Σαν θριαμβευτικό κύκνειο άσμα

Με τις δυνάμεις του μειωμένες από τα χρόνια και την αρρώστια, ο Χάρολντ Πίντερ έδωσε μια συγκλονιστική ερμηνεία στο έργο του Σάμιουελ Μπέκετ «Η τελευταία μαγνητοταινία του Κραπ»

Ο ηλικιωμένος ηθοποιός σηκώθηκε με κόπο μόλις ολοκληρώθηκε η παράσταση. Το
χειροκρότημα εξελίχθηκε σταδιακά σε θύελλα. Ο Χάρολντ Πίντερ, θεατρικός
συγγραφέας και ηθοποιός, με τις δυνάμεις του μειωμένες από τα χρόνια και την
αρρώστια, είχε μόλις ερμηνεύσει την «Τελευταία μαγνητοταινία του Κραπ», του
φίλου του και συναδέλφου νομπελίστα Σάμιουελ Μπέκετ.

«Είναι πέρα από την ηθοποιία» είπε η Γκίλιαν Χάνα, ηθοποιός που βρισκόταν στο
ακροατήριο του Royal Court’s Jerwood Theater Upstairs του Λονδίνου. «Υπάρχει
κάτι στη συνάντηση αυτού του συγκεκριμένου κειμένου και αυτής της ερμηνείας
που με πήγε κάπου αλλού. Αυτό το μέρος, με την κάποια ψυχρότητα που ούτως ή
άλλως έχει, υπήρξε μια παγωμένη στέπα ή μια αποκάλυψη».

Δεν πρόκειται μόνο για τις μακρές, μελαγχολικές σιωπές που προκάλεσαν ώς έναν
βαθμό στοχαστική διάθεση στο ακροατήριο αυτής της παραγωγής με τις δέκα μόνο
παραστάσεις μέχρι τις 24 Οκτωβρίου. (Εισιτήρια που κόστιζαν κανονικά 25 λίρες
– 37 ευρώ – έφτασαν να διατίθενται στην ιστοσελίδα e-Bay επτά φορές πάνω από
την αξία τους).

Ο Χάρολντ Πίντερ είναι σήμερα 76 ετών και δίνει μάχη με τον καρκίνο του
οισοφάγου. Πέρυσι είπε ότι δεν θα ξαναγράψει θεατρικά έργα και αυτό
δημιούργησε αναπόφευκτα ένα κλίμα αποχαιρετισμού.

«Δεδομένων των προβλημάτων υγείας του Χάρολντ, υπάρχει εδώ μία συνάντηση που
είναι κάτι παραπάνω από απλή ερμηνεία. Είναι μια ιστορική στιγμή του θεάτρου
που μας βρίσκει παρόντες», είπε ένα μέλος του ακροατηρίου στη σύντομη συζήτηση
με τον σκηνοθέτη Ίαν Ρίκσον μετά την παράσταση.

Ο Πίντερ έπαιξε τον ρόλο του Κραπ – ενός 69χρονου άντρα που ακούει ξανά μία
κασέτα που έγραψε στα 39 του – καθισμένος σε μια αναπηρική πολυθρόνα από την
οποία δεν σηκώθηκε παρά μόνο στο τέλος της παράστασης για να υποκλιθεί μπροστά
στο χειροκρότημα του κοινού.

«Ίσως τα καλύτερά μου χρόνια να έχουν φύγει» ήχησε η φωνή του Κραπ στην
μαγνητοταινία, τις τελευταίες στιγμές του μονόπρακτου, που για πρώτη φορά
παρουσιάστηκε στο κοινό το 1958 και το οποίο εξερευνά τα κενά της μνήμης.
«Αλλά δεν θα τα ήθελα πίσω». Και αυτό επίσης προκάλεσε ηχώ στην αίθουσα.

Στο ακροατήριο βρισκόταν και ο 76χρονος Χένρι Γουλφ, συμμαθητής του Πίντερ στο
σχολείο και συνάδελφος ηθοποιός που ερμήνευσε το πρώτο έργο του Πίντερ, «Το
δωμάτιο», το 1957. «Αυτό που αισθάνθηκα ήταν μία μεγάλη θλίψη για τη ζωή μου
που χύνεται στον σωλήνα της αιώνιας ροής – και για του Χάρολντ, επίσης,
φυσικά» είπε.

Η παραγωγή είναι μέρος του εορτασμού του Θεάτρου Royal Court για τα
πενήντα χρόνια του και για τα εκατό χρόνια από τη γέννηση του Σάμιουελ Μπέκετ.
Οι Βρετανοί κριτικοί την υποδέχθηκαν τόσο ως ένα θριαμβευτικό φινάλε για τον
Πίντερ όσο και ως μία λιτή και επιβλητική ερμηνεία από έναν ηθοποιό και
θεατρικό συγγραφέα, του οποίου τα έργα έδωσαν καινούργιο βάρος στη γλώσσα,
στις σιωπές και στις παύσεις της.

98 ώρες πρόβας

Μιλώντας στο ακροατήριο ο σκηνοθέτης Ίαν Ρίκσον είπε ότι το έργο είναι τόσο
δυνατό που μερικές φορές, τη στιγμή που τελειώνει, «υπάρχει μόνο σιωπή». Ο
Ρίκσον αφαίρεσε από το χειρόγραφο κάποιες σκηνές όπου ο Κραπ καταβροχθίζει
μπανάνες. «Υπηρετούμε σωστά τον Σαμ βγάζοντας έξω τις μπανάνες;» αναρωτήθηκε.
Για να δώσει αμέσως μετά ο ίδιος την απάντηση: «Ο Χάρολντ είπε ότι έκανε μια
συζήτηση με τον Σαμ και ο Σαμ του είπε ότι ήταν σύμφωνος». Ο Ρίκσον αποκάλεσε
«ηρωική» την προσπάθεια του Πίντερ να ερμηνεύσει το έργο. Οι δυο τους έκαναν
πρόβα επί τρεισήμισι ώρες κάθε απόγευμα για τέσσερις εβδομάδες. Το αποτέλεσμα
είναι, συμπλήρωσε ο Ρίκσον, ότι το κοινό αισθάνθηκε δέος – κάτι που επεσήμαναν
και οι κριτικοί.

Πέρυσι, η κατάσταση της υγείας του υποχρέωσε τον Πίντερ να στείλει τον λόγο
του στην απονομή του Νόμπελ σε βίντεο. Φαινόταν καθισμένος σε αναπηρικό
καροτσάκι και εκφωνούσε έναν πύρινο λόγο εναντίον της αμερικανικής εξωτερικής
πολιτικής λέγοντας: «Τα εγκλήματα των Ηνωμένων Πολιτειών είναι συστηματικά,
διαρκή, ωμά και ανηλεή, λίγοι όμως άνθρωποι συζητούν γι’ αυτά». Η υγεία του
φέτος δείχνει καλύτερη.

Επιμέλεια: Μανώλης Πιμπλής