Φάλαινες στην έρημο!

«Στα μαλακά πετρώματα που αποτελούσαν κάποτε τον πυθμένα της θάλασσας φαίνεται πως παγιδεύτηκε η πρωτόγονη φάλαινα Basilosaurus isis, που αποκαλύφθηκε στην καρδιά της Δυτικής Ερήμου, στην Αίγυπτο», λέει ο καθηγητής Γεωλογίας και διευθυντής του Παλαιοντολογικού Μουσείου στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, Φίλιπ Τζίντζριτς

Μία ολόκληρη απολιθωμένη φάλαινα, μήκους 18 μ. και ηλικίας 40 εκατομμυρίων
ετών, αποκάλυψαν οι παλαιοντολόγοι στην «καρδιά» της ερήμου, στην Αίγυπτο.

Γιγαντιαία, με σώμα «φιδίσιο» – όπως εκείνο των θαλασσίων τεράτων – και
κοφτερά δόντια για να κυνηγά καρχαρίες, κολυμπούσε στις θάλασσες πριν από 40
εκατομμύρια χρόνια. Είναι ο πρώτος πλήρης απολιθωμένος σκελετός της πρωτόγονης
φάλαινας Basilosaurus isis που αποκάλυψαν Αμερικανοί και Αιγύπτιοι
παλαιοντολόγοι στην περιοχή Wadi Hitan της Δυτικής Ερήμου της Αιγύπτου, στη
λεγόμενη «Κοιλάδα των Φαλαινών», νοτιοδυτικά του Καΐρου. Και αναμένεται να
λύσει το μυστήριο της ύπαρξης απολιθωμάτων φαλαινών στην «καρδιά» της ερήμου
και να δώσει απαντήσεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίον κολυμπούσαν
εξαφανισμένα σήμερα θαλάσσια είδη – και μάλιστα τόσα χιλιόμετρα μακριά από τις
σημερινές θάλασσες.

«H Basilosaurus isis αποτελεί αίνιγμα στο ζήτημα της εξέλιξης των φαλαινών,
εξαιτίας τού ασυνήθιστα μεγάλου μήκους του σώματός της, που θυμίζει ερπετό»,
εξηγεί στα «NEA» ο καθηγητής Γεωλογίας και διευθυντής του Παλαιοντολογικού
Μουσείου στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, Φίλιπ Τζίντζριτς. «Ο σκελετός, που
βρέθηκε ολόκληρος και σε πολύ καλή κατάσταση διατήρησης, παρουσιάζει ιδιαίτερο
ενδιαφέρον καθώς το μήκος του είναι κατά πολύ μεγαλύτερο της διαμέτρου του –
σε σύγκριση πάντα με άλλα είδη φαλαινών -, γεγονός που θα μας επιτρέψει να
βρούμε ακριβώς το μήκος της Basilosaurus isis, πόσα οστά είχε, αλλά και τον
τρόπο με τον οποίον κολυμπούσε, καθώς φαίνεται πως η κίνησή της θυμίζει
περισσότερο εκείνη ενός φιδιού παρά φάλαινας».

H ταυτότητα της πρωτόγονης φάλαινας Basilosaurus isis «γράφει» πως ανήκει στην
οικογένεια των αρχαιοκητών, τα οποία προήλθαν από χερσαία θηλαστικά και
εξελίχθηκαν σε δύο τύπους σύγχρονων φαλαινών. Για να αναπνεύσει, έπρεπε να
βγάζει το κεφάλι της έξω από το νερό. Διέθετε πόδια, κατάλοιπο των προγόνων
της που ζούσαν στην ξηρά και τρέφονταν με μικρά και μεγαλύτερα ψάρια, έως και
με μικρούς καρχαρίες. Ως προς την εμφάνιση δε, μοιάζει περισσότερο με
γιγαντιαίο θαλάσσιο φίδι, σε τέτοιο βαθμό που οι αρχαιολόγοι αρχικά θεώρησαν
ότι επρόκειτο για ερπετό!

«Το εύρημα παρουσιάζει ένα επιπλέον ενδιαφέρον, καθώς μας δείχνει πώς κατά την
εξέλιξη των ειδών δημιουργούνται νέες μεταλλάξεις. H Basilosaurus isis, για
παράδειγμα, κατάφερε να εξαπλωθεί για ένα σύντομο χρονικό διάστημα σε όλον τον
κόσμο και στη συνέχεια εξαφανίστηκε, ενώ από τις “εξαδέλφες” της προέκυψαν οι
σύγχρονες φάλαινες», προσθέτει ο Φίλιπ Τζίντζριτς, ο οποίος ήδη έχει
δρομολογήσει τη μεταφορά του ευρήματος στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν για
μελέτη και συντήρηση, ενώ μελλοντικά η Basilosaurus isis θα επιστρέψει στην
Αίγυπτο, όπου και θα εκτεθεί.

Και θαλάσσιες αγελάδες

H μακρινή συγγενής των σημερινών φαλαινών δεν έκανε τώρα την πρώτη της
εμφάνιση στην έρημο! Ίχνη από φάλαινες του ίδιου είδους, Basilosaurus isis,
είχαν εντοπισθεί και παλαιότερα (από τον Άντριους, ήδη από το 1906), αλλά
ουδέποτε έως σήμερα είχε αποκαλυφθεί ο πλήρης σκελετός της.

Τι γυρεύει μία απολιθωμένη φάλαινα – και μάλιστα όχι μόνη, αλλά συντροφιά
με απολιθωμένες θαλάσσιες αγελάδες και φίδια, κροκοδείλους, χελώνες και
καρχαρίες – στην «καρδιά» της ερήμου; «Παγιδεύτηκαν στα μαλακά πετρώματα, που
αποτελούσαν τότε, πριν από 40 και πλέον εκατομμύρια χρόνια, τον πυθμένα της
θάλασσας», υποστηρίζουν οι επιστήμονες. Για τον λόγο αυτό άλλωστε η πλούσια σε
απολιθώματα «Κοιλάδα των φαλαινών» έχει χαρακτηριστεί από την UNESCO ως
μνημείο της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.