|
|
H μικρή του φίλη Ευδοκία, η οποία τον άκουγε αμίλητη να ρητορεύει με εκείνη
την απλοϊκότητα, τον δωρικό του λόγο και την ανείπωτη ζωντάνια, τού προσέφερε
έναν παιδικό μύλο, εκείνον με την πολύχρωμη έλικα που στηρίζεται σ’ ένα ξυλάκι
και στροβιλίζεται με κάθε φύσημα του αέρα.
|
|
Ο Χαρίλαος Φλωράκης, ο οποίος μέχρι εκείνη τη στιγμή τής έκανε «πλύση
εγκεφάλου» για «το όνειρο και το όραμα του σοσιαλισμού που ποτέ δεν πεθαίνει»
και «την ιστορική αναγκαιότητα της ύπαρξης του KKE», δεν την αποπήρε. Έβγαλε
τον μύλο στο μπαλκόνι, στο σπίτι του στο Χαλάνδρι, και τη βοήθησε να τον δέσει
στα κάγκελα.
«Ξέρεις – της είπε στο τηλέφωνο λίγες ημέρες αργότερα – τι κάνω τώρα;
Παρακολουθώ τον μύλο που γυρίζει. Παιδί δεν πρόλαβα και πολύ να παίξω. Και
πάντα ζήλευα να έχω ένα ποδήλατο κι έναν μύλο. Γλεντάω με όλους αυτούς που
κάνουν περιουσίες για να νιώσουν χαρά και δεν ξέρουν πως βρίσκει κανείς την
ομορφιά σε πολύ απλά πράγματα. Να, όποτε γυρνάω στα Άγραφα και ακούω τα πουλιά
να κελαηδάνε, αισθάνομαι μια σιγουριά και μια γαλήνη…».
Έναν χρόνο αργότερα, όταν ο ιστορικός ηγέτης του KKE ανηφόρισε με συντρόφους
του – μαζί και η Ευδοκία – στα Άγραφα, τους πήγε στη θέση, Αη-Λια όπου ήθελε
να τον θάψουν. «Έχεις ωραία θέα από εδώ πάνω» τους είπε, ενώ έπειτα από λίγες
ημέρες, όταν επέστρεψε στο σπίτι του στο Χαλάνδρι, έλεγε στον πιστό οδηγό και
σύντροφό του Αντώνη Ασμάνη: «Δεν καταλαβαίνω τη φιλοσοφία ορισμένων που
χτίζουν μαρμάρινους και μεγαλοπρεπείς τάφους. H ζωή και ο θάνατος είναι τόσο
λιτές διεργασίες για να τις βεβηλώνουμε!».
«Έμεινε όρθιος στη διάσπαση του ’91»
ΣΤΗ ΧΘΕΣΙΝΗ ανακοίνωση της K.E. του KKE γίνεται ειδική μνεία στον ρόλο
του Χαρίλαου Φλωράκη την εποχή της κατάρρευσης του «υπαρκτού σοσιαλισμού» και
τη διάσπαση του ΣΥΝ και του Κομμουνιστικού Κόμματος.
«Όταν άρχισε η αντεπανάσταση στις πρώην σοσιαλιστικές χώρες – τονίζει το KKE –
κατά τη διάρκειά της και μετά, τότε που ακόμη και επιφανείς ηγέτες πολλών
κομμουνιστικών κομμάτων υποχώρησαν και αναδιπλώθηκαν, ο σ. Χαρίλαος Φλωράκης
αποτέλεσε μια από τις εξαιρέσεις του κανόνα. Έμεινε όρθιος, υπεράσπισε το KKE
κόντρα σε εκείνους που μεθόδευαν τη διάλυσή του με τη βοήθεια και την
παρασκηνιακή συμμετοχή αστικών δυνάμεων. Ήταν αποφασιστική η συμβολή του στη
λεγόμενη “πλατιά ολομέλεια της K.E.”, το 1990, καθώς και στο 13ο Συνέδριο του
KKE (Φλεβάρης 1991), τότε που επιχειρήθηκε η “μεγάλη έφοδος” για τη διάχυση
του KKE στον τότε Συνασπισμό. Τότε που το Κόμμα μας κτυπήθηκε από μέσα, στο
όνομα της “ανανέωσης”, που σήμαινε την προσαρμογή του KKE στο σύστημα. Ο σ.
Χαρίλαος δεν μπορούσε να διανοηθεί ότι ήταν δυνατόν να γίνει και το παραμικρό
θετικό σε τούτο τον τόπο, δίχως την ύπαρξη του KKE».
«Ό,τι είχα το διέθεσα στο KKE»
ΧΘΕΣ H K.E. του KKE συνεδρίασε για να ρυθμίσει, μέσα σε «συνθήκες
ανείπωτης λύπης» τις λεπτομέρειες της αυριανής τελετής. Μια λιτή ανακοίνωση
εκδόθηκε για να σημειώσει μεταξύ άλλων πως «ο σύντροφος Χαρίλαος Φλωράκης
είναι γέννημα του KKE, του κόμματος που οι ηρωικοί αγώνες του τον ανέδειξαν σε
ηγέτη, τον οποίο εκτιμούν όχι μόνον οι κομμουνιστές και οι κομμουνίστριες,
αλλά και πολλοί εργαζόμενοι που δεν ταυτίζονται με την ιδεολογία του Κόμματός
μας».
Κι ενώ «η K.E. του KKE αποχαιρετά τον Καπετάν Γιώτη του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ, που,
σε άλλες συνθήκες, συμβόλισε τη συνέχεια των αγωνιστικών παραδόσεων της
μαχόμενης κλεφτουριάς και των λαϊκών αγώνων που ακολούθησαν», το μυστικό τής
απέριττα λιτής διαθήκης του, αυτού του σύντομου κειμένου που έδωσε στην Αλέκα
Παπαρήγα το 1994, το ‘χει εκφράσει δύο τουλάχιστον φορές στα «NEA».
«Αν κάτι έχω να αφήσω πίσω μου, είναι οι αγώνες μου, αγώνες πλάι σε χιλιάδες
άλλους συντρόφους στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Γιατί ήδη από καιρό ό,τι
υλικό είχα το έδωσα στο KKE. Οικονομικά ό,τι είχα το διέθεσα στο Κόμμα. Είμαι
ευχαριστημένος, γιατί και οι αδελφές μου ήταν σύμφωνες σ’ αυτό και
ευχαριστημένες. Τα αντικείμενα που υπάρχουν στο σπίτι θα μείνουν στο Κόμμα».
Την προτελευταία φορά μάλιστα που μίλησε στα «NEA» δεν απέφυγε κι έναν πολύ
ανθρώπινο προβληματισμό: «Μερικές φορές λέω στον εαυτό μου που δεν είχα τον
χρόνο να αποκτήσω παιδιά, όπως τόσοι και τόσοι άλλοι σύντροφοι που έδωσαν τη
ζωή τους στον αγώνα, ότι κάπου το παρακάναμε. Σκέφτομαι: Μήπως θυσιάσαμε πολύ
περισσότερο απ’ ό,τι έπρεπε το “είναι” μας στην υπόθεση του σοσιαλισμού και
στο κόμμα. Αλλά, φυσικά, δεν μετανιώνω».
Λαϊκό προσκύνημα και αποχαιρετισμός στον Περισσό
Ο Χαρίλαος Φλωράκης θα ταξιδέψει μεθαύριο για τελευταία φορά στα αγαπημένα του
Άγραφα, στο χωριό του το Παλιοζογλώπι – θα τον συνοδεύσει όλη η ηγεσία του
KKE. Θα ταφεί την Πέμπτη στις 4 το απόγευμα στο μέρος που είχε διαλέξει εδώ
και πολλά χρόνια, «στον Αη-Λια, για να ‘χω αγνάντιο», όπως έλεγε συχνά. «Ο
τάφος να είναι απλός – σημείωνε – μόνο να φραχτεί για να μη με ξεχώσουν τα
αγρίμια. Και δεν θέλω λόγους και στεφάνια…». H σορός του έχει εκτεθεί ήδη
από το πρωί σε λαϊκό προσκύνημα, στην έδρα της K.E. του Κόμματος στον Περισσό,
στο σπίτι του. Αυτό θα συνεχιστεί και από το πρωί αύριο στις 9 ώς τις 2 το
μεσημέρι. H τελετή του αποχαιρετισμού θα γίνει αύριο στις 6 μ.μ. από τη γενική
γραμματέα του KKE Αλέκα Παπαρήγα, την KNE, χιλιάδες συντρόφους του και τους
εκπροσώπους των κομμάτων στο Αίθριο του κεντρικού κτιρίου του KKE.
