ΓΟYNTI AΛEN «Eγώ και η τζαζ»

«Γιατί να συνεχίζει κανείς να ζει; Καλή ερώτηση. Υπάρχουν κάποια πράγματα για
τα οποία αξίζει κανείς να ζει. Όπως η ηχογράφηση του “Potato Head Blues” με
τον Λούις Άρμστρονγκ».

Ο Γούντι Άλεν – στον οποίο ανήκει ο παραπάνω στοχασμός – είναι ωραίος τύπος.
Και είναι ακόμη πιο ωραίος όταν υπερβάλλει, είτε προς τα ύψη είτε προς τα
βάθη, για ό,τι λατρεύει, καθώς επίσης και για ό,τι λατρεύει να μισεί. Το
τελευταίο δεν είναι το θέμα μας. Το θέμα μας είναι η μουσική (όπως στο
βιβλίο-CD «Γούντι Άλεν και Τζαζ, το Πάθος της Μεγαλοφυΐας»). H μουσική, την
οποία τιμά όσο ελάχιστοι σκηνοθέτες στις ταινίες του. Ταινίες του Γούντι Άλεν
χωρίς μουσική, είναι σαλάτα χωρίς λάδι. Δεν θα δεχόταν ποτέ να βγει ένα φιλμ
με την υπογραφή του χωρίς λίγη (έως πολλή) τζαζ, ακόμη και αν έπρεπε ο ίδιος
να υποστεί το μαρτύριο και να παρακολουθήσει μια ροκ συναυλία – από αυτές που,
όπως έχει πει, τον κάνουν να πιστεύει πως στο τέλος κρατούν ομήρους!

Όμως αν είναι η μουσική βασικός λόγος για να ζει κανείς, υπάρχουν πολύ σοβαροί
λόγοι για να υποκλιθεί ο Γούντι Άλεν (και όχι μόνο αυτός, για να είμαστε
δίκαιοι) στους Ντιουκ Έλινγκτον, Λούις Άρμστρονγκ, Μπένι Γκούντμαν, Τόμι
Ντόρσι… Έτσι, ο Άλεν (που φέτος θα δούμε την κωμωδία του «Μελίντα και
Μελίντα») είναι ακριβώς στο θέμα του. Μπορεί να σκηνοθετεί με κλειστά μάτια
(όπως στην ταινία «Παίζοντας στα τυφλά»), αλλά απολαμβάνει και να παίζει το
κλαρινέτο του με κλειστά μάτια. Άλλωστε, έχει δηλώσει πως δεν θα άλλαζε με
τίποτε στον κόσμο τις Δευτέρες του, που παίζει πάντα τζαζ στην παμπ «Του
Μάικλ», στη Νέα Υόρκη.

Την αφήγηση στο βιβλίο-CD που κυκλοφορεί με τζαζ αγαπημένα κομμάτια υπογράφει
ο Όσκαρ Φοντ, μουσικός και συγγραφέας, φίλος του Άλεν και συνοδοιπόρος του
στην τζαζ. Σε αυτό συστήνεται ο Γούντι Άλεν τζάζμαν και κάπως έτσι εξηγούνται
όλα.

«Αν βάλω λίγη μουσική σε κάποια σκηνή στην ταινία, φαίνεται να ζωντανεύει.
Αντίθετα, αν βγάλεις τη μουσική, πολλές σκηνές από την ταινία μοιάζουν
άχρηστες». Μιλάει για τη συναισθηματική αξία της μελωδίας πάνω στο στόρι και
τη σκηνοθεσία του και εξηγεί πως το να φτιάξεις τη μουσική μιας ταινίας είναι
πολύ δύσκολο, μα απολαυστικό όσο τίποτε άλλο.

«Το ενδιαφέρον του», γράφει ο Όσκαρ Φοντ, «για την τζαζ ξεκίνησε από το
εβδομαδιαίο ραδιοφωνικό πρόγραμμα του Τεντ Χάσινγκ». Μετά έμαθε να παίζει
μόνος του σαξόφωνο και κλαρινέτο. Άκουγε από τα πρώτα χρόνια μουσική με πάθος.

Το στυλ και η τεχνική του, οι εμμονές του και οι ήρωές του, αλλά και –
πολύτιμο, μεθυστικό υλικό – τα κομμάτια όλα που ακούγονται στις ταινίες του
συμπληρώνουν τις εκατό σελίδες της έκδοσης, ενώ μια επιλογή από αυτά φτιάχνουν
το CD. Φυσικά, το «Potato Head Blues» τού Λούις Άρμστρονγκ τού 1927 – o λόγος,
δηλαδή, για να ζει κανείς, κατά τον Γούντι – είναι πρώτο πρώτο.

«Με μανία, νότα προς νότα»

«Μικρός, είχα έναν φωνόγραφο δωδεκάμισι δολαρίων, σαν βαλίτσα με ηχεία στο
σκέπασμα, αλλά έπαιζε σχετικά καλά. Περνούσαμε ώρες ακούγοντας τζαζ με μανία,
νότα προς νότα». H επαφή δεν ήταν ποτέ τυχαία. Γινόταν με συνέπεια και
πειθαρχία. Με θρησκευτική ευλάβεια στις πρόβες. «Προσπαθώ», λέει ο Γούντι, «να
κάνω πρόβα σχεδόν κάθε μέρα. Υπήρχαν εποχές στη ζωή μου που έπαιζα δύο ώρες
την ημέρα και άλλες μισή ώρα, αλλά πάντα ασχολιόμουν καθημερινά».

INFO

To «Woody Allen & El Jazz, The Passion of the Genius» κυκλοφορεί και στην
Ελλάδα από τον «Σείριο».