθέρωση» που θα αναγορεύσει σε πανεπιστήμιο κάθε ΙΕΚ της πλατείας Κάνιγγος. Τότε ο «ανταγωνισμός» θα είναι προς τα κάτω και χωρίς ορατό πάτο. Ανάποδη εκκίνηση
Οι αλλαγές στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, ενώ είναι αναγκαίες και ώριμες (ξέρουμε πολλούς κοινωνικούς χώρους όπου οι ίδιοι οι ενδιαφερόμενοι λένε χρειαζόμαστε μεταρρυθμίσεις;), περπατάνε αναποδογυρισμένες. Προτάσσεται η αναθεώρηση του άρθρου 16 ενώ θα έπρεπε να είναι μια παράγραφος στον επίλογο των μεταρρυθμιστικών προτάσεων. Ας είναι. Το ζήτημα εγείρει διαφωνίες ακόμα και μεταξύ εκείνων που συμφωνούν στις βασικές κατευθύνσεις των αναγκαίων αλλαγών του δημόσιου πανεπιστημίου. Προσωπικά συμφωνώ με όσους/ες υποστηρίζουν ότι η συνταγματική απαγόρευση συνιστά πλέον αναχρονισμό τόσο αναφορικά με τη δυναμική της ελληνικής κοινωνίας όσο και την ευρωπαϊκή πραγματικότητα. Αποτελεί μοναδική πρωτοτυπία στον ευρωπαϊκό χώρο, την οποία δεν χρειαζόμαστε. Η κοινωνία δημιουργεί συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση εκπαίδευσης που δεν είναι δυνατόν να ικανοποιηθεί μόνο από το Δημόσιο μέσα σε ρεαλιστικά ύψη φορολογίας. Η συνταγματική απαγόρευση γεννά παρά λύνει προβλήματα (φοιτητική μετανάστευση, αρρύθμιστο καθεστώς διαφόρων κολεγίων, «παραρτήματα» των βρετανικών κυρίως πανεπιστημίων, εργασιακά δικαιώματα, ισοτιμίες πτυχίων). Ασφαλώς, δεν αποτελεί θέμα αρχής. Άλλωστε στις μικρότερες βαθμίδες η ιδιωτική εκπαίδευση έχει γίνει αυτονόητη κατάσταση, παρ΄ ότι σε αυτές πραγματοποιείται η ουσιαστική ταξική επιλογή. Ου μόνον, αλλά εκεί φοιτούν οι γόνοι της συντριπτικής πλειονότητας των παντοειδών ελίτ, μηδέ συνδικαλιστών της ΟΛΜΕ και της κ. Παπαρήγα εξαιρουμένων. Το Σύνταγμα ορίζει και πρέπει να ορίζει ότι η εκπαίδευση είναι δημόσιο αγαθό. Από εκεί και ύστερα, εναπόκειται στον κανονικό νομοθέτη να προσδιορίσει τους τρόπους εξασφάλισης αυτού του αγαθού.

Το μπιλιάρδο
Σε αυτό το σημείο ανοίγει ένα ευρύ φάσμα πολιτικών και μαζικών αγώνων, γεγονός που παραβλέπουν όσοι αναγορεύουν τη στάση απέναντι στο άρθρο 16 σε «μητέρα όλων των μαχών». Στην πραγματικότητα, η αναθεώρηση που αρχίζει στις 10 Ιανουαρίου μοιάζει με το πρώτο χτύπημα της μπάλας στο αμερικανικό μπιλιάρδο. Χτύπημα σχεδόν τυφλό, που σκορπίζει τον σωρό με τις μπάλες για να αρχίσει το παιχνίδι.

Αμέσως προκύπτουν τρία μείζονα θέματα- μέτωπα. Το πρώτο αφορά το καθεστώς που θα ρυθμίζει τα μη κρατικά πανεπιστήμια. Ο κίνδυνος να υπάρξει ένα πρώτο κύμα άναρχης απελευθέρωσης που θα σπείρει ψευδεπίγραφα «δυνάμει» τμήματα Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης τα οποία θα πουλάνε «πτυχία» είναι υπαρκτός και σύμφωνος με την έφεση στις «αρπαχτές» που έχει η ελληνική μικροεπιχειρηματικότητα. Η κυβέρνηση και τα κόμματα οφείλουν να δεσμευτούν πολιτικά έναντι αυτού του κινδύνου και να περιγράψουν τον κανονιστικό νόμο στο επόμενο διάστημα ώς το τέλος της αναθεωρητικής διαδικασίας.

Το δεύτερο μέτωπο που θα μείνει σταθερά ανοιχτό και θα οξυνθεί είναι αυτό της αναβάθμισης του δημόσιου πανεπιστημίου. Η πανεπιστημιακή κοινότητα δικαιολογημένα αισθάνεται σαν απειλή τη μείωση της χρηματοδότησης για τρίτο χρόνο, την υποβάθμιση της εκπαίδευσης σε ζήτημα δημοσιονομικού «μαζέματος», τον νεοφιλελεύθερο ζήλο για τα ιδιωτικά ΑΕΙ ταυτόχρονα με τον άκρατο κρατικισμό που αποκάλυψε το κυβερνητικό νομοσχέδιο και τον καθημερινό καφκικό γραφειοκρατικό έλεγχο του δημόσιου πανεπιστημίου. Από την άλλη, ένα ευρύ φάσμα πανεπιστημιακών ζητά να προχωρήσουν εδώ και τώρα οι αλλαγές που έχουν προ πολλού ωριμάσει, ανοίγοντας μέτωπο στις απόψεις της αδράνειας και τού να μην αλλάξει τίποτα. Αυτή η «από τα κάτω» κινητοποίηση των πανεπιστημιακών έχει επίσης προσδιορίσει το πλαίσιο της αναγκαίας μεταρρύθμισης και έχει αποσαφηνίσει τον χαρακτήρα και τις αξίες του πανεπιστημίου για το οποίο αγωνίζεται (ας σημειώσουμε εδώ το πολύ ενδιαφέρον άρθρο του Δ.Ι. Κυρτάτα στο περιοδικό Πολίτης, τχ. 149, Νοέμβριος 2006). Η κυβέρνηση και οι πολιτικές ηγεσίες θα δυσκολευτούν να παρακάμψουν την πρόκληση που ο πανεπιστημιακός χώρος τούς απευθύνει. Το πιθανότερο είναι η πίεση να αυξηθεί μετά την όποια λήξη του ζητήματος του άρθρου 16 καθώς θα διευρυνθούν οι δυνατότητες συμμαχιών ή συμπτώσεων μέσα στο ίδιο το δημόσιο πανεπιστήμιο. Το τρίτο και προς το παρόν αποσιωπημένο μέτωπο, είναι αυτό της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Θεωρώ αυτονόητο ότι η άρση της απαγόρευσης του άρθρου 16 θα γίνει με τέτοιο τρόπο ώστε να δίνει ελευθερία πρόσβασης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση σε όσους/ες τελειώνουν «επιτυχώς» το λύκειο. Τι σημαίνει όμως «επιτυχώς»; Ξέρουμε ότι το σημερινό σύστημα εισαγωγικών εξετάσεων καταργεί το λύκειο ως αυτοτελή βαθμίδα μόρφωσης και καταστρέφει συστηματικά τα μυαλά των παιδιών με την αποστήθιση. Η διαγραφόμενη «απελευθέρωση» πρόσβασης στα παντοειδή ΑΕΙ μπορεί να οδηγήσει προς δύο αντίθετες κατευθύνσεις. Η μία είναι να απαξιώσει περαιτέρω το λύκειο στο μέτρο που θα διαφανεί ότι ο καθένας θα μπορεί να αγοράζει κάποιο πτυχίο σε κάποιο τμήμα ανεξαρτήτως των επιδόσεών του. Η δεύτερη είναι να αξιοποιηθεί το νέο θεσμικό πλαίσιο προκειμένου να ενισχυθεί η αυτοτέλεια του λυκείου, να καθιερωθεί ένα σοβαρό εθνικό απολυτήριο που θα οδηγεί στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και να αποκατασταθεί το ηθικό, αν όχι το κύρος, του αποθαρρυμένου σήμερα καθηγητικού σώματος. Σε κάθε περίπτωση, οι επικείμενες αλλαγές στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση ανακινούν αυτομάτως την ανάγκη μεταρρύθμισης της προηγούμενης βαθμίδας.