Ένας «θρησκευτικός πόλεμος» που κρατάει αιώνες

Εδώ και αιώνες η ελλαδική Εκκλησία επιχειρούσε να «εντάξει» στους κόλπους της το αρχαίο ελληνικό πνεύμα, ώστε να εμφανισθεί και ως συνεχιστής του στον ελλαδικό χώρο. Απόδειξη και τούτη η τοιχογραφία (του 16ου αιώνα από τον ναό της Μονής Φιλανθρωπινών, στα Ιωάννινα) με τον «Έλληνα Θουκυδίδη, τον φιλόσοφο» ανάμεσα στους… αγίους

«Περισσότεροι από 500 άνθρωποι από 29 διαφορετικές χώρες ηλικίας 12-88 ετών
πρόσθεσαν τα αποτυπώματα των γυμνών τους ποδιών σε αυτά των αρχαίων κάτω από
το βλέμμα περισσότερων από 10.000 θεατών», γράφει η ιστοσελίδα του συλλόγου
για την αναβίωση των Νεμέων. Μίας από τις τέσσερις πανελλήνιες γιορτές της
αρχαιότητας, που ήδη πραγματοποιήθηκαν τρεις φορές την τελευταία δεκαετία.

Αρκετοί ζητούν την αναβίωση όλων των αρχαίων αγώνων και γιορτών: Ίσθμια,
Λύκαια, Έρμαια, Ηραία, Αλέα, Ηράκλεια, Θεοξένια, Λεωνίδεια, Ιθωμαία,
Μιξαρχαγέτια, Σωτήρια, Καθηρατόρια, Ασκληπιεία Επιφανέστατα, Κάρνεια,
Διοσκούρεια, Νέμεα, Σθένια, Ταινάρια! Και σε βιβλία, περιοδικά, ιστοσελίδες
είναι διάχυτη η αντίληψη ότι αιώνες τώρα διεξάγεται μάχη ισχύος μεταξύ Ελλήνων
και Εβραίων. Και ότι ο χριστιανισμός δεν είναι παρά «εβραϊκή μεταμφίεση που
έχει υποδουλώσει το έθνος»…

H Εκκλησία δείχνει μεγάλη ανησυχία. Το ζήτημα της λεγόμενης
«Νεοειδωλολατρίας», που ήταν αντικείμενο θεολογικού συνεδρίου τον Μάιο του
2003 στη Θεσσαλονίκη, έγινε αιτία να δημοσιεύσει ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος
σειρά ολοσέλιδων άρθρων σε καθημερινή εφημερίδα για τη «Συνάντηση του Αρχαίου
Ελληνισμού με τον Χριστιανισμό».

Για το ζήτημα του «νεοπαγανισμού» η Εκκλησία έχει συγκροτήσει ειδική
επιτροπή με τη συμμετοχή τριών μητροπολιτών και τεσσάρων πανεπιστημιακών.
Αιτία, «η πληθώρα πολυτελών περιοδικών, βιβλίων, ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών
εκπομπών, αλλά και ιστοσελίδων» των δωδεκαθεϊστών και λοιπών αρχαιολατρών. Οι
οποίοι «ζητούν επίμονα αναγνώριση των θρησκευτικών μορφωμάτων τους, όχι απλά
ως “γνωστή θρησκεία”, αλλά “ως τη μόνη νόμιμη θρησκεία στην Ελλάδα”! Ζητούν να
τους αποδοθούν οι αρχαιολογικοί χώροι ως χώροι λατρείας, αφού κατεδαφίσουμε
τους παρακείμενους χριστιανικούς ναούς σε απόσταση έως πεντακόσια μέτρα,
διότι, όπως υποστηρίζουν, έχουμε μιάνει τα ιερά τους! Αναβιώνουν
αρχαιοελληνικές παγανιστικές εορτές», κατά την επίσημη ιστοσελίδα της
Εκκλησίας της Ελλάδος.

«Πρόκειται για φαινόμενο πολύ εκτεταμένο χωρίς έντονες θρησκευτικές απολήξεις.
Λίγοι από τους αρχαιολάτρες κάνουν το βήμα να περάσουν σε μια άλλη θρησκευτική
ταυτότητα», λέει στα «NEA» ο λέκτορας Πολιτικών Επιστημών στο Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Παναγής Παναγιωτόπουλος, συγγραφέας αρκετών άρθρων και υπό έκδοση
βιβλίου για το θέμα της αρχαιολατρίας. Για «κίνηση εναλλακτική, που αρνείται
τον μονοθεϊσμό χωρίς να αρνείται τη θρησκευτικότητα και που διατηρεί την
αίσθηση του ιερού αλλά σε σχέση με τη φύση» μιλά ο καθηγητής της Φιλοσοφίας
των Θρησκειών Μάριος Μπέγζος. Και οι δύο συμφωνούν ότι πρόκειται για «ελληνική
εκδοχή του New Age».

Ο εκδότης Στέφανος Ελμάζης (Εκδόσεις Αρχέτυπο, περιοδικό «Άβατον») αναφέρει
ότι πρόκειται για υπαρκτή τάση και μάλιστα διεθνή για την αναβίωση των αρχαίων
θρησκειών. «H ελληνική εκδοχή της βρίσκει πάτημα στο θελκτικό επιχείρημα:
“Εμείς είμαστε οι πραγματικοί Έλληνες”. Ερωτήματα αδιανόητα μέχρι πρότινος,
τώρα διατυπώνονται όλο και συχνότερα: “Γιατί να έχουμε τον Εβραίο Θεό και όχι
τον δικό μας; Γιατί ο παπάς να σου λέει να έχεις τα καλά του Αβραάμ και του
Ισαάκ και όχι του Δευκαλίωνα και της Πύρας;”».

Ο ίδιος παρατηρεί ότι στον συγκεκριμένο χώρο, τον οποίο παρακολουθεί,
απαντάται μια κλίμακα «από την απίστευτη σοβαρότητα μέχρι την απίστευτη
σαχλαμάρα», ενώ μεγάλη είναι και η ανταπόκριση του κοινού καθώς πολλά βιβλία
του είδους κάνουν σημαντικές πωλήσεις. «Πέρα από τους φανατικούς, εκτιμώ ότι
υπάρχουν εδώ τουλάχιστον 400.000 άνθρωποι που είναι φίλα προσκείμενοι στην
αρχαιολατρία, διαβάζουν και παρακολουθούν».

H αναβίωση αρχαίων αγώνων και εορτών (όπως, εδώ, τα Λύκαια στην ορεινή Αρκαδία, το 2001) αποτελεί «κόκκινο πανί» για την Εκκλησία και βέλος στη φαρέτρα των αρχαιολατρών

Για την Εκκλησία το ενδιαφέρον είναι εύλογο, λέει ο Μάριος Μπέγζος,
καθώς «θέλει να καταστήσει αντικείμενο ποιμαντικής μέριμνας τις απώλειες στο
πλήρωμά της, ακόμη περισσότερο όταν πρόκειται για νέους ή ακόμη και για
διανοούμενους. Και μόνο το γεγονός ότι υπάρχει κίνημα με ενθουσιαστικό
χαρακτήρα, αποτελεί επαρκή λόγο ανησυχίας για την Εκκλησία».

«Ενώ η φιλολογία είναι πολύ εκτεταμένη, δεν προχωράει σε βάθος και δεν θέτει
σε κίνδυνο τον μονοθεϊσμό», πιστεύει ο Παναγής Παναγιωτόπουλος. «Οι
αρχαιολάτρες παίζουν σε δύο ταμπλό, το εθνικιστικό και το φαντασιακό.
Τροφοδοτούν τον κόσμο με ψευδοαπορίες. Και είναι πολύ επιτρεπτικοί σε θέματα
σωματικής ελευθερίας».

Υπάρχουν εκδοτικοί οίκοι που ασχολούνται σχεδόν αποκλειστικά με αυτά τα
θέματα: Εύανδρος, Εκδόσεις Γεωργιάδη, Ιερά Ελλάς, Δίον είναι κάποιοι από
αυτούς. Περιοδικά διακινούν συστηματικά ιδέες αρχαιολατρίας («Ιχώρ», «Δαυλός»,
«Απολλώνειον φως» κ.ά.) αλλά και εκδοτικές επιχειρήσεις φιλοξενούν κείμενα
κρατώντας αποστάσεις (όπως οι Εκδόσεις Έσοπτρον και το αδελφό περιοδικό «Τρίτο
Μάτι» ή οι Εκδόσεις Αρχέτυπο με το περιοδικό «Άβατον»). Κάποιοι ξεκινούν από
αριστερές θέσεις, λέει ο Παναγής Παναγιωτόπουλος, «πολύ συχνά όμως συναντάμε
προπαγάνδα ακραιφνώς φασιστικού τύπου. Στη μεγάλη τους πλειοψηφία, θεωρούν
τους εαυτούς τους εναλλακτικούς και αμφισβητίες. Και προσελκύουν πολλούς
ανήσυχους νέους που, σε άλλες εποχές, θα μπορούσαν να είναι ροκάδες».

Το περιοδικό «Ιχώρ» είναι αριστερό, ο «Δαυλός» βρίσκεται στο αντίθετο
στρατόπεδο. Ο εκδότης Άδωνις Γεωργιάδης είναι στέλεχος του ΛΑΟΣ, του κόμματος
του Καρατζαφέρη, που, όπως λέει ο Στέφανος Ελμάζης, «φλερτάρει και με την
Εκκλησία και με τους αρχαιολάτρες». Γεγονός είναι πάντως ότι «οι αρχαιολάτρες
μεταξύ τους αλληλοσπαράσσονται και συγκροτούν ομαδούλες χωρίς ενιαίο φορέα».

«Καταστρέψατε την Ελλάδα»

H βασική δομή της αρχαιολατρίας, λέει ο ιστορικός Παναγής Παναγιωτόπουλος,
είναι ότι ο κόσμος χωριζόταν ανέκαθεν σε Έλληνες και Εβραίους. Χωρίζουν τον
ιστορικό χρόνο στη «χρυσή εποχή» που καταστράφηκε από τον κατακλυσμό και στην
«εποχή των ιχθύων» που ακολούθησε. Τώρα μπαίνουμε στην «εποχή του υδροχόου»
που σημαίνει επιστροφή στη χρυσή (ελληνική) εποχή. Όλα αυτά συνδυάζονται με
«μαγικά» στοιχεία και με θεωρίες συνωμοσίας, στο φόντο των οποίων προβάλλεται
το αντισημιτικό στοιχείο. «Εσείς οι χριστιανοί, μαζί με τους Εβραίους,
καταστρέψατε την Αρχαία Ελλάδα», είναι το μότο των αρχαιολατρών, συμφωνεί και
ο Μάριος Μπέγζος.

«Παγανιστές εναντίον χριστιανών»

Στη Βόρεια Ευρώπη βρίσκεται ο κυρίως κορμός των οπαδών των εθνικών θρησκειών, όπως φαίνεται και στο χάρτη του Παγκοσμίου Συνεδρίου Εθνικών Θρησκειών, που οργανώνεται σε ετήσια βάση από το 1996. Στον Νότο σημειώνονται μόνον η Ιταλία και η Ελλάδα…

H Εκκλησία μιλάει για ευρύτερο σχέδιο αναβίωσης αρχαίων εθνικών θρησκειών που,
παρά τις επιμέρους διαφορές τους, «συγκροτούν κοινό μέτωπο κατά του
χριστιανισμού»! Στο «Παγκόσμιο Συνέδριο Εθνικών Θρησκειών» (Word Congress of
Ethnic Religions), που πραγματοποιήθηκε το 1998 στη Λιθουανία, επισημαίνει δε
πως υπήρξε και ελληνική εκπροσώπηση. Και δεν θεωρεί τυχαίο ότι το 2004 (τον
Ιούνιο) νέο συνέδριο έγινε στην Αθήνα, τόπο διεξαγωγής των Ολυμπιακών Αγώνων.
Φτάνει, τέλος, να χαρακτηρίσει ως ειδωλολατρική και «την Αφή της Ολυμπιακής
Φλόγας που καθιερώθηκε από το γερμανικό ναζιστικό καθεστώς»…

Οι επιθέσεις Χριστόδουλου κατά αρχαιολατρίας

Ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος γράφει για «νεοπαγανιστικό δηλητήριο» καθώς
«πολλοί χριστιανοί αποδέχονται εμμέσως τη διάκριση που εισάγουν οι κάπηλοι και
μιλούν ωσάν ο χριστιανισμός να είναι πράγματι αντίπαλος του αρχαίου ελληνικού
πνεύματος». Και λέει ότι δεν μπορούν να αγνοούνται δύο χιλιάδες χρόνια
χριστιανικής ιστορίας του Ελληνισμού.

«Λείπει μια τέτοια συζήτηση», παρατηρεί ο καθηγητής Μάριος Μπέγζος. «Αλλά αυτή
θα πρέπει να γίνει ψύχραιμα, χωρίς σκοπό να αποδειχτεί ποια είναι καλή και
ποια κακή θρησκεία. Ήδη με τη δημιουργία του νεοελληνικού κράτους υπήρχε
διχογνωμία για την ελληνική ταυτότητα. Ο Κοραής και οι λόγιοι που είχαν
καταφύγει στη Δύση ήθελαν αποστάσεις από τη χριστιανική παράδοση. Άλλη τάση
ήθελε τον ελληνικό πολιτισμό να περνά μέσα από το χριστιανικό φίλτρο. Όσες
συνέχειες υπάρχουν με την Αρχαία Ελλάδα ή και τον ιουδαϊσμό (τελετουργικό,
φιλοσοφία), άλλες τόσες είναι και οι ασυνέχειες», προσθέτει.

«H σχέση Ελλάδας και Εκκλησίας είναι μαίανδρος. Πάντα η Ελλάδα συναντιόταν με
εξωελλαδικά στοιχεία – τα περισσότερα σημαντικά κείμενα της Αρχαίας Ελλάδας
δεν γράφτηκαν στην Αθήνα αλλά στη Μικρά Ασία και στην Κάτω Ιταλία. Άλλωστε,
και η ίδια η αναβίωση της αρχαίας ελληνικής θρησκείας είναι κατασκευή. Πώς
μπορείς να μιλήσεις για αρχαία ελληνική θρησκεία με σύγχρονους όρους; Και πώς
μπορείς να επικαλείσαι την επιστροφή στη φύση με όλα όσα συμβαίνουν γύρω
μας;».

«H ανταπόκριση πολλών στην αρχαιολατρία οφείλεται στο σύνδρομο του χαμένου
ελληνικού μεγαλείου», λέει ο εκδότης Στέφανος Ελμάζης. «Επιπλέον υπάρχει ένα
καταπιεσμένο υπόγειο ρεύμα, ένα συλλογικό ασυνείδητο. Αυτό, που σπουδαίοι
ψυχολόγοι όπως ο Γιουνγκ έλεγαν ότι οι αρχαίοι θεοί ζουν ανάμεσά μας, με την
έννοια ότι κάθε ένας από αυτούς συμβόλιζε μια επιμέρους ψυχολογική δύναμη.
Όπως ο Άρης, που εξέφραζε τα βίαια ένστικτα. Αυτά είναι καταπιεσμένα αρχέτυπα,
είναι ορμέμφυτα από τα οποία υπήρξε βίαιη αποκοπή. Στις πύλες του περιοδικού
μας, η μισή αλληλογραφία αφορά τα θέματα αυτά με φανατικούς υπέρ και κατά.
Εκτιμώ ότι η αρχαιολατρία δεν θα υποχωρήσει αλλά θα ενισχυθεί. Και όλο και
κάποιος πολιτικός, που θα αντιληφθεί ότι εκεί υπάρχει εκλογική πελατεία, θα
φέρει στη Βουλή το θέμα των χώρων λατρείας».

Πρόσωπα-σύμβολα

Οι… διαφορετικοί, που θέλησαν είτε να αναστήσουν αρχαίες θρησκείες είτε να
διαδώσουν τις αρχαιοελληνικές σπουδές:

Υπατία: Μαθηματικός, αστρονόμος, νεοπλατωνική φιλόσοφος του 4ου αιώνα μ.X.
Υπήρξε θύμα της αντιπαράθεσης ανάμεσα στον Επίσκοπο Αλεξανδρείας Κύριλλο και
τον Ρωμαίο κυβερνήτη της Αιγύπτου Ορέστη. Βασανίστηκε και διαμελίστηκε.

Φλάβιος Κλαύδιος Ιουλιανός («Παραβάτης» ή «Αποστάτης»): Αυτοκράτορας με
ελληνική παιδεία, θεωρήθηκε ως διώκτης χριστιανών και επιχείρησε αναστήλωση
αρχαίων ναών και επαναφορά αρχαίων εθίμων.

Ιωάννης ο Ιταλός: Βυζαντινός φιλόσοφος του 11ου αιώνα που συνέβαλε στην
αναζωογόνηση της μελέτης των αρχαίων συγγραφέων. Ηγήθηκε αντιεκκλησιαστικής
κίνησης, προκαλώντας τον αφορισμό του.

Γεώργιος Γεμιστός ή Πλήθων: Κωνσταντινουπολίτης φιλόσοφος του 14ου-15ου
αιώνα, που συνέβαλε στη διάδοση των πλατωνικών σπουδών στην Ιταλία. Κατέφυγε
στον Μυστρά για τη διδασκαλία του.